"Tôi làm việc lâu năm ở Nhật, liệu sau này có nhận được Nenkin không?" "Người nước ngoài có bắt buộc phải tham gia Nenkin hay không?"
Đây là những câu hỏi mà tôi nhận được rất nhiều từ các bạn đang sinh sống và làm việc tại Nhật Bản.
Xin khẳng định rằng: Theo quy định, bất cứ ai từ 20 đến 60 tuổi đang có địa chỉ tại Nhật, không phân biệt quốc tịch, đều có nghĩa vụ tham gia vào hệ thống 国民年金. Tuy nhiên, vì hệ thống này khá phức tạp, nhiều bạn vẫn lo lắng không biết "sau này mình sẽ nhận được bao nhiêu tiền" hay "từ bao giờ mới được nhận".
Vì vậy, bài viết này, dưới góc độ của một 行政書士, tôi sẽ giải thích một cách dễ hiểu nhất về hệ thống Nenkin mà không dùng quá nhiều thuật ngữ luật pháp khô khan. Hãy xem đây là bước khởi đầu để bạn lên kế hoạch cho cuộc sống tương lai của mình nhé.
日本の年金, bao giờ thì được nhận?
Điều nhiều người quan tâm nhất chính là độ tuổi bắt đầu được nhận Nenkin. Theo nguyên tắc, bạn có thể bắt đầu nhận từ 65 tuổi.
Hiện nay, mặc dù quy định chung là từ 65 tuổi, nhưng tùy thuộc vào năm sinh, có những trường hợp đặc biệt được nhận sớm hơn. Ngoài ra, nếu bạn muốn nhận trước độ tuổi quy định, có một chế độ gọi là 繰り上げ受給. Đây là cơ chế cho phép bạn nhận sớm hơn trong khoảng từ 60 đến 64 tuổi.
Tuy nhiên, cần hết sức lưu ý: Khi chọn 繰り上げ受給, số tiền Nenkin bạn nhận được mỗi tháng sẽ bị giảm đi một tỷ lệ nhất định suốt đời. Một khi đã giảm, dù sau 65 tuổi thì số tiền vẫn không thay đổi. Vì vậy, đừng chỉ vì "cần tiền gấp ngay bây giờ" mà chọn phương án này một cách dễ dãi. Hãy cân nhắc thật kỹ dựa trên tình hình tài chính cá nhân.
Số tiền Nenkin nhận được là bao nhiêu?
Số tiền Nenkin phụ thuộc vào thời gian bạn đóng bảo hiểm.
Hệ thống 国民年金 của Nhật tính toán dựa trên việc đóng đủ trong 40 năm (480 tháng) từ 20 đến 60 tuổi. Tính đến năm 令和8年度, số tiền tối đa bạn nhận được khi đóng đủ là 847,300 Yên/năm.
Nếu thời gian sống tại Nhật của bạn ngắn và tổng số tháng đóng chưa đủ 480 tháng, số tiền nhận được sẽ thấp hơn tương ứng. Ngược lại, nếu bạn từng là nhân viên công ty và tham gia 厚生年金, ngoài 国民年金 ra, bạn sẽ được nhận thêm một khoản lương hưu bổ sung dựa trên mức lương và thưởng. Bạn có thể hiểu đơn giản là: thời gian làm việc tại công ty càng dài, số tiền Nenkin tương lai càng cao.
Nếu về nước thì sao? (Về 脱退一時金)
Đây là điểm quan trọng nhất mà người nước ngoài cần nắm rõ. Nhiều bạn lo lắng: "Tôi đã đóng Nenkin khi làm việc tại Nhật, nếu về nước thì khoản tiền này có mất trắng không?".
Thực tế, Nhật Bản có chế độ 脱退一時金 (Tiền trợ cấp rút một lần). Nếu bạn có thời gian tham gia Nenkin từ 6 tháng trở lên và đã rời khỏi Nhật, bạn có thể yêu cầu nhận lại một khoản tiền trong vòng 2 năm kể từ khi xuất cảnh.
Tuy nhiên, nếu nhận 脱退一時金, thời gian đóng đó sẽ không còn được tính vào tổng thời gian hưởng Nenkin nữa. Nếu bạn có dự định quay lại Nhật làm việc lâu dài, hãy cân nhắc kỹ xem có nên nhận khoản tiền này hay không. Hãy so sánh với kế hoạch nghề nghiệp tương lai của bạn trước khi quyết định.
Hướng dẫn lấy tiền Nenkin (脱退一時金) khi về nước: Điều kiện, thủ tục và lưu ý để không bị mất tiền oan!
Q&A: Những thắc mắc thường gặp
Q1: Khi nghỉ việc và chưa có công việc mới, có phải đóng Nenkin không?
A: Có, chắc chắn là có. Chừng nào bạn còn có địa chỉ tại Nhật, nghĩa vụ đóng 国民年金 vẫn tồn tại. Tuy nhiên, nếu gặp khó khăn do thất nghiệp hoặc thu nhập thấp, bạn có thể đến Tòa thị chính (Shiyakusho) làm thủ tục xin "Miễn giảm" hoặc "Hoãn đóng". Đừng bỏ mặc không đóng, vì điều đó sẽ gây ra rắc rối khi bạn cần chứng minh tư cách nhận Nenkin sau này.
Q2: Nếu nước tôi cũng có hệ thống hưu trí, có phải đóng hai lần không?
A: Nhật Bản đã ký kết 社会保障協定 với một số quốc gia. Nếu quốc gia của bạn nằm trong danh sách này, bạn có thể cộng dồn thời gian đóng hoặc có những điều chỉnh để tránh việc phải đóng bảo hiểm trùng lặp. Bạn có thể kiểm tra danh sách các nước trên trang chủ của 日本年金機構.
Q3: Tôi không giỏi tiếng Nhật, cảm thấy lo lắng khi đến văn phòng Nenkin.
A: Hiện nay, nhiều văn phòng Nenkin đã có nhân viên hỗ trợ bằng tiếng Anh, tiếng Trung hoặc cung cấp dịch vụ thông dịch qua điện thoại. Ngoài ra, việc nhờ đến sự hỗ trợ hoặc đồng hành của các chuyên gia như 社労士 hay 行政書士 cũng là một lựa chọn tốt. Đừng tự mình chịu đựng những khó khăn đó, hãy tìm đến sự trợ giúp của chuyên gia.
Lời kết
Hệ thống Nenkin của Nhật Bản có vẻ phức tạp, nhưng nếu hiểu đúng, đây chính là "lưới an toàn" quan trọng cho tương lai của bạn.
Đặc biệt, đối với những bạn muốn làm việc lâu dài và hướng tới mục tiêu 永住権, việc đóng Nenkin đầy đủ là một trong những mục kiểm tra quan trọng nhất. Việc đóng thuế và bảo hiểm đúng hạn không chỉ là nghĩa vụ, mà còn nâng cao uy tín của bạn khi thực hiện ビザ更新 hoặc xin 永住権.
Nếu bạn cảm thấy bất an về tình trạng đóng Nenkin của mình, hoặc muốn tính toán số tiền có thể nhận trong tương lai, đừng ngần ngại liên hệ với 社労士 hoặc các chuyên gia để được tư vấn nhé.
