जापानमा कार्यरत सम्पूर्ण नेपाली साथीहरू, नमस्कार। जब तपाईं नयाँ काम (job change) सुरु गर्नुहुन्छ वा पुरानो काम छोड्नुहुन्छ, साथीभाइसँग बिदाइ वा भोजभतेरमा व्यस्त हुनुहुने होला। तर, ठ्याक्कै त्यही समयमा एउटा कुरा पटक्कै नभुल्नुहोस्, त्यो हो— 入管 लाई जानकारी गराउने (届出)।
धेरैलाई लाग्न सक्छ, "मैले नयाँ कम्पनीमा काम सुरु गरेपछि 入管 लाई आफैँ थाहा भइहाल्छ नि।" तर यो एकदमै गलत सोचाइ हो। यदि तपाईंले यो 届出 गर्न भुल्नुभयो भने, अर्को पटक भिसा थप्ने बेला तपाईंको भिसाको अवधि घट्न सक्छ वा खराब अवस्थामा भिसा नै नपाउने जोखिम हुन्छ।
म भिसा विशेषज्ञ 行政書士 को रूपमा, आज तपाईंहरूलाई 所属機関 सम्बन्धी 届出 को महत्त्व र यदि बिर्सिहालेमा कसरी सुधार गर्ने भन्ने बारेमा विस्तृत जानकारी दिनेछु।
१. 所属機関の届出: जापानमा बस्नका लागि पालना गर्नुपर्ने 義務
जापानमा मध्यम वा लामो अवधिका लागि बस्ने विदेशीहरूले आफ्नो काम गर्ने ठाउँ वा संस्था (所属機関) परिवर्तन भएमा १४ दिनभित्र 出入国在留管理局 (入管) लाई खबर गर्नुपर्ने कानुनी 義務 छ।
कस्तो अवस्थामा 届出 गर्नुपर्छ?
-
काम गर्ने भिसा (技術・人文知識・国際業務 आदि) भएकाहरू: काम परिवर्तन गर्दा, काम छोड्दा, कम्पनीको नाम वा ठेगाना परिवर्तन हुँदा।
-
विद्यार्थीहरू: कलेज पास हुँदा, कलेज छोड्दा वा कलेज परिवर्तन गर्दा।
-
पारिवारिक भिसा (日本人の配偶者等 आदि) भएकाहरू: सम्बन्ध विच्छेद (divorce) हुँदा वा श्रीमान/श्रीमतीको मृत्यु हुँदा।
入管法 को धारा १९ को १५ अनुसार, यो जानकारी दिनु तपाईंको इच्छा होइन, यो एउटा 義務 (कर्तव्य) हो। तपाईं जापानमा नियम अनुसार बसिरहनुभएको छ कि छैन भनेर 入管 ले यही रिपोर्टबाट थाहा पाउँछ।
२. [उदाहरण] काम परिवर्तन गरे पनि रिपोर्ट गर्न भुल्दा A जीलाई परेको समस्या
एउटा वास्तविक घटना हेरौँ:
[परामर्श विवरण] IT इन्जिनियर A जीसँग ३ वर्षको 技術・人文知識・国際業務 भिसा थियो। एक वर्षअघि उनले पुरानो कम्पनी छोडेर तुरुन्तै नयाँ कम्पनीमा काम सुरु गरे। काम उस्तै इन्जिनियरिङ भएकाले उनले 入管 लाई केही नभनी १ वर्ष बिताए। जब भिसा नवीकरण (update) गर्ने बेला आयो, 入管 ले उनलाई सोध्यो— "तपाईंले एक वर्षअघि काम छोडेको जानकारी किन दिनुभएन?"
[कारण र परिणाम] A जीलाई लागेको थियो, "मैले नयाँ कम्पनीमा 社会保険 र 税金 तिरिरहेकै छु, 入管 लाई त सबै थाहा भइहाल्छ नि।" तर, 入管 को सिस्टम र कर वा बिमाको सिस्टम छुट्टाछुट्टै हुन्छ। परिणामस्वरूप, A जीको भिसा त थपियो, तर पहिलेको "३ वर्ष" बाट घटेर अहिले मात्र "१ वर्ष" को भिसा पाइयो। यसका साथै, भविष्यमा 永住申請 (PR) दिने बेला यो 届出義務違反 लाई "खराब आचरण" मानिने डर पनि भयो।
३. रिपोर्ट नगर्दा हुने ३ ठूला बेफाइदाहरू
जानकारी नदिँदा हुने समस्याहरू तपाईंले सोचेभन्दा गम्भीर हुन सक्छन्:
-
१. २ लाख येन सम्म जरिवाना (罰金刑): नियम अनुसार रिपोर्ट नगरेमा २ लाख येन सम्म जरिवाना हुन सक्छ। झुटो रिपोर्ट गरेमा त झन् १ वर्ष जेल वा जरिवाना हुन सक्छ।
-
२. भिसाको अवधि (Visa Length) छोटो हुने: यो सबैभन्दा धेरै हुने समस्या हो। यदि तपाईंले नियम पालना गर्नुभएको छैन भने, 入管 ले तपाईंलाई "नजिकबाट निगरानी गर्नुपर्ने" मान्छे ठान्छ र ३ वा ५ वर्षको सट्टा मात्र १ वर्षको भिसा दिन्छ।
-
३. 永住・帰化 मा बाधा पुग्ने: PR वा नागरिकताको लागि आवेदन दिँदा तपाईंको विगतको १० वर्षको रेकर्ड हेरिन्छ। नियम नमानेको रेकर्ड भएमा, तपाईंको आम्दानी राम्रो भए पनि आवेदन अस्वीकृत हुन सक्छ।
४. केही महत्त्वपूर्ण प्रश्नोत्तर (Q&A)
Q1. नयाँ काम तय नभई कम्पनी छोडेँ, अब कसरी रिपोर्ट गर्ने?
A: पहिले "पुरानो काम छोडेको" रिपोर्ट (離脱の届出) तुरुन्तै गर्नुहोस्। नयाँ काम पाएपछि गरौँला भनेर बस्नु एकदमै खतरनाक हुन्छ। काम छोडेको १४ दिनभित्र रिपोर्ट बुझाउनुहोस् र पछि नयाँ काम सुरु गरेपछि फेरि १४ दिनभित्र अर्को रिपोर्ट बुझाउनुहोस्।
Q2. १४ दिन कटिसक्यो, अब रिपोर्ट गर्दा गाली खाइन्छ कि?
A: डराएर लुकाउनुभन्दा ढिलै भए पनि अहिले नै बुझाउनु उत्तम हुन्छ। ढिला भयो भन्दैमा तपाईंलाई तुरुन्तै पक्राउ गरिने होइन। बरु भिसा थप्ने बेला 入管 ले थाहा पाउनु भन्दा आफैँले "गल्ती भयो, अब बुझाउँछु" भनेर जानुले तपाईंको इमानदारिता झल्काउँछ।
Q3. कम्पनीले "हामी सबै गरिदिन्छौँ" भनेको छ, ढुक्क भए हुन्छ?
A: कम्पनीले गर्ने रिपोर्ट र तपाईंले व्यक्तिगत रूपमा गर्ने रिपोर्ट छुट्टै हुन्। कम्पनीले आफ्नो तर्फबाट (ハローワーク आदि मार्फत) जानकारी दिए पनि, तपाईंको व्यक्तिगत 義務 सकिँदैन। त्यसैले आफैँले पनि रिपोर्ट गरेर त्यसको प्रमाण सुरक्षित राख्नुहोस्।
५. रिपोर्ट गर्न मात्र ५ मिनेट लाग्छ! मोबाइल वा PC बाटै सकिन्छ
आजभोलि 入管 को कार्यालय धाइराख्नु पर्दैन:
-
出入国在留管理庁電子届出システム: अनलाइनमा अकाउन्ट बनाएर २४ सै घण्टा रिपोर्ट गर्न सकिन्छ।
-
हुलाक (Mail): यदि अनलाइन गाह्रो लाग्छ भने, फारम भरेर Residence Card को फोटोकपी सहित यो ठेगानामा पठाउनुहोस्:
〒160-0004 東京都新宿区四谷1-6-1 四谷タワー14階 東京出入国在留管理局 在留調査部門
निष्कर्ष
जापानमा आफ्नो करियर राम्रो बनाउन काम परिवर्तन गर्नु राम्रो कुरा हो। तर, साना कानुनी प्रक्रिया नमिल्दा भविष्यमा दुःख नपाइयोस् भन्नेमा सचेत रहनुहोस्। सधैँ "१४ दिनभित्र रिपोर्ट" गर्ने बानी बसाल्नुहोस्। यदि तपाईंलाई केही अलमल छ भने हामी विशेषज्ञसँग परामर्श लिन सक्नुहुन्छ।
