अन्तर्राष्ट्रिय विवाह गरेर जापानमा बस्नका लागि पाइने 「日本人の配偶者等」 भिसा (आवासीय योग्यता) अन्य साधारण वर्किङ भिसा भन्दा पूर्ण रूपमा फरक हुन्छ। यो भिसा पाउनुको मुख्य उद्देश्य श्रीमान-श्रीमतीले जापानमा एकसाथ मिलेर स्थिर र वास्तविक वैवाहिक जीवन बिताउन सकून् भन्नका लागि हो।
त्यसैले, भिसाको आवेदन जाँच गर्दा 出入国在留管理庁（入管） ले सबैभन्दा बढी प्राथमिकता दिने कुरा भनेको "कागजी रूपमा मात्र विवाह दर्ता भएको छ कि छैन" भन्ने होइन, बल्कि "उनीहरू वास्तविक श्रीमान-श्रीमतीको रूपमा एकसाथ बसेर जीवन बिताइरहेका छन् कि छैनन्" भन्ने हो। यसै कारणले, साधारणतया श्रीमान-श्रीमतीको 住民票 मा एउटै ठेगाना भएको र एउटै घरमा सँगै बसेको (सह-अस्तित्वमा रहेको) हुनुपर्दछ।
यदि कुनै स्पष्ट कारण नखोली श्रीमान-श्रीमती छुट्टाछुट्टै बसेको (별居 - 別居) अवस्थामा नै भिसाको आवेदन (在留資格変更許可申請 वा 在留資格更新許可申請) दिनुभयो भने, 入管 ले "उनीहरूको वैवाहिक सम्बन्ध बिग्रेको त होइन?" वा "भिसा पाउनका लागि मात्र नाटक गरेर विवाह गरेको त होइन?" भनी शंका गर्ने सम्भावना धेरै हुन्छ। यस्तो अवस्थामा भिसा अस्वीकृत (रिजेक्ट) हुने जोखिम निकै उच्च हुन्छ।
तर, सरकारी प्रक्रिया र जाँचबुझको नियमलाई राम्रोसँग बुझेर, छुट्टै बस्नुपर्नाको उचित कारण र त्यसको प्रमाण स्पष्ट रूपमा पेश गर्न सकियो भने, छुट्टाछुट्टै बसेको अवस्थामा पनि 配偶者 भिसा स्वीकृत भएका धेरै उदाहरणहरू छन्।
श्रीमान-श्रीमती छुट्टै बस्नुलाई 「やむを得ない事情」 (बाध्यात्मक परिस्थिति) को रूपमा स्वीकार गरिने मुख्य अवस्थाहरू
यदि भिसा आवेदनमा छुट्टै बस्नुपर्ने कारण तल उल्लेखित "उचित कारण" भित्र पर्दछ भने, 入管 ले भिसा स्वीकृत गर्ने सम्भावना बढी हुन्छ। यसको अर्थ, छुट्टै बस्ने निर्णय व्यक्तिगत इच्छा (जस्तै: "मलाई एक्लै बस्न मन लागेर") नभई समाजले स्विकार्न सक्ने वस्तुपरक र बाध्यात्मक परिस्थितिका कारण भएको हुनुपर्छ।
१. कम्पनीको आदेश अनुसार कामको सिलसिलामा अन्यत्र जानुपर्ने अवस्था (단身赴任 - 単身赴任) यो भनेको कम्पनीको कामको कारणले गर्दा (जस्तै: जापान भित्रै वा विदेशको कुनै शाखामा सरुवा वा लामो समयको बिजनेस टुर) श्रीमान वा श्रीमती मध्ये कुनै एक जनाले अनिवार्य रूपमा अर्को ठाउँमा सर्नुपर्ने अवस्था हो। यस्तो अवस्थामा कम्पनीले जारी गरेको 辞令 वा 転勤証明書 जस्ता कागजातहरूले कामको आवश्यकतालाई स्पष्ट रूपमा प्रमाणित गर्दछन्।
२. सुत्केरी हुँदा वा बच्चाको हेरचाहका लागि अस्थायी रूपमा माइतीघरमा बस्ने अवस्था बच्चा जन्मिनु अघि वा जन्मिएपछि आवश्यक सहयोग पाउन सजिलो होस् भन्नका लागि केही समयका लागि माइतीघरमा गएर बस्ने, वा बच्चाको शिक्षाको वातावरण (जस्तै: टाढाको निजी विद्यालयमा पढ्ने आदि) लाई ध्यानमा राखेर अस्थायी रूपमा बस्ने ठाउँ फरक बनाउने अवस्था यसमा पर्दछ। विशेष गरी सानो बच्चाको हेरचाहका लागि माइतीघरका आमाबुबाको सहयोग लिन छुट्टै बस्नु परेको कुरालाई 入管 ले सहजै बुझ्न सक्छ।
३. परिवारको बिरामी सदस्यको हेरचाह वा स्याहारसुसार जापानी 配偶者 वा विदेशी नागरिक स्वयंका आमाबुबा बिरामी वा वृद्ध हुनुभएको कारणले उहाँहरूको हेरचाह गर्नका लागि आफ्नो गाउँ वा पुरानो घरमा फर्किनुपर्ने अवस्था हो। साथै, आफू वा आफ्नो पार्टनरलाई कुनै विशेष रोगको उपचार गर्नका लागि अस्पताल वा उपचार केन्द्रको नजिक बस्नुपर्ने वा अस्पतालमा नै भर्ना हुनुपर्ने अवस्था पनि यसै अन्तर्गत पर्दछ।
【वास्तविक उदाहरण】छुट्टाछुट्टै बस्दा पनि 配偶者 भिसा सफल भएको उदाहरण
तपाईंहरूले सजिलैसँग बुझ्न र आफ्नो कागजात तयार गर्न सक्नुहोस् भन्नका लागि, यहाँ काल्पनिक तर वास्तविक जस्तै लाग्ने २ वटा सफल उदाहरणहरू प्रस्तुत गरिएको छ:
उदाहरण A: कामको व्यस्तताका कारण टाढा बस्नु परेको अवस्था (बेलायती नागरिक पुरुष र जापानी महिलाको केस) बेलायतका नागरिक टम (काल्पनिक नाम) जापानको एउटा ठूलो आईटी कम्पनीमा काम गर्नुहुन्छ। उहाँकी जापानी श्रीमती हारुका (काल्पनिक नाम) बाट २ वर्षको एउटा बच्चा छ। अचानक टमलाई कम्पनीको टोकियो हेडक्वार्टरबाट १ वर्षका लागि फुकुओका शाखाको नयाँ प्रोजेक्टमा काम गर्न जान आदेश (सरुवा) आयो। तर, बच्चा टोकियोकै डे-केयर (保育園) मा गइरहेको र श्रीमती हारुका पनि टोकियोमा नै फुल-टाइम काम गरिरहनुभएको हुनाले, पूरा परिवार नै फुकुओका सर्नु व्यावहारिक थिएन। अन्ततः, टम फुकुओकामा एक्लै बस्ने र हारुका तथा बच्चा टोकियोकै घरमा बस्ने (छुट्टै बस्ने) निर्णय भयो।
【यस्तो अवस्थामा अपनाइएको उपाय】 टमको 配偶者 भिसा नवीकरण गर्ने समय ठ्याक्कै यही छुट्टै बसिरहेको अवधिमा पर्यो। यसका लागि उहाँले कम्पनीबाट 転勤命令書 लिनुभयो र एउटा विस्तृत 理由書 (कारण पत्र) तयार गर्नुभयो, जसमा स्पष्ट रूपमा लेखिएको थियो: "१ वर्षपछि प्रोजेक्ट सकिएपछि म पुनः टोकियो हेडक्वार्टरमा फर्किनेछु र परिवारसँगै बस्नेछु"। यसका साथै, उहाँले हरेक हप्ताको अन्त्यमा परिवारसँग भिडियो कल गरेको कल हिस्ट्रीको स्क्रिनसट र फुकुओका-टोकियो आउने-जाने गरेको सिन्कान्सेन (बुलेट ट्रेन) को टिकटको बिलहरू पेश गरेर श्रीमान-श्रीमती बीचको सम्बन्ध बलियो छ भन्ने प्रमाणित गर्नुभयो। नतिजास्वरूप, 入管 ले उहाँको आवेदन स्वीकृत गरी ३ वर्षको 配偶者 भिसा प्रदान गर्यो।
उदाहरण B: बच्चाको हेरचाहमा सहयोग लिन माइतीघरमा बसेको अवस्था (फिलिपिन्सकी महिला र जापानी पुरुषको केस) फिलिपिन्सकी नागरिक मारिया (काल्पनिक नाम) जापानी नागरिक केन्जी (काल्पनिक नाम) सँग विवाह गरेर चिबा केनमा सँगै बस्नुहुन्थ्यो। पछि मारियाले पहिलो बच्चा जन्माउनुभयो। तर केन्जी काममा धेरै व्यस्त हुने भएकाले मारियाले एक्लै बच्चाको हेरचाह गर्नुपर्दा उहाँ शारीरिक र मानसिक रूपमा निकै थाक्नुभयो। यस समस्याको समाधानका लागि, मारिया १ वर्षको बच्चा लिएर केन्जीको आमाबुबा (सासू-ससुरा) बस्ने आइची केनको नागbackground मा सर्नुभयो, ताकि बच्चा हुर्काउन सहयोग मिलोस्। केन्जी भने चिबामा नै बसेर काम गरिरहनुभयो र महिनामा १-२ पटक आइचीमा रहेको घरमा श्रीमती र बच्चालाई भेट्न आउने-जाने गर्नुभयो।
【यस्तो अवस्थामा अपनाइएको उपाय】 दुवैको 住民票 फरक-फरक ठाउँमा (चिबा र आइची) भएको हुनाले, बाहिरबाट हेर्दा 入管 ले यसलाई "झगडा परेर छुट्टिएका" भनी गलत बुझ्ने सम्भावना थियो। तर भिसा नवीकरण गर्दा मारियाले एउटा स्पष्ट र विस्तृत 理由書 पेश गर्नुभयो, जसमा लेखिएको थियो: "यो छुट्टै बसाइ बच्चाको राम्रो हेरचाह र आमाको स्वास्थ्यका लागि लिइएको एक सकारात्मक र अस्थायी निर्णय हो"। सासू-ससुराले पनि एउटा पत्र (上申書) लेखेर प्रमाणित गरिदिनुभयो: "हामी हाम्री बुहारी र नाति/नातिनीको हेरचाह गरिरहेका छौँ, पूरा परिवार मिलेर बच्चा हुर्काइरहेका छौँ"। साथै, केन्जीले श्रीमतीलाई हरेक महिना पठाएको खर्चको बैंकिङ रेकर्ड पनि राखिएको थियो। यी सबै ठोस प्रमाणहरूका आधारमा, 入管 ले यसलाई उचित कारण मानी भिसा नवीकरण गरिदियो।
入管 को जाँचबुझ पास गर्नका लागि आवश्यक "२ वटा सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुराहरू"
छुट्टाछुट्टै बसेर पनि 配偶者 भिसा आवेदन दिन वा त्यसलाई जोगाइराख्नका लागि तपाईंले तलका दुईवटा कुराहरू कागजी रूपमा पूर्ण रूपमा प्रमाणित गर्नुपर्दछ। केवल मौखिक रूपमा दिएको स्पष्टीकरणलाई 入管 का अधिकारीहरूले मान्यता दिँदैनन्।
① छुट्टै बस्नुपर्नाको "वस्तुपरक र स्पष्ट कारण" तपाईंले 理由書 मार्फत निकै स्पष्ट र तार्किक रूपमा यी प्रश्नहरूको जवाफ दिनुपर्छ: "अहिलेको समयमा किन सँगै बस्न सम्भव भएन?", "किन त्यही ठाउँमा नै बस्नु पर्यो?", र "यो छुट्टै बसाइ कहिलेसम्म चल्नेछ (भविष्यको योजना)?"। यसका साथमा कम्पनीको 辞令, अस्पतालको रिपोर्ट, वा बच्चाको स्कुलको प्रमाणपत्र जस्ता सरकारी वा भरपर्दो कागजातहरू अनिवार्य रूपमा पेश गर्नुपर्छ।
② छुट्टै बसे पनि वैवाहिक सम्बन्ध राम्रो रहेको "वास्तविक प्रमाण" टाढा बसे पनि श्रीमान-श्रीमती बीचको कुराकानी र आर्थिक सहयोग निरन्तर भइरहेको हुनुपर्छ।
-
सम्पर्कको प्रमाण: LINE वा अन्य च्याटिङ एपको कुराकानीको रेकर्ड, कल हिस्ट्री, भिडियो कल गर्दाको स्क्रिनसट आदि, जसले दुई जना बीच दैनिक रूपमा कुराकानी भइरहेको देखाउँछ।
-
आर्थिक सहयोगको प्रमाण: श्रीमान-श्रीमती बीच घरखर्च वा बच्चाको खर्च पठाएको बैंक खाताको पासबुकको प्रतिलिपि वा ट्रान्सफर गरेको रिसिप्ट। एक जनाले अर्कोलाई आर्थिक रूपमा सहयोग गरिरहेको (वा दुवैले मिलेर घर चलाइरहेको) तथ्य अनिवार्य हुन्छ।
-
आउने-जाने गरेको प्रमाण: एकअर्कालाई भेट्न जाँदा प्रयोग गरेको प्लेन वा सिन्कान्सेनको टिकटको बिल, र भेट हुँदा खिचेका पारिवारिक फोटोहरू।
出入国在留管理庁（入管） को आधिकारिक मापदण्ड र कानुनी स्रोतहरू
配偶者 भिसाको नियममा "विवाहको वास्तविकता" को परिभाषा出入国在留管理庁 को निर्देशिका र 最高裁判所 (सर्वोच्च अदालत) को ऐतिहासिक फैसलाहरूका आधारमा कडा रूपमा तोकिएको छ।
-
न्याय मन्त्रालय र 出入国在留管理庁 को निर्देशिका: 入管 ले सार्वजनिक गरेको 在留資格変更許可申請 र 在留資格更新許可申請 को आधिकारिक निर्देशिकामा स्पष्ट लेखिएको छ: "यदि वैवाहिक सम्बन्ध केवल नामका लागि मात्र हो (कागजमा मात्र विवाह भएको, तर वास्तविक जीवनमा श्रीमान-श्रीमतीको जस्तो सम्बन्ध नभएको) भने भिसा स्वीकृत गरिने छैन"। यदि कुनै उचित र बाध्यकारी कारण बिना लामो समयसम्म छुट्टै बसिरहनुभयो भने, 入管 ले उक्त विदेशी नागरिकले "配偶者 को रूपमा गर्नुपर्ने कार्य नगरेको" भनी निर्णय गर्न सक्छ र भिसा खारेज हुने प्रक्रिया (入管法 को धारा २२-४ अनुसार) सुरु हुन सक्छ।
-
घरखर्च र वैवाहिक जीवनको खर्च बाँडफाँड गर्ने कर्तव्य (जापानी नागरिक ऐनको धारा ७५२ र ७६०): जापानको नागरिक ऐन (सिभिल कोड) मा स्पष्ट व्यवस्था छ: "श्रीमान-श्रीमती एकसाथ बस्नुपर्छ र एकअर्कालाई सहयोग तथा कानुनी रूपमा मद्दत गर्नुपर्छ", साथै आर्थिक रूपमा घरखर्च मिलेर ब्यहोर्नुपर्छ। 入管 का अधिकारीहरूले पनि यही कानुनी भावनाका आधारमा जाँच गर्छन्। त्यसैले छुट्टै बसेको अवधिमा पनि अर्को पक्षले नियमित रूपमा खर्च पठाइरहेको छ कि छैन भन्ने कुरा निकै कडा रूपमा हेरिन्छ।
प्रश्नोत्तर: 配偶者 भिसा र छुट्टै बस्ने सम्बन्धमा धेरै सोधिने प्रश्नहरू (Q&A)
जापानमा बस्ने विदेशी नागरिकहरूले धेरै सोध्ने मुख्य प्रश्नहरूको जवाफ यहाँ सरल रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ:
Q1. कामको सरुवा वा बच्चाको हेरचाह बाहेक, यदि "श्रीमान-श्रीमती बीच झगडा परेर रिस शान्त पार्नका लागि केही समय छुट्टै बसेको" हो भने भिसा नवीकरण हुन्छ?
-
A1. साँचो कुरा भन्नुपर्दा, यदि केवल आपसी असमझदारी वा झगडाका कारण छुट्टै बस्नुभएको हो भने भिसा नवीकरण गर्न निकै गाह्रो हुन्छ। किनभने यस्तो अवस्थामा 入管 ले "यो वैवाहिक सम्बन्ध पूर्ण रूपमा टुट्ने दिशामा गइरहेको छ" भनी निष्कर्ष निकाल्ने सम्भावना धेरै हुन्छ। तर, यदि यो छुट्टै बसाइ अस्थायी मात्र हो र हाल दुवै जना सम्बन्ध सुधार्न सकारात्मक कुराकानी गरिरहनुभएको छ, सम्बन्ध विच्छेद (तलाक) गर्ने कुनै सोच छैन, र भविष्यमा कहिलेदेखि सँगै बस्ने हो भन्ने स्पष्ट योजना र प्रमाण पेश गर्न सक्नुभयो भने, 入管 ले कहिलेकाहीँ छोटो अवधिको (जस्तै: १ वर्षको) भिसा नवीकरण गरिदिन पनि सक्छ। यस्तो अवस्थामा समस्या लुकाउनु भन्दा तुरुन्तै 行政書士 जस्ता विशेषज्ञको सल्लाह लिनु राम्रो हुन्छ।
Q2. छुट्टै बसिरहेको समयमा, मैले अनिवार्य रूपमा 住民票 को ठेगाना परिवर्तन गर्नुपर्छ? र के यसको जानकारी 入管 लाई दिनु आवश्यक छ?
-
A2. जापानको कानुन (住民基本台帳法) अनुसार, तपाईंको वास्तविक बसोबासको ठाउँ परिवर्तन भएपछि अनिवार्य रूपमा निश्चित समयभित्र 住民票 को ठेगाना नयाँ ठाउँमा सार्नुपर्दछ। साथै, निश्चित समयभित्र 入管 लाई पनि ठेगाना परिवर्तनको जानकारी दिनु आवश्यक छ। धेरै विदेशी नागरिकहरू भिसामा असर पर्ला कि भनी डराएर, अर्को ठाउँमा सरे पनि आफ्नो 住民票 पुरानै ठाउँमा (श्रीमान/श्रीमतीसँगै) राखिरहन्छन्। यो कार्य निकै खतरनाक हुन सक्छ, यसले जापानको कानुन अन्तर्गत "सरकारी कागजातमा गलत विवरण दर्ता गरेको कसुर" (公正証書原本不実記載罪) आकर्षित गर्न सक्छ, जसले भविष्यको भिसा जाँचमा निकै नराम्रो असर पार्छ। यदि छुट्टै बस्नुपर्नाको कारण उचित छ भने, कानुनी रूपमा 住民票 सारेर 理由書 मार्फत अधिकारीहरूलाई स्पष्ट जानकारी दिनु नै राम्रो हुन्छ। यसले तपाईंको इमानदारिता झल्काउँछ र अधिकारीहरूको विश्वास जित्न सजिलो हुन्छ।
Q3. सामान्यतया कति समयसम्म छुट्टै बस्यो भने 配偶者 भिसा नवीकरण गर्दा रिजेक्ट हुन्छ?
-
A3. 入管 को नियममा "यति महिना भन्दा बढी भएमा सिधै रिजेक्ट हुने" भन्ने कुनै तोकिएको समय सीमा छैन, तर साधारणतया यदि छुट्टै बसेको अवधि "६ महिना वा सोभन्दा बढी" भइसकेको छ भने तपाईंले निकै कडा र स्पष्ट कारण तथा प्रमाण पेश गर्नुपर्ने हुन्छ। यदि कामको सिलसिलामा बाहिर जानुपर्ने अवधि कम्पनीको कागजातमा पहिले नै तोकिएको छ (जस्तै: १ वर्षका लागि मात्र) भने त्यस्तो अवस्था सुरक्षित मानिन्छ। तर, यदि छुट्टै बस्ने अवधि निश्चित छैन, वर्षौँसम्म छुट्टाछुट्टै बसिरहनुभएको छ र आपसमा भेटघाट वा कुराकानी पनि खासै हुँदैन भने, 入管 ले यसलाई "वास्तविक वैवाहिक सम्बन्ध नभएको" भनी निर्णय गर्छ र भिसा रिजेक्ट हुने सम्भावना निकै बढेर जान्छ। टाढा बसेको समय जति लामो हुन्छ, हरेक महिना बैंकबाट पैसा पठाएको रेकर्ड र दैनिक कुराकानीको हिस्ट्री जस्ता "सम्बन्ध जीवन्त रहेको प्रमाण" को महत्त्व त्यति नै बढी हुन्छ।
निष्कर्ष: यदि तपाईंलाई आफ्नो अवस्थाप्रति चिन्ता लागेको छ भने, 行政書士 को सहयोग लिनुहोस्
अन्तर्राष्ट्रिय विवाहमा हरेक दम्पतीको जीवनशैली र परिस्थिति फरक-फरक हुन्छ। आधुनिक कार्यशैली र बच्चा हुर्काउने सोचमा आएको परिवर्तनसँगै जीवन जिउने तरिकाहरू पनि बदलिरहेका छन्। 入管 पनि एक सरकारी निकाय भएकोले यसमा केही लचकता हुन्छ: यदि तपाईंहरूले छुट्टै बस्नुपर्ने कारण उचित छ र यस अवधिमा पनि आपसी सम्बन्ध र विवाहको वास्तविकता कायमै छ भनी स्पष्ट प्रमाणित गर्न सक्नुभयो भने, उनीहरूले भिसा स्वीकृत गर्छन्।
तर, यो कुरा बिर्सनु हुँदैन कि छुट्टाछुट्टै बसेको अवस्थामा भिसा आवेदन दिँदा चाहिने प्रमाण र कागजातहरू धेरै हुन्छन्, र 理由書 (कारण पत्र) को लेखन शैली र तर्क निकै उच्च स्तरको हुन आवश्यक छ, जुन सँगै बस्ने दम्पतीको भन्दा धेरै गाह्रो हुन्छ। थोरै मात्र शब्दको चयन गलत हुँदा वा कागजात नपुग्दा, तपाईंहरूको सम्बन्धलाई "नक्कली विवाह" वा "सम्बन्ध विच्छेद हुन लागेको" भनी गलत बुझिने सम्भावना धेरै हुन्छ।
यदि तपाईं पनि "हाम्रो यस्तो अवस्थामा भिसा आउला कि नआउला" वा "यस्ता जटिल प्रमाणहरू कसरी संकलन गर्ने" भन्ने अलमल वा चिन्तामा हुनुहुन्छ भने, जापानको आवासीय योग्यता (भिसा) क्षेत्रमा लामो अनुभव भएका 行政書士 सँग परामर्श लिनुहोस्। हामी तपाईंको परिस्थितिको गहिराइलाई बुझेर सबैभन्दा उत्तम उपाय तयार गर्नेछौँ, ताकि तपाईं र तपाईंको परिवार यो देशमा ढुक्कसँग र लामो समयसम्म खुसीसाथ बस्न सकोस्।
