Visa 「日本人の配偶者等」 để sinh sống tại Nhật sau khi kết hôn quốc tế khác với các loại Visa lao động thông thường. Visa này được cấp với mục đích cốt lõi là giúp hai vợ chồng xây dựng và duy trì một cuộc sống hôn nhân ổn định, gắn kết tại Nhật Bản.
Chính vì vậy, khi xét duyệt hồ sơ, điều mà 出入国在留管理庁（入管） xem trọng nhất không chỉ là "hai bạn đã đăng ký kết hôn hợp pháp trên giấy tờ" mà là "hai bạn có thực sự sống chung và cùng nhau vun đắp cuộc sống gia đình như một cặp vợ chồng đúng nghĩa hay không". Do đó, về nguyên tắc cơ bản, hai vợ chồng phải có cùng một địa chỉ trên 住民票 và phải sinh sống chung dưới một mái nhà (đồng cư).
Nếu hai bạn đang trong tình trạng ở riêng (ly thân) mà lại nộp hồ sơ xin 在留資格変更許可申請 hoặc 在留資格更新許可申請 nhưng không đưa ra được lý do giải thích thỏa đáng, 入管 sẽ lập tức nghi ngờ rằng: "Phải chăng mối quan hệ vợ chồng đã đổ vỡ?" hoặc "Đây có phải là kết hôn giả để lấy Visa không?". Lúc này, nguy cơ hồ sơ bị đánh trượt (không được cấp phép) là cực kỳ cao.
Tuy nhiên, nếu chúng ta hiểu rõ quy trình thủ tục hành chính công và cơ chế xét duyệt của cục, đồng thời đưa ra được lý do chính đáng kèm theo các bằng chứng thuyết phục, thì ngay cả khi vợ chồng đang ở riêng, bạn vẫn hoàn toàn có thể được cấp Visa kết hôn.
Các trường hợp ở riêng được công nhận là có やむを得ない事情
Trong quá trình thẩm định của 入管, nếu việc ở riêng bắt nguồn từ các "lý do chính đáng" dưới đây thì hồ sơ sẽ dễ được chấp thuận hơn. Điều này có nghĩa là việc sống xa nhau phải xuất phát từ những hoàn cảnh khách quan, bất khả kháng được xã hội công nhận, chứ không phải do sở thích cá nhân kiểu như "tự dưng muốn sống một mình cho thoải mái".
1. Chuyển công tác đơn thân theo lệnh của công ty Đây là trường hợp một trong hai vợ chồng phải chuyển nhà do yêu cầu công việc, ví dụ như đi công tác dài hạn hoặc chuyển sang chi nhánh khác ở trong nước hoặc nước ngoài. Đối với trường hợp này, các văn bản do công ty cấp như 辞令 hoặc 転勤証明書 sẽ là bằng chứng khách quan mạnh mẽ nhất chứng minh cho tính cần thiết của công việc.
2. Tạm thời về nhà ngoại để sinh con hoặc nuôi con nhỏ Trường hợp này bao gồm việc người vợ tạm thời về nhà cha mẹ đẻ sinh sống trong khoảng thời gian trước và sau khi sinh để nhận được sự chăm sóc tốt nhất, hoặc hai vợ chồng phải tách biệt nơi ở tạm thời vì môi trường giáo dục của con cái (ví dụ con học trường nội trú, trường tư thục ở xa). Đặc biệt, việc ở riêng để nhờ ông bà ngoại hỗ trợ chăm sóc em bé sơ sinh là lý do rất dễ nhận được sự thông cảm và thấu hiểu từ phía cục xét duyệt.
3. Chăm sóc, phụng dưỡng người thân bị bệnh Đây là tình huống mà bố mẹ của 配偶者 người Nhật hoặc của chính người nước ngoài bị bệnh nặng hoặc tuổi cao sức yếu, khiến một trong hai người phải chuyển về quê nhà để tiện bề chăm sóc. Ngoài ra, trường hợp bản thân người nước ngoài hoặc người vợ/chồng người Nhật gặp bạo bệnh cần phải nhập viện hoặc vào các cơ sở điều trị chuyên khoa nằm xa nhà cũng thuộc nhóm lý do này.
【Ví dụ thực tế】Các trường hợp ở riêng vẫn gia hạn Visa thành công
Để các bạn dễ hình dung hơn về cách chuẩn bị hồ sơ và xin gia hạn thành công trong trạng thái ở riêng, hãy cùng xem qua 2 ví dụ điển hình dưới đây:
Ví dụ A: Sống xa nhau do tính chất công việc (Trường hợp chồng người Anh, vợ người Nhật) Anh Tom (tên nhân vật đã được thay đổi), quốc tịch Anh, là nhân viên của một công ty IT lớn tại Tokyo. Anh và người vợ người Nhật là chị Haruka đã có với nhau một bé con 2 tuổi. Đột ngột, anh Tom được công ty bổ nhiệm vào đội ngũ triển khai dự án mới tại chi nhánh Fukuoka trong vòng 1 năm. Tuy nhiên, vì con nhỏ đang theo học trường mầm non tại Tokyo và chị Haruka cũng đang là nhân viên chính thức tại đây, nên việc cả gia đình cùng chuyển đến Fukuoka là điều không khả thi. Kết quả là anh Tom chọn phương án đi làm xa một mình tại Fukuoka, còn chị Haruka và con vẫn ở lại ngôi nhà tại Tokyo.
【Biện pháp xử lý trong trường hợp này】 Thời điểm gia hạn Visa của anh Tom lại rơi vào đúng giai đoạn hai vợ chồng đang ở riêng này. Tuy nhiên, anh đã xin công ty cấp 転勤命令書, đồng thời chuẩn bị một bản 理由書 giải thích cực kỳ tường tận về kế hoạch tương lai rằng: "Sau khi dự án kết thúc vào 1 năm tới, tôi sẽ quay trở lại trụ sở chính ở Tokyo và tiếp tục sống chung cùng vợ con". Bên cạnh đó, anh cũng nộp kèm lịch sử gọi video call với gia đình mỗi cuối tuần, cùng hóa đơn vé tàu Shinkansen đi lại đều đặn giữa Fukuoka và Tokyo để chứng minh tình cảm vợ chồng không hề rạn nứt. Kết quả là anh đã được duyệt gia hạn Visa kết hôn thành công với thời hạn 3 năm.
Ví dụ B: Về nhà ngoại để được hỗ trợ nuôi con (Trường hợp vợ người Philippines, chồng người Nhật) Chị Maria (tên nhân vật đã được thay đổi), quốc tịch Philippines, kết hôn với anh Kenji (người Nhật) và sinh sống tại tỉnh Chiba. Sau khi sinh đứa con đầu lòng, do anh Kenji quá bận rộn với công việc, chị Maria phải một mình xoay xở chăm con dẫn đến rơi vào trạng thái cô đơn và kiệt sức cả về thể chất lẫn tinh thần. Trước tình hình đó, chị Maria cùng em bé 1 tuổi đã tạm thời chuyển về Nagoya, tỉnh Aichi – nơi bố mẹ chồng đang sinh sống – để nhận được sự hỗ trợ từ ông bà nội. Anh Kenji vẫn tiếp tục công việc tại Chiba và đều đặn mỗi tháng 1-2 lần đón tàu về thăm vợ con tại Aichi.
【Biện pháp xử lý trong trường hợp này】 Vì 住民票 của hai vợ chồng bị tách làm hai nơi (Chiba và Aichi), nếu nhìn từ bên ngoài, 入管 rất dễ đánh giá đây là một cuộc "ly thân do bất hòa". Thế nhưng khi làm thủ tục, chị Maria đã nộp một bản 理由書 viết rất chi tiết, nhấn mạnh đây là "việc ở riêng tạm thời mang tính tích cực nhằm giảm bớt áp lực nuôi con và đảm bảo sức khỏe cho hai mẹ con". Bố mẹ chồng cũng viết một bản thư xác nhận (上申書) với nội dung "đang hỗ trợ chăm sóc con dâu và cháu nội, cả nhà cùng đồng lòng nuôi dạy bé". Đồng thời, chị cũng đính kèm lịch sử gửi tiền sinh hoạt phí hàng tháng từ chồng. Nhờ những minh chứng rõ ràng đó, 入管 đã chấp nhận lý do này và cấp phép gia hạn Visa cho chị.
2 Điểm cốt lõi giúp vượt qua vòng thẩm định của 入管
Để có thể xin mới hoặc duy trì Visa kết hôn trong thời gian ở riêng, bạn bắt buộc phải chứng minh được 2 điểm dưới đây bằng giấy tờ văn bản một cách hoàn hảo. Mọi lời giải thích bằng miệng đều không có giá trị trước các chuyên viên xét duyệt của cục.
① Đưa ra "Lý do khách quan" vì sao phải ở riêng Bạn cần viết một bản 理由書 mạch lạc, logic để trả lời các câu hỏi: "Tại sao không thể sống chung ở thời điểm này?", "Tại sao bắt buộc phải là địa điểm đó?", và "Tình trạng ở riêng này sẽ kéo dài đến bao giờ (tầm nhìn tương lai)?". Đi kèm với đó, bạn phải nộp các giấy tờ chứng minh có tính khách quan cao như: 辞令 của công ty, giấy chứng nhận của bệnh viện, hoặc giấy xác nhận nhập học của con...
② Cung cấp bằng chứng chứng minh "Hôn nhân thực tế" vẫn đang diễn ra tốt đẹp Dù sống xa nhau, hai vợ chồng vẫn phải duy trì sự kết nối về tình cảm và trách nhiệm tài chính với nhau.
-
Bằng chứng liên lạc: Lịch sử tin nhắn, cuộc gọi trên LINE hoặc các ứng dụng nhắn tin, ảnh chụp màn hình khi gọi video... để chứng tỏ hai bên vẫn tương tác hàng ngày.
-
Bằng chứng hỗ trợ tài chính: Bản sao sổ tài khoản ngân hàng hoặc hóa đơn chuyển tiền chứng minh việc hai vợ chồng có sự chia sẻ, chu cấp tiền sinh hoạt phí hoặc chi phí nuôi con cho nhau. Việc người này hỗ trợ kinh tế cho người kia (hoặc cùng góp sức) là minh chứng không thể thiếu.
-
Bằng chứng đi lại, gặp gỡ: Hóa đơn vé máy bay, vé tàu Shinkansen chứng minh việc thường xuyên di chuyển đến nhà nhau, cùng với những bức ảnh chụp chung của cả gia đình trong những lần gặp gỡ đó.
Tiêu chuẩn công lập của 出入国在留管理庁（入管） và Nguồn tham khảo pháp lý
Trong tiêu chuẩn xét duyệt Visa kết hôn, khái niệm "thực chất của hôn nhân" được quy định cực kỳ nghiêm ngặt dựa trên các phán quyết của 最高裁判所 cũng như hướng dẫn từ phía cục.
-
Hướng dẫn của Bộ Tư pháp và 出入国在留管理庁: Trong tài liệu hướng dẫn về 在留資格変更許可申請 và 在留資格更新許可申請 mà 入管 công bố có nêu rõ: "Đối với các trường hợp mối quan hệ hôn nhân chỉ còn trên danh nghĩa (kết hôn trên giấy tờ nhưng không có thực tế), Visa sẽ không được chấp nhận". Nếu việc ở riêng kéo dài liên tục mà không có lý do chính đáng, cục sẽ coi như người đó "không tham gia vào các hoạt động với tư cách là vợ/chồng" và bạn có thể đối mặt với nguy cơ bị tước Visa (theo Điều 22-4 của Luật Nhập cảnh).
-
Nghĩa vụ chia sẻ chi phí sinh hoạt hôn nhân (Điều 752 và 760 của Luật Dân sự Nhật Bản): Luật Dân sự Nhật Bản quy định: "Vợ chồng có nghĩa vụ phải sống chung, có trách nhiệm hợp tác và giúp đỡ lẫn nhau", đồng thời phải có nghĩa vụ chia sẻ gánh nặng kinh tế gia đình. Các chuyên viên của 入管 cũng dựa trên tinh thần luật này để kiểm tra rất kỹ xem người ở xa có thực hiện việc gửi tiền sinh hoạt phí đều đặn hay không Trang web của Bộ Tư pháp: Luật Dân sự Nhật Bản (Quy định về nghĩa vụ của vợ chồng).
Góc Q&A: Giải đáp các thắc mắc về Visa kết hôn và việc ở riêng
Dưới đây là tổng hợp các câu hỏi mà rất nhiều người nước ngoài thắc mắc, được giải đáp chi tiết:
Q1: Ngoài lý do công việc hay nuôi con, nếu vợ chồng cãi nhau và quyết định ở riêng một thời gian để "hạ hỏa" thì có gia hạn được Visa không?
-
A1: Thành thật mà nói, nếu ở riêng thuần túy do cãi vã hoặc bất hòa tình cảm, việc gia hạn Visa sẽ trở nên cực kỳ khó khăn. Bởi vì 入管 sẽ nhận định rằng "mối quan hệ hôn nhân này đang trên đà đổ vỡ". Tuy nhiên, nếu đó chỉ là việc ở riêng tạm thời và hiện tại hai vợ chồng vẫn đang tích cực đối thoại để hàn gắn, không hề có ý định ly hôn, đồng thời có thể giải thích rõ ràng kèm minh chứng về lộ trình sẽ dọn về sống chung trở lại, thì cục vẫn có thể xem xét cấp phép gia hạn đặc cách với thời hạn ngắn (thường là 1 năm). Trong trường hợp này, bạn không nên bỏ mặc mà hãy chủ động liên hệ sớm với các chuyên gia như 行政書士 để được tư vấn.
Q2: Trong thời gian ở riêng, tôi có bắt buộc phải chuyển địa chỉ trên 住民票 không? Và có cần báo cáo với 入管 không?
-
A2: Về mặt nguyên tắc, theo Luật Đăng ký Cư trú của Nhật Bản, bạn bắt buộc phải chuyển 住民票 về nơi mình thực tế đang sinh sống. Đồng thời, bạn cũng phải làm thủ tục thông báo thay đổi địa chỉ với 入管. Nhiều bạn vì lo lắng ảnh hưởng đến việc xét Visa nên dù đã chuyển đi nơi khác vẫn cố tình giữ nguyên địa chỉ 住民票 chung với vợ/chồng. Hành vi này có nguy cơ cấu thành tội "Khai báo gian lận văn bản công chứng" và các vi phạm pháp luật khác, gây ra hậu quả cực kỳ tồi tệ cho quá trình xét duyệt Visa sau này. Nếu bạn ở riêng vì lý do chính đáng, hãy cứ đường đường chính chính chuyển địa chỉ và giải thích rõ ràng lý do trong bản 理由書. Điều này sẽ giúp bạn ghi điểm và tạo dựng lòng tin với người xét duyệt hồ sơ.
Q3: Thời gian ở riêng kéo dài bao lâu thì hồ sơ gia hạn Visa kết hôn sẽ bị đánh trượt?
-
A3: Không có một quy chuẩn con số cụ thể nào kiểu như "trên ◯ tháng là bị trượt", nhưng thông thường nếu việc ở riêng kéo dài từ "6 tháng trở khứ" thì bạn sẽ cần phải giải trình lý do và đưa ra bằng chứng cực kỳ cẩn trọng. Nếu thời hạn đơn thân đi làm xa đã được ấn định rõ ràng ngay từ đầu (ví dụ trong vòng 1 năm) thì không đáng ngại. Thế nhưng, nếu đó là một cuộc ở riêng vô thời hạn, hai bên sống tách biệt nhiều năm trời và hầu như không có sự qua lại, gặp gỡ thì cục sẽ kết luận ngay là hôn nhân không có thực chất và tỷ lệ bị từ chối Visa sẽ tăng vọt. Thời gian xa nhau càng lâu thì các bằng chứng như lịch sử gửi tiền hàng tháng hay lịch sử liên lạc thường xuyên sẽ càng đóng vai trò quyết định sống còn cho hồ sơ của bạn.
Lời kết: Nếu bạn cảm thấy lo lắng, hãy để 行政書士 đồng hành cùng bạn
Trong hôn nhân quốc tế, mỗi gia đình đều có những hoàn cảnh và góc khuất riêng. Cùng với sự thay đổi của thời đại, hình thức làm việc và phương pháp nuôi dạy con cái cũng ngày một đa dạng hơn. 入管 cũng rất linh hoạt: chỉ cần hai bạn chứng minh được việc ở riêng là vì lý do chính đáng, đồng thời tình cảm và thực chất hôn nhân vẫn được gìn giữ vẹn nguyên, họ sẵn sàng chấp thuận cho bạn.
Mặc dù vậy, hồ sơ xin Visa trong trạng thái ở riêng luôn yêu cầu khối lượng giấy tờ chứng minh đồ sộ, và độ khó khi biên soạn bản 理由書 là cao hơn rất nhiều so với các cặp đôi sống chung thông thường. Chỉ cần một sơ suất nhỏ trong cách diễn đạt hoặc thiếu hụt giấy tờ, hai bạn rất dễ bị hiểu lầm là "kết hôn giả" hoặc "sắp sửa ly hôn".
Nếu bạn đang băn khoăn "Trường hợp của tụi mình liệu có đậu Visa không?" hay "Nên thu thập những bằng chứng nào mới chuẩn chỉnh?", xin đừng ngần ngại liên hệ ngay với 行政書士 – chuyên gia chuyên sâu về mảng tư cách lưu trú (Visa) tại Nhật Bản. Chúng tôi luôn sẵn sàng hỗ trợ hết mình để bạn và gia đình có thể an tâm tiếp tục cuộc sống ổn định tại xứ sở hoa anh đào.
