नमस्ते। म जापानको 在留資格 र भिसा सम्बन्धी मामिलाहरू हेर्ने विशेषज्ञ 行政書士 हुँ।
अन्तर्राष्ट्रिय विवाह गरेर जापानमा बसोबास गरिरहेका धेरै विदेशीहरू मध्ये, विभिन्न परिस्थितिका कारण आफ्नो पार्टनरसँग सम्बन्ध विच्छेद (divorce) वा मृत्यु भएकाहरू पनि हुनुहुन्छ। यस्तो अवस्थामा पनि "जापानी नागरिकता भएको आफ्नो सन्तानलाई जापानमै हुर्काउँदै बसोबास गरिरहेका" व्यक्तिहरू धेरै हुनुहुन्छ।
यस्तो अवस्थामा, सामान्यतया जापानमा कानुनी रूपमा बस्नका लागि एउटा विशेष 在留資格 अर्थात् 「定住者」 भिसा प्राप्त गरिन्छ। यो भिसामा काम गर्ने कुनै बन्देज नहुने भएकाले जापानमा सुरक्षित र स्थिर जीवन बिताउनका लागि यो अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण योग्यता हो।
तर, 「定住者ビザ」 एक पटक पाएपछि सधैँका लागि ढुक्क हुन मिल्दैन। तपाईंले समय-समयमा आउने 「在留期間更新許可申請」 (भिसा नवीकरण) को प्रक्रियालाई सफलतापूर्वक पार गर्नुपर्ने हुन्छ।
"सम्बन्ध विच्छेद भइसकेको छ, के मेरो भिसा सजिलै नवीकरण होला र?" "अहिलेको मेरो परिस्थितिलाई 入管（出入国在留管理局） मा कसरी बुझाउँदा राम्रो होला?"
यस्तै चिन्ता र अन्योलमा हुनुभएका तपाईंहरूका लागि, यस पटक भिसा नवीकरणको निर्णयमा ठूलो भूमिका खेल्ने 「状況説明書（理由書）」 लेख्ने सही तरिका, उदाहरण र भिसा लाग्ने सम्भावना बढाउने महत्त्वपूर्ण बुँदाहरू सरल भाषामा बुझाउने छु।
1. 「状況説明書」 किन यति धेरै महत्त्वपूर्ण छ?
入管 को प्रक्रियामा आवश्यक कागजातहरू बुझाउनु त अनिवार्य छँदैछ, तर सरकारी कार्यालयको 申請書 मात्र भरेर बुझाउँदा तपाईंको परिवारको "वास्तविक अवस्था" अधिकारीहरूले थाहा पाउन सक्दैनन्।
विशेष गरी "जापानी बच्चाको रेखदेख र पालनपोषण गरिरहेको" कारणले दिइने 定住者ビザ को नवीकरणमा, 入管 का जाँचकर्ताहरूले निम्न बुँदाहरूलाई निकै कडा रूपमा हेर्ने गर्छन्:
-
के तपाईं साँच्चिकै बच्चासँगै बसेर उसको राम्रोसँग हेरचाह गरिरहनु भएको छ? (पालनपोषणको वास्तविक अवस्था)
-
तपाईंको आर्थिक अवस्था वा सहयोग गर्ने वातावरण जापानमा आगामी दिनमा पनि जीवन धान्न सक्ने खालको छ? (आर्थिक आत्मनिर्भरता)
-
बच्चाले जापानमा राम्रोसँग शिक्षा पाइरहेको छ र उसको विकास सही रूपमा भइरहेको छ?
यी कुराहरूलाई प्रमाणका कागजातहरू (जस्तै 住民票, 非課税 वा 課税証明書 आदि) का साथमा "शब्द वा वाक्य" मार्फत स्पष्ट रूपमा बुझाउनका लागि नै 「状況説明書」 आवश्यक पर्छ। यो हातले लेखेको वा कम्प्युटरमा टाइप गरेको दुवै चल्छ, तर मुख्य कुरा जाँचकर्ताले पढ्दा "यिनीहरूलाई जापानमा अझै बस्न दिँदा कुनै समस्या छैन, सुरक्षित छ" भन्ने विश्वास दिलाउन सक्ने हुनुपर्छ।
2. 【सिधै प्रयोग गर्न मिल्ने!】状況説明書 को एउटा नमुना
किताबमा भएका उदाहरण वा गाह्रो कानुनी शब्दहरू जस्ताको तस्तै सार्नुभयो भने, 入管 का अधिकारीहरूले "यो कतैबाट कपी गरिएको मात्र हो" भनेर थाहा पाउँछन् र यसले नकारात्मक असर पार्न सक्छ।
यहाँ एउटा एकदमै प्राकृतिक र इमानदार महसुस हुने मौलिक नमुना तयार पारिएको छ। यसमा भएका पात्र र सहरहरू काल्पनिक हुन्। तपाईंले आफ्नो अवस्था अनुसार नाम, उमेर, विद्यालयको नाम आदि परिवर्तन गरेर प्रयोग गर्न सक्नुहुन्छ।
状況説明書
出入国在留管理局長 殿
【शीर्षक】現在の生活状況および在留期間更新に関する説明書
म फिलिपिन्स नागरिकता भएकी [तपाईंको नाम] (उदाहरणका लागि) हुँ। हाल म मेरो परिवारको जेठो छोरा [बच्चाको नाम] (जापानी नागरिकता भएको, उमेर 〇 वर्ष) र मेरो वर्तमान पार्टनर [पार्टनरको नाम] (जापानी नागरिकता भएको) सँग [〇〇 केन 〇〇 सि] मा रहेको आफ्नै घरमा सँगै रमाइलोसँग बसोबास गरिरहेकी छु।
मैले जापानमा आफ्नो जीवन सुरु गरेको पनि यो वर्ष १२ वर्ष भइसकेछ। वरपरका मनकारी मानिसहरूको सहयोग र मायाले गर्दा हामीले प्रत्येक दिन निकै शान्त र सुखद तरिकाले बिताइरहेका छौँ। जापानमै जन्मे-हुर्केको मेरो छोरालाई यो देश असाध्यै मन पर्छ र ऊ भविष्यमा आफ्ना सपनाहरू यहीँ पुरा गर्न चाहन्छ।
हाल मेरो छोरा स्थानीय [〇〇 जुग्गाक्को (मिडल स्कुल)] को कक्षा २ मा पढ्दैछ र हरेक दिन खुसीसाथ विद्यालय गइरहेको छ। म एक आमाको रूपमा विद्यालयको शिक्षक-अभिभावक भेटघाट (PTA) र स्थानीय कार्यक्रमहरूमा सक्रियतापूर्वक सहभागी हुने गर्छु। साथै, छोराको दैनिक पढाइ र विद्यालयको वातावरणलाई सहज बनाउन म सधैँ पूर्ण रूपमा सहयोग गर्छु। घरमा पनि उसले राम्रोसँग पढ्न सकोस् भनेर आवश्यक ध्यान दिने गरेकी छु।
हाम्रो जीवन मेरो वर्तमान पार्टनरको स्थिर काम र उहाँको मायालु व्यवहारका कारण सुरक्षित छ। आर्थिक र मानसिक दुवै रूपमा हाम्रो अवस्था बलियो छ र हामीले कुनै कठिनाइ बिना जीवन बिताइरहेका छौँ। यस्तो राम्रो वातावरण मिलाइदिने मेरो पार्टनरप्रति त म कृतज्ञ छु नै, साथै हामीलाई स्वीकार गर्ने जापान देश र स्थानीय समुदायका सबैप्रति पनि मेरो मनमा सधैँ धन्यवादको भावना छ।
म एक गृहणीको रूपमा र दुई बच्चा (※स्टेप-फ्यामिली आदिको अवस्थामा) हुर्काइरहेकी आमाको रूपमा आगामी दिनमा पनि मेरो परिवारलाई बलियो साथ दिइरहने छु। जापानको १२ वर्षको बसाइमा मैले जापानी भाषा पनि निकै मेहनतका साथ सिकेकी छु। अचेल म छिमेकीहरूसँग सामान्य कुराकानी गर्न र समुदायका कार्यक्रमहरूमा सहजै संवाद गर्न सक्ने भएकी छु। जापानका परम्परागत चाडपर्व र संस्कृतिलाई बुझ्दा मलाई यहाँ बस्न पाएकोमा निकै खुसी लाग्छ।
म आगामी दिनमा पनि जापानमा आफ्नो अनुभवलाई अझ बढाउँदै, मेरो प्यारो परिवारका लागि यस सुन्दर देशमा एक-एक पाइला चाल्दै आफ्नो जीवनलाई अगाडि बढाउन चाहन्छु।
माथि उल्लेखित विवरणहरूका आधारमा, म र मेरो बच्चा आगामी दिनमा पनि जापानमा ढुक्कसँग बस्न सकौँ भन्नका लागि मेरो 在留資格 को नवीकरण स्वीकृत गरिदिनुहुन विनम्र अनुरोध गर्दछु।
२०२६ वर्ष 〇 महिना 〇 गते आवेदक (申請人): [तपाईंको हस्ताक्षर वा नाम]
3. भिसा लाग्ने सम्भावना बढाउन "कागजात र विवरण" थप्ने बुँदाहरू
माथि लेखिएको विवरणका साथै, 入管 ले आधिकारिक रूपमा तोकेका मापदण्डहरू आफूले पुरा गरेको कुरा देखाउन सकेमा भिसा नवीकरण हुने सम्भावना धेरै बढेर जान्छ। 出入国在留管理局 (入管) को निर्देशिका अनुसार, निम्न कुराहरूलाई ध्यानमा राखेर कागजातहरू संकलन वा व्याख्या गर्नुहोस्:
① "सँगै बसेको" र "पालनपोषण गरिरहेको" प्रमाण
入管 को जाँचमा तपाईं बच्चासँग "वास्तवमै सँगै बस्नुभएको छ कि छैन" भन्ने कुरालाई सबैभन्दा बढी प्राथमिकता दिइन्छ।
-
उपाय: परिवारका सबै सदस्यको नाम उल्लेख भएको 「住民票」 बुझाउनु त पर्छ नै, साथै 説明書 मा पनि "हामी दिनहुँ सँगै खाना खान्छौँ", "विद्यालय पुर्याउन वा लिन जाने गर्छु र विद्यालयका कार्यक्रममा भाग लिन्छु" जस्ता दैनिक जीवनका कुराहरू स्पष्ट लेख्नुहोस्।
-
※यदि कुनै कारणवश (जस्तै बच्चा होस्टेलमा बसेर पढ्दैछ भने) छुट्टै बस्नुभएको छ भने विद्यालयको शुल्क तिरेको प्रमाण वा नियमित रूपमा सम्पर्क र भेटघाट भइरहेको प्रमाण आवश्यक पर्छ।
② आर्थिक स्थिरता (生計維持能力)
तपाईं सरकारको सामाजिक भत्ता वा आर्थिक सहायता (生活保護) मा निर्भर नभई जापानमा आफैँ आत्मनिर्भर भएर बस्न सक्नुहुन्छ कि हुन्न भन्ने कुरा हेरिन्छ।
-
उपाय: आफ्नो वा पार्टनरको 「住民税の課税・納税証明書」 बुझाएर करहरू सही समयमा तिरिरहेको प्रमाणित गर्नुहोस्। यदि तपाईंको आफ्नो आम्दानी अलि कम छ भने पनि "आफ्नो माइतीघरबाट आर्थिक सहयोग आउने गरेको छ" वा "नियमित रूपमा बच्चाको बुबाबाट बाल-पालनपोषण खर्च (चाइल्ड सपोर्ट) पाइरहेको छ (बैंकको पासबुक कपी आदिबाट प्रमाणित हुने गरी)" जस्ता सकारात्मक कुराहरू छन् भने तिनलाई पनि 説明書 मा छुटाउनु हुँदैन।
③ बच्चाको विद्यालयको अवस्था
बच्चा जापानको विद्यालयमा भर्ना भएको र नियमित रूपमा गइरहेको हुनु धेरै आवश्यक छ।
-
उपाय: विद्यालयको 在学証明書 वा 通知表 (प्रगति विवरण/रिपोर्ट कार्ड) को कपी बुझाउँदा, तपाईंले जापानमा बच्चालाई एकदमै जिम्मेवार भएर हुर्काइरहनु भएको छ भन्ने कुरा 入管 मा बलियो रूपमा प्रस्तुत हुन्छ।
4. विदेशीहरूले धेरै सोध्ने मुख्य ३ प्रश्न र उत्तर (Q&A)
धेरै विदेशीहरूले जान्न चाहने केही महत्त्वपूर्ण प्रश्नहरूको उत्तर यहाँ दिइएको छ।
Q1. मेरो अघिल्लो श्रीमान् (जापानी) बाट बच्चाको हेरचाह खर्च ( alimony/child support) पाएकी छैन। के यस्तो अवस्थामा पनि भिसा नवीकरण हुन्छ?
A1. बच्चाको बुबाबाट खर्च नपाए पनि अन्य माध्यमबाट तपाईंको जीवन चलिरहेको छ भने भिसा नवीकरण सम्भव छ। 入管 ले चिन्ता गर्ने भनेको "तपाईं जापानमा एकदमै गरिबीमा परेर जीवन यापन गर्न नसक्ने त हुनुहुन्न" भन्ने कुरा मात्र हो। यदि तपाईंको आफ्नो पार्ट-टाइम (Arubaito) वा फुल-टाइम कामको आम्दानी छ, वा नयाँ पार्टनरले आर्थिक रूपमा सहयोग गरिरहनु भएको छ, अथवा नेपालबाट परिवारले पैसा पठाइरहनु भएको छ भने समस्या पर्दैन। त्यसको सट्टा, आफ्नो हालको आम्दानीको विवरण देखिने कागजातहरू (給与明細 वा 課税証明書) राम्रोसँग बुझाउनुहोस्।
Q2. मेरो जापानी भाषा त्यति राम्रो छैन, के 理由書 जापानी भाषामै लेख्नुपर्छ?
A2. हो, 入管 मा बुझाउने कागजातहरू अनिवार्य रूपमा "जापानी भाषा" मा तयार पारिएको हुनुपर्छ। यदि तपाईंले आफ्नो मातृभाषा (नेपाली) मा लेख्नुभयो भने त्यसको साथमा "जापानी भाषाको अनुवाद" अनिवार्य रूपमा राख्नुपर्छ (अनुवादक व्यावसायिक हुनैपर्छ भन्ने छैन, जापानी भाषा जान्ने साथीलाई अनुरोध गर्दा पनि हुन्छ, तर अनुवाद गर्नेको नाम र हस्ताक्षर चाहिन्छ)। यो लेखमा दिइएको नमुनाको खाली ठाउँ भरेर सिधै प्रयोग गर्न सक्नुहुन्छ, वा हामी जस्ता भिसा सम्बन्धी विशेषज्ञ 行政書士 लाई जिम्मा दिनुभयो भने हामी जाँचकर्ताले सजिलै बुझ्ने उत्कृष्ट जापानी कागजात तयार पारिदिने छौँ।
Q3. बच्चाले हाइस्कुल सकेर काम गर्न थालेपछि मेरो 「定住者ビザ」 को अवस्था के हुन्छ?
A3. बच्चा वयस्क भएर आत्मनिर्भर भए पनि, तपाईंको जापानको लामो बसाइको रेकर्ड र जीवनको आधारलाई हेरेर भिसा नवीकरण हुने सम्भावना उच्च रहन्छ। बच्चा सानो छँदा "बच्चा हुर्काउनका लागि" भन्ने कारण मुख्य हुन्छ, तर बच्चा ठुलो भएपछि "तपाईंले धेरै वर्षसम्म जापानमा इमानदारीपूर्वक बिताउनुभएको समय" लाई नै मूल्याङ्कन गरिन्छ। साथै, पछिल्ला वर्षहरूमा सरकारको नीति अनुसार, जापानमा हुर्केका विदेशी बालबालिकाहरूले आफ्नो भविष्य सजिलै तय गर्न सकून् भनेर 出入国在留管理庁 ले पनि नियमहरू अझ स्पष्ट र केही खुकुलो बनाउँदै लगेको छ। आमा र बच्चा दुवैले जापानमा कानुनी र शान्त रूपमा जीवन बिताइरहनुभएको छ भने धेरै चिन्ता लिनु पर्दैन।
निष्कर्ष: मनमा कुनै पनि चिन्ता भएमा विशेषज्ञसँग परामर्श गर्नुहोस्
जापानी बच्चा हुर्काउनका लागि पाइने 「定住者ビザ」 तपाईं र तपाईंको प्यारो बच्चाको भविष्य सुरक्षित गर्ने एउटा महत्त्वपूर्ण साँचो हो।
状況説明書 मा कुनै पनि झुटो कुरा नलेखिकन "अहिलेको आफ्नो वास्तविक र सुखद जीवन" अनि "आगामी दिनमा पनि जापानमै बच्चा हुर्काउने आफ्नो दृढ इच्छा" इमानदारीका साथ लेख्नु नै भिसा पाउने सबैभन्दा छिटो र सही तरिका हो।
यदि "मेरो परिस्थिति अलि फरक खालको छ..." वा "कागजातमा केही गल्ती भएर भिसा रिजेक्ट भयो भने के गर्ने..." जस्ता साना भन्दा साना चिन्ताहरू छन् भने, सबैभन्दा पहिले जापानको 在留資格 र भिसा सम्बन्धी विशेषज्ञ हाम्रो 行政書士 कार्यालयमा ढुक्क भएर सम्पर्क गर्नुहोस्। तपाईंको नयाँ यात्रालाई सफल बनाउन हामी पूर्ण रूपमा सहयोग गर्ने छौँ।
