"आफ्नो देशको अशान्त परिस्थिति वा दमनबाट बचेर जापानमा सुरक्षित जीवन जिउन चाहन्छु।" "स्वदेश फर्कँदा ज्यानको जोखिम हुने भएकाले जापानमै बसोबास जारी राख्न चाहन्छु।"
यस्ता विभिन्न चिन्ता र समस्या बोकेर जापानमा सुरक्षा पाउनका लागि "特定活動" वा "難民認定" जस्ता व्यवस्थाहरूबारे खोजी गर्ने विदेशीहरूको संख्या बढ्दै गएको छ।
तथापि, जापानको 難民認定 सम्बन्धी छानबिन विश्वभरिकै तुलनामा निकै कडा र सावधानीपूर्वक गरिने हुनाले "मान्यता पाउन एकदमै गाह्रो छ कि?" भन्ने छाप धेरैमा पर्न सक्छ।
यस लेखमा, 入管 सम्बन्धी काम र 在留資格 प्रक्रियाका विज्ञ 行政書士 ले जापानको 難民認定 को प्रक्रिया, आवेदनका लागि आवश्यक शर्तहरू, वास्तविक चरणहरू र पछिल्लो समय चर्चामा रहेको "人道的配慮による救済措置(避難民対応)" का बारेमा गाह्रा कानूनी शब्दहरू प्रयोग नगरी सजिलो गरी बुझाउनुभएको छ।
१. जापानमा "難民認定" को कडा वास्तविक अवस्था
जापानमा 難民 को रूपमा मान्यता पाउनका लागि तय गरिएका छानबिनका मापदण्डहरू निकै कडा छन्।
उदाहरणका लागि, 出入国在留管理庁 ले सार्वजनिक गरेको तथ्याङ्क अनुसार सन् २०२२ मा १० हजार भन्दा बढीले आवेदन दिएका थिए भने वास्तविक रूपमा "難民認定" पाउने विदेशीहरूको संख्या केवल २०२ जना मात्र थियो।
यसरी अंक गणितलाई मात्र हेर्दा यो निकै कठिन ढोका जस्तो देखिन्छ। तर, अन्तर्राष्ट्रिय समाचारहरूमा ठूलो चर्चा पाएका आपतकालीन परिस्थिति वा आफ्नो देशको राजनीतिक अवस्थामा आएको आकस्मिक परिवर्तनका कारण स्वदेश फर्कन नसक्ने स्थितिमा जापानी सरकारले द्रुत रूपमा छानबिन गर्ने वा विशेष राहतका उपायहरू अपनाउने गर्दछ।
वास्तविक उदाहरणहरू: आपतकालीन सुरक्षा र मानवीय विचार
-
खेलाडीको उदाहरण: सन् २०२१ मा, आफ्नो देशको सेना विरुद्ध विरोध जनाएका कारण स्वदेश फर्कँदा ज्यानको खतरा हुने स्थिति बनेका म्यानमारका राष्ट्रिय फुटबल खेलाडीलाई 出入国在留管理局 ले तुरुन्तै 難民認定 प्रदान गरेको थियो।
-
ウクライナ避難民 को उदाहरण: सन् २०२२ पछिको युक्रेनको परिस्थितिलाई ध्यानमा राख्दै, जापानी सरकारले सामान्य 難民認定 को मापदण्ड भन्दा बाहिर गएर "ウクライナ避難民" को रूपमा उनीहरूलाई स्वीकार गर्ने मानवीय कदम चालेको थियो।
यसरी, सामान्यतया छानबिनको मापदण्ड कडा भए तापनि व्यक्तिगत परिस्थिति र देशको अवस्थामा आएको परिवर्तन अनुसार लचिलो रूपमा 在留 को सुरक्षा दिइने अवस्थाहरू पनि विद्यमान छन्।
२. 難民認定 पाउनका लागि चाहिने "३ वटा आधारभूत शर्तहरू" के हुन्?
難民認定 व्यवस्था सन् १९५१ मा बनाइएको अन्तर्राष्ट्रिय नियम (शरणार्थी सम्बन्धी सन्धि) मा आधारित छ। जापानको कानूनले पनि यसै नियम अनुसार "कसलाई 難民 को रूपमा सुरक्षा दिने" भन्ने निर्णय गर्दछ।
कानूनी जटिल शब्दहरूलाई सजिलोसँग भन्नुपर्दा, 難民 को रूपमा मान्यता पाउनका लागि मुख्यतया तलका ३ वटा शर्तहरू पूरा भएको हुनुपर्छ:
१. जोखिम वा डर हुनु (दमन वा अत्याचार भोग्नुपर्ने पर्याप्त कारण) "जात", "धर्म", "राष्ट्रियता", "कुनै विशिष्ट सामाजिक समूहको सदस्यता" वा "राजनीतिक विचार" मध्ये कुनै कारणले आफ्नो देशमा बस्दा ज्यान वा स्वतन्त्रतामा खतरा (दमन) हुने स्पष्ट जोखिम वा डर हुनु। २. आफ्नो देशभन्दा बाहिर हुनु आफ्नो देश छाडेर पहिले नै जापानको भूभागभित्र बसोबास गरिरहेको हुनु। ३. आफ्नो देशबाट सुरक्षा पाउन नसक्ने हुनु आफ्नो देशको सरकार वा प्रहरीबाट सुरक्षा पाउन नसक्ने, अथवा डरका कारण आफ्नो देशको सुरक्षा लिन नचाहने अवस्था हुनु।
तर, "आफ्नो देशको आर्थिक अवस्था खराब छ" वा "राम्रो कमाई हुने भएकाले जापानमा काम गर्न चाहन्छु" जस्ता कारणहरू (आर्थिक कारण) 難民認定 को दायराभित्र पर्दैनन्। "ज्यान वा व्यक्तिगत स्वतन्त्रतामाथि कुनै प्रत्यक्ष खतरा छ कि छैन" भन्ने कुरा नै मुख्य मूल्याङ्कनको आधार हुन्छ।
३. 難民認定 आवेदनको प्रक्रिया र "人道的配慮" मार्फत सुरक्षा
難民認定 को आवेदन आफ्नो नजिकैको 地方出入国在留管理局 मा दिनुपर्छ।
आवेदनका आधारभूत चरणहरू
१. आवेदन फारम र प्रमाण कागजातहरू पेश गर्ने: स्वदेश फर्कँदा किन खतरा छ भन्ने कुरा पुष्टि गर्ने कागजातहरू तयार पारेर पेश गर्नुपर्छ। २. अन्तर्वार्ता छानबिन: 入国審査官 (अध्यागमन अधिकारी) ले विस्तृत रूपमा सोधपुछ तथा अन्तर्वार्ता लिनेछन्। ३. नतिजाको जानकारी: मान्यता पाएको (認定) वा नपाएको (不認定) निर्णयको सूचना दिइनेछ।
"難民" को रूपमा मान्यता नपाएमा पूरक सुरक्षा (人道配慮)
छानबिनको नतिजा अनुसार सन्धिका आधारमा "難民" मा नपरे पनि हिम्मत हार्नु पर्दैन।
हालैका वर्षहरूमा 出入国管理法 मा संशोधन गरिए अनुसार (सन् २०२३ मा संशोधन भई २०२४ देखि लागू), सन्धिका आधारमा 難民 नभए पनि द्वन्द्वग्रस्त क्षेत्रबाट भागिआएका मानिसहरूलाई सुरक्षा दिनका लागि "準難民 (पूरक सुरक्षा पाउने व्यक्ति)" भन्ने नयाँ व्यवस्था सुरु भएको छ।
यसबाहेक, व्यक्तिको परिस्थिति र पारिवारिक वातावरणलाई ध्यानमा राख्दै 法務大臣 (गृह मन्त्री) को निर्णयमा "मानवीय कारण" ले गर्दा विशेष 在留 अनुमती (जस्तै 特定活動 भिसा आदि) पाइने अवस्थाहरू पनि हुन्छन्।
४. धेरै सोधिने प्रश्नहरू (Q&A)
विदेशी नागरिकहरू तथा उहाँहरूका परिवार वा सरोकारवालाहरूबाट धेरै सोधिने प्रश्नहरूको उत्तर तल दिइएको छ।
Q1. 難民認定 को आवेदन दिइरहेको समयमा जापानमा काम गर्न पाइन्छ?
A. आवेदन दिने बित्तिकै तुरुन्तै काम गर्ने अनुमति पाइँदैन। यो कुरा आवेदनपछिको छानबिनको अवस्था र तपाईंसँग पहिले कुन 在留資格 थियो भन्ने कुरामा भर पर्छ। उचित 在留資格 लिएर जापानमा बसोबास गरिरहेका व्यक्तिले नियम अनुसार प्रक्रिया अगाडि बढाएमा, केही समयपछि काम गर्ने अनुमति पाउन सकिन्छ। तर, गलत नियत वा केवल काम गर्ने उद्देश्यले दिइने आवेदनलाई रोक्नका लागि छानबिनको मापदण्ड कडा पारिएको छ। अन्यौल भएमा विज्ञसँग परामर्श लिनु उपयुक्त हुन्छ।
Q2. आवेदनका लागि आवश्यक पर्ने "दमनको प्रमाण" भनेको के के हुन्?
A. तस्बिर, धम्कीपूर्ण इमेल, प्रहरीका कागजात, समाचारका लेखहरू आदि धेरै प्रकारका हुन सक्छन्। तपाईं स्वयंलाई लक्षित गरिएको देखिने कागजातका साथै, आफ्नो देशमा समान स्थितिमा रहेका मानिसहरूको अवस्था दर्शाउने अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाका रिपोर्ट वा मिडियाका सामग्रीहरू पनि बलियो प्रमाण हुन सक्छन्। "मसँग कुनै प्रमाण छैन" भन्ने लागे पनि, परिस्थितिका बारेमा विस्तृत रूपमा कुराकानी गर्दा पेश गर्न सकिने कागजातहरू फेला पर्ने सम्भावना धेरै हुन्छ।
Q3. मान्यता नपाएमा के तुरुन्तै जापानबाट जबर्जस्ती फिर्ता (डीपोर्ट) पठाइन्छ?
A. 不認定 को सूचना पाएपछि पनि तोकिएको समयभित्र "審査請求(異議申し立て)" (पुनरावलोकनको निवेदन) दिन सकिन्छ। उजुरी वा असन्तुष्टिको प्रक्रिया अगाडि बढाएर फेरि छानबिन गराउने अवसर पाइन्छ। तर, कानून संशोधनका कारण निश्चित शर्तहरू पूरा नगरी पुनः आवेदन दिएमा सुरक्षाको दायराभित्र नपर्न सक्ने भएकाले, पहिलो आवेदन वा पुनरावलोकनको निवेदन दिँदा विज्ञको सल्लाह लिएर राम्रो तयारीका साथ अगाडि बढ्नु अति आवश्यक छ।
५. निष्कर्ष: दुविधा वा चिन्ता भएमा विज्ञ 行政書士 सँग परामर्श लिनुहोस्
जापानको 難民認定 प्रक्रिया र मानवीय आधारमा पाइने 在留 अनुमतीका प्रक्रियाहरूमा आवश्यक पर्ने प्रमाण कागजातहरूको मापदण्ड निकै उच्च हुन्छ। भाषाको कठिनाई र जटिल कानूनी व्यवस्थाका कारण एक्लै अगाडि बढ्दा धेरै चिन्ता र अन्यौल हुन सक्छ।
-
"मेरो अवस्थामा आवेदन दिन मिल्छ कि मिल्दैन थाहा पाउन चाहन्छु"
-
"देश फर्कन नसक्नुको कारण कसरी बुझाउने होला थाहा छैन"
-
"不認定 भयो, अब कसरी अगाडि बढ्ने भनेर चिन्तित छु"
यस्ता कुनै पनि समस्या वा चिन्ता भएमा, कृपया एक पटक जापानको भिसा र 在留資格 सम्बन्धी काम गर्ने विज्ञ 行政書士 सँग परामर्श गर्नुहोस्। हामी तपाईंको अवस्थालाई ध्यानपूर्वक सुनेर सही र उत्तम कानूनी सहयोग प्रदान गर्नेछौँ।