行政書士 giải đáp: Từng bị 退去強制 có thể quay lại Nhật không? Điều kiện để xin 上陸特別許可

"Quá khứ mình từng ở quá hạn (overstay) tại Nhật và đã bị 強制送還 (退去強制)", "Hiện tại mình đang trong thời gian bị cấm nhập cảnh vào Nhật nhưng lại có lý do bất khả kháng, thực sự rất muốn quay trở lại Nhật càng sớm càng tốt."

Chắc chắn có không ít người nước ngoài cũng như người thân của họ đang phải lo lắng, trăn trở về những câu chuyện tương tự như trên. Về nguyên tắc, những ai vi phạm quy định của luật pháp Nhật Bản (入管法) sẽ bị cấm đặt chân lên đất nước Nhật Bản trong một khoảng thời gian nhất định.

Tuy nhiên, nếu bạn có "hoàn cảnh đặc biệt" bắt buộc phải nhập cảnh vào Nhật, vẫn có một cơ chế ngoại lệ cho phép bạn được nhập cảnh. Đó chính là 上陸特別許可.

Trong bài viết này, 行政書士 chuyên về mảng Visa và 在留資格 tại Nhật Bản sẽ giải thích một cách dễ hiểu nhất về cơ chế của 上陸特別許可, các trường hợp cụ thể cũng như điều kiện để có thể được cấp phép.

1. 上陸特別許可 là gì? (Giải thích một cách dễ hiểu)

Đây là một thủ tục đặc biệt, trong đó 法務大臣 – người đứng đầu cơ quan quản lý xuất nhập cảnh của Nhật Bản – sẽ xem xét hoàn cảnh riêng của từng cá nhân để đưa ra quyết định: "Mặc dù người này thuộc trường hợp không được phép vào Nhật (cấm nhập cảnh), nhưng xét theo tình hình thực tế, tôi sẽ đặc biệt cho phép họ nhập cảnh theo diện ngoại lệ."

Thông thường, những ai từng bị buộc phải rời khỏi nước Nhật do cư trú bất hợp pháp hoặc các vi phạm khác sẽ bị cấm nhập cảnh vào Nhật trong vòng vài năm. Thời gian này được gọi là "thời gian cấm nhập cảnh" do vướng vào các điều khoản cấm nhập cảnh.

Tuy nhiên, cuộc sống mỗi người luôn có những hoàn cảnh, góc khuất riêng, đặc biệt là tình cảm gia đình ruột thịt không thể chia cắt. Chính vì vậy, thay vì từ chối một cách cứng nhắc theo lý thuyết, luật pháp Nhật Bản vẫn mở ra một con đường mang tính nhân đạo để cấp tấm vé đặc biệt này cho những trường hợp thực sự cần sự giúp đỡ.

Bạn cần lưu ý rằng đây chỉ là một quyết định mang tính "ngoại lệ của ngoại lệ" dựa trên sự xem xét kỹ lưỡng từng hồ sơ, chứ không phải cứ nộp đơn là ai cũng chắc chắn nhận được.

2. "Thời gian cấm nhập cảnh" là gì?

Để nắm rõ lộ trình của bản thân, trước hết bạn cần biết chính xác mình đang bị cấm nhập cảnh vào Nhật trong bao lâu. Theo công bố từ 出入国在留管理庁 (入管), thời gian bị cấm nhập cảnh sẽ khác nhau tùy thuộc vào nội dung vi phạm trong quá khứ như sau:

Khi một người nước ngoài nằm trong khoảng thời gian cấm nhập cảnh này nhưng lại muốn quay lại Nhật để đoàn tụ với gia đình hoặc vì lý do bất khả kháng khác, họ sẽ cần phải thực hiện các thủ tục liên quan đến 上陸特別許可.

3. Các yếu tố cốt lõi để được chấp thuận 上陸特別許可

Khi tiến hành thẩm định hồ sơ, 入管 sẽ xem xét những yếu tố nào? Dựa trên các nguyên tắc cơ bản và hướng dẫn do 出入国在留管理庁 công bố, hai điểm quan trọng nhất chính là "Lý do nhân đạo mang tính cấp bách bắt buộc phải vào Nhật" và "Tình trạng gia đình hiện tại của bạn ở phía Nhật Bản".

Cụ thể, phía cục sẽ đặt lên bàn cân tất cả các điểm cộng (yếu tố tích cực) và điểm trừ (yếu tố tiêu cực) để đưa ra đánh giá tổng quan nhất.

Các điểm cộng dễ được đánh giá cao (Yếu tố tích cực)

• Có vợ hoặc chồng là người Nhật, hoặc có bố mẹ, con cái đang sinh sống tại Nhật với tư cách là 永住者, và việc đoàn tụ để cùng chung sống là vô cùng cần thiết.

• Cần phải trực tiếp nuôi dưỡng, chăm sóc con ruột (đang ở tuổi vị thành niên và chưa kết hôn) hiện đang ở Nhật.

• Bản thân người vi phạm đã nhận thức sâu sắc lỗi lầm, có sự ăn năn hối cải và đã trải qua một thời gian dài (vài năm trở lên) kể từ khi rời khỏi Nhật Bản.

Các điểm trừ khiến hồ sơ dễ bị từ chối (Yếu tố tiêu cực)

• Từng nhiều lần tái phạm việc lao động bất hợp pháp, hoặc từng sử dụng hộ chiếu giả để nhập cảnh trái phép vào Nhật công khai.

• Có lịch sử bị 退去強制 nhiều lần, thể hiện thái độ coi thường luật pháp và các quy định của Nhật Bản.

• Từng phạm tội liên quan đến ma túy hoặc các tội danh nghiêm trọng khác và đã phải chịu hình phạt của pháp luật.

Tóm lại, nếu chỉ đưa ra lý do đơn thuần là "muốn sang Nhật làm việc để kiếm tiền" (mục đích thuần lao động) thì việc xin giấy phép đặc biệt này là hoàn toàn bất khả thi. Yếu tố tiên quyết và bắt buộc phải có là những lý do nhân đạo không thể ngó lơ, chẳng hạn như "gia đình bị chia cắt ly tán" hay "để bảo vệ quyền lợi chính đáng của con trẻ".

4. Các trường hợp thực tế đã được cấp phép thành công (Ví dụ minh họa)

Để giúp bạn dễ hình dung xem những trường hợp nào có cơ hội được cấp phép, dưới đây là các câu chuyện thực tế đã được đơn giản hóa:

Trường hợp ①: Em bé bị hết hạn trong 在留カード do sơ suất của gia đình

Có một em bé 7 tuổi mang quốc tịch nước ngoài. Ban đầu, em bé này có toàn quyền sinh sống tại Nhật (có 在留資格 theo diện 定住者) và sở hữu 在留カード hợp pháp. Tuy nhiên, em bé được bố mẹ đưa về nước đi học và ở lại đó hơn 1 năm mà không quay trở lại Nhật.

Theo quy định của Nhật Bản, nếu rời khỏi Nhật quá 1 năm mà không duy trì các thủ tục cần thiết (xin gia hạn hạn tái nhập cảnh), thì 在留資格 đang có sẽ tự động bị hủy bỏ. Do đó, khi chuẩn bị quay lại Nhật, tấm 在留カード của em bé này đã không còn giá trị sử dụng.

Về lý thuyết, em bé này sẽ không thể nhập cảnh. Thế nhưng, bố mẹ của em hiện tại vẫn đang sinh sống và làm việc hợp pháp tại Nhật với tư cách là 永住者. Một đứa trẻ 7 tuổi không thể bị bỏ lại một mình bơ vơ ở quê nhà. Đứng trước lý do nhân đạo mạnh mẽ là "gia đình phải được đoàn tụ và sống cùng nhau", cục đã cấp 上陸特別許可 theo diện đặc cách để em bé được nhập cảnh và trở về trong vòng tay bố mẹ.

Trường hợp ②: Về nước sau khi overstay và sinh con cho người chồng có quốc tịch Nhật

Một người phụ nữ nước ngoài trong thời gian ở Nhật đã vô tình để quá hạn visa dẫn đến tình trạng overstay (cư trú bất hợp pháp). Sau đó, cô gặp gỡ, yêu thương một người đàn ông Nhật Bản và hai người đã tính đến chuyện kết hôn. Tuy nhiên, trong một đợt truy quét, cô đã bị bắt giữ và bị trục xuất, 強制送還 (退去強制) về nước.

Theo luật, cô sẽ không được phép quay lại Nhật trong vòng 5 năm. Dẫu vậy, sau khi trở về quê hương, cô đã hạ sinh một thiên thần nhỏ - đứa con chung của cô và người chồng Nhật Bản.

Đứa trẻ sinh ra đương nhiên mang quốc tịch Nhật Bản. Lúc này, người cha đang mong ngóng ở Nhật, còn người mẹ và đứa trẻ sơ sinh lại đang phải ở lại nước ngoài. 入管 đã xem xét rất kỹ và đặt "hạnh phúc, tương lai của đứa trẻ" cũng như "quyền được sống cùng cha mẹ của gia đình" lên hàng đầu. Kết quả là người phụ nữ này đã được nhận 上陸特別許可 ngoài tiền lệ để quay trở lại Nhật đoàn tụ cùng chồng con.

5. Những lưu ý sau khi được cấp phép và việc liên lạc trước với 入管

Ngay cả khi quá trình thẩm định diễn ra suôn sẻ và bạn đã có kết quả visa trong tay, điều đó không có nghĩa là bạn cứ thế đi qua cửa an ninh sân bay một cách tự động. Đối với những người từng nằm trong danh sách cấm nhập cảnh, khi chuẩn bị đáp chuyến bay xuống Nhật Bản, bạn có nghĩa vụ phải thông báo trước các thông tin lịch trình cho Cục Quản lý Xuất nhập cảnh tại sân bay nơi bạn sẽ hạ cánh.

Các thông tin bắt buộc phải cung cấp bao gồm:

1. Ngày giờ chính xác sẽ hạ cánh xuống Nhật Bản (Lịch trình chuyến bay)

2. Sân bay dự định nhập cảnh (Sân bay Narita, Haneda, Kansai, v.v.)

3. Tên hãng hàng không và số hiệu chuyến bay

4. Sân bay xuất phát và các sân bay quá cảnh (nếu có)

5. Họ tên và số điện thoại liên lạc của người sẽ đến sân bay đón bạn

Tại khu vực kiểm tra nhập cảnh của sân bay, các nhân viên an ninh sẽ tiến hành đối chiếu dữ liệu vi phạm cũ và phỏng vấn bạn một cách rất thận trọng. Để quá trình làm thủ tục diễn ra nhanh chóng, thuận lợi, việc chủ động thông báo trước các thông tin chuyến bay này cho 入管 chính là bước cuối cùng cực kỳ quan trọng mà bạn không được phép quên.

6. Chuyên mục Q&A: Những câu hỏi bạn chắc chắn muốn biết

Dưới đây là phần giải đáp cho 3 câu hỏi mà những ai đang tìm hiểu về 上陸特別許可 thường xuyên thắc mắc nhất.

Q1. Trước đây tôi từng bị cư trú bất hợp pháp và bị trục xuất về nước, giờ nếu tôi kết hôn với người Nhật thì có thể lập tức quay lại Nhật được không?

A1. Không, hoàn toàn không có chuyện cứ kết hôn là "ngay lập tức tự động" được quay lại Nhật.

入管 sẽ kiểm tra cực kỳ gắt gao về "tính chân thực của cuộc hôn nhân" (để xác minh xem đây có thực sự là tình yêu đích thực dẫn đến kết hôn hay không). Với những trường hợp đã có vết đen vi phạm trong quá khứ, hồ sơ rất dễ bị nghi ngờ là "kết hôn giả tạo nhằm mục đích lách luật để vào Nhật". Ngoài ra, thời gian bạn rời Nhật cũng cần đạt một độ chín nhất định (thường là vài năm trở lên) để chứng minh bạn đã thực sự hoàn lương, ăn nán hối cải ở quê nhà. Bạn sẽ cần chuẩn bị một lượng bằng chứng khổng lồ như lịch sử trò chuyện, nhật ký cuộc gọi, hình ảnh chụp chung qua các thời kỳ để chứng minh với cục.

Q2. Nếu tôi đã được cấp giấy 在留資格認定証明書 (COE) rồi thì có chắc chắn 100% không bị từ chối ở sân bay không?

A2. Rất tiếc là không có gì đảm bảo chắc chắn 100% cả.

Khi hồ sơ của bạn được 入管 tại Nhật thông qua và cấp giấy COE, sau đó được Đại sứ quán Nhật tại nước sở tại dán Visa vào hộ chiếu thì cơ hội nhập cảnh của bạn đã lên tới 99%. Tuy nhiên, người đưa ra quyết định cuối cùng cho phép bạn bước qua vạch ranh giới để vào nước Nhật hay không lại là các "Nhân viên thẩm định nhập cảnh" tại sân bay Nhật Bản. Nếu tại sân bay bạn khai báo gian dối, không đồng nhất hoặc quên không liên lạc báo trước lịch trình bay cho phía cục sân bay, bạn vẫn có thể gặp rắc rối lớn và bị từ chối thẳng thừng. Hãy cẩn trọng cho đến tận bước cuối cùng.

Q3. Sau khi hết thời hạn cấm nhập cảnh (5 năm hoặc 10 năm), tôi có thể tự do vào Nhật lại bình thường mà không cần làm thủ tục gì đặc biệt không?

A3. Không có chuyện tự động được vào lại. Hồ sơ của bạn vẫn sẽ bị xét duyệt kỹ hơn rất nhiều so với người bình thường.

Dù thời gian phạt lệnh cấm đã trôi qua, nhưng "dữ liệu lịch sử" về việc bạn từng vi phạm pháp luật Nhật Bản vẫn sẽ lưu lại vĩnh viễn trên hệ thống của 入管. Vì vậy, không có chuyện hết án phạt là bạn được cấp visa dễ dàng như những người chưa từng vi phạm. Bạn sẽ phải giải trình rất rõ ràng bằng văn bản: "Tại sao trong quá khứ lại vi phạm?", "Hiện tại cuộc sống ra sao và mục đích nhập cảnh lần này thực sự là gì?". Ngay cả khi đã hết thời gian cấm, chúng tôi vẫn khuyên bạn nên đồng hành cùng các chuyên gia để chuẩn bị hồ sơ một cách kỹ lưỡng nhất.

Lời kết

上陸特別許可 có thể coi là "chìa khóa vàng" cuối cùng mà chính phủ Nhật Bản mở ra để cứu vãn những tình cảnh ngặt nghèo, giúp hàn gắn sợi dây tình cảm gia đình vượt qua rào cản nghiêm khắc của luật pháp.

Tuy nhiên, cánh cửa này có tỷ lệ chọi và độ khó cực cao. Kết quả đậu hay trượt phụ thuộc rất lớn vào cách bạn lập luận và chuẩn bị giấy tờ. Bạn phải làm sao để thể hiện được sự hối cải sâu sắc, chứng minh được lý do quay lại Nhật của mình là vô cùng cấp thiết và chính đáng để thuyết phục được người thẩm định thông qua các văn bản đầy tính pháp lý như 経緯説明書.

Với tư cách là các văn phòng 行政書士 chuyên sâu về mảng Visa và 在留資格 tại Nhật Bản, chúng tôi đã từng tiếp nhận và giải quyết thành công rất nhiều hồ sơ kết hôn quốc tế phức tạp cũng như các ca xin quay lại Nhật hy hữu.

Nếu bạn đang lo lắng với suy nghĩ "Có lẽ cuộc đời này mình không còn cơ hội quay lại Nhật nữa", xin đừng gánh vác áp lực đó một mình. Hãy chia sẻ câu chuyện và tình trạng hiện tại của bạn với chúng tôi. Chúng tôi sẽ đồng hành và nỗ lực hết sức để cùng bạn mở ra tương lai đoàn tụ hạnh phúc bên gia đình tại Nhật Bản.

Dịch vụ