Xin chào các bạn! Tôi là行政書士 chuyên về mảng thủ tục xin và đổi các loại visa tại Nhật Bản.
Lời đầu tiên, xin được chúc mừng tất cả các bạn đã xuất sắc tốt nghiệp các trường日本語学校, 専門学校, hay các trường Đại học tại Nhật! Sau bao năm tháng nỗ lực, cuối cùng các bạn đã hái được quả ngọt rồi.
Tuy nhiên, ngay sau khi tốt nghiệp, có rất nhiều bạn đã nhắn tin hỏi tôi rằng: "Em đã tốt nghiệp rồi nhưng thời hạn trên 在留カード (在留期間) vẫn còn vài tháng nữa. Vậy em có thể cứ tiếp tục ở lại Nhật cho đến ngày hết hạn trên thẻ được không ạ?"
Để các bạn không phải hoang mang thì câu trả lời thẳng thắn là: "Dù thời hạn trên thẻ vẫn còn, nhưng sau khi tốt nghiệp mà các bạn không làm thủ tục gì mà cứ tự ý ở lại Nhật thì về nguyên tắc là NGHIÊM CẤM (nguy cơ cao là vi phạm pháp luật)."
Có thể các bạn sẽ nghĩ "Visa còn hạn mà không ở lại thì phí quá" hoặc "Muốn đi làm アルバイト nốt mấy tháng để kiếm tiền mua vé máy bay về nước". Nhưng các bạn cần biết rằng, 入国管理局 (出入国在留管理庁) có những quy định cực kỳ nghiêm ngặt về vấn đề này.
Trong bài viết này, tôi sẽ giải thích thật dễ hiểu cho các bạn về cách xử lý 留学ビザ sau khi tốt nghiệp, những rủi ro cực lớn nếu cố tình ở lại, và các bước chuẩn bị thủ tục đúng luật nếu bạn vẫn muốn tiếp tục ở lại Nhật Bản nhé!
1. Tại sao thời hạn visa vẫn còn mà lại không được ở lại?
Các bạn cần hiểu bản chất là: thời hạn 在留期間 ghi trên 在留カード chỉ có hiệu lực với điều kiện "bạn phải đang thực hiện đúng hoạt động cốt lõi của visa đó" (đối với 留学ビザ tức là bạn phải đang đi học và lên lớp đều đặn).
Vì vậy, ngay khi bạn nhận bằng tốt nghiệp, hoạt động "đi học" của bạn đã chính thức kết thúc. Đồng nghĩa với việc lý do để bạn sở hữu 留学ビザ cũng không còn nữa.
Theo quy định tại 入管法（出入国管理及び難民認定法）第22条の4第1項, bạn sẽ bị xếp vào diện 在留資格取消対象 (đối tượng bị xem xét hủy visa) nếu rơi vào các trường hợp sau:
-
Không thực hiện các hoạt động thuộc 留学ビザ (không đi học) mà lại tự ý tham gia hoặc có ý định tham gia vào các hoạt động khác (ví dụ như đi làm アルバイト khi chưa được phép).
-
Không tham gia vào các hoạt động của 留学ビザ từ "3 tháng trở lên" mà không có lý do chính đáng nhưng vẫn tiếp tục cư trú tại Nhật.
Tóm lại, một khi đã tốt nghiệp 日本語学校 và không còn là "học sinh/sinh viên" nữa, nếu bạn chưa định hướng được con người tiếp theo (chưa chuyển tiếp lên học cao hơn hoặc chưa đi làm chính thức) thì về nguyên tắc, bạn không được phép cứ thế ở lại Nhật.
2. Lầm tưởng tai hại: "Cứ ở lại dưới 3 tháng là không sao"
Vì trong luật có cụm từ "từ 3 tháng trở lên...", rất nhiều bạn đã hiểu lầm rằng: "À, vậy thì tính từ ngày tốt nghiệp, mình cứ ở chơi đúng 3 tháng rồi về là không sao cả!". Thực tế đây là một suy nghĩ cực kỳ nguy hiểm.
Đi làm アルバイト sau khi tốt nghiệp là vi phạm pháp luật
Thông thường, các bạn đi du học sẽ được phép đi làm thêm tối đa 28 tiếng một tuần (gọi là 資格外活動許可). Tuy nhiên, giấy phép này chỉ có giá trị "khi bạn đang còn là học sinh ngồi trên ghế nhà trường". Ngay giây phút bạn tốt nghiệp, giấy phép アルバイト này lập tức bị vô hiệu hóa. Nếu sau khi tốt nghiệp, bạn vẫn cố tình đi làm dù chỉ 1 giờ, bạn sẽ bị khép vào tội 資格外活動違反 (Lao động bất hợp pháp). Đây là một điểm đen rất nặng trong hồ sơ.
Bị hủy visa ngay cả khi chưa tới hạn 3 tháng
Nếu phía 入管 phát hiện hoặc có căn cứ cho thấy bạn đang ở lại Nhật để tìm cách làm việc kiếm tiền (hoặc hoạt động khác ngoài đi học), họ hoàn toàn có quyền tiến hành thủ tục hủy visa của bạn ngay lập tức, chứ không cần đợi đủ 3 tháng.
3. Rủi ro cực lớn cho tương lai nếu cố tình ở lại "chui"
Đừng bao giờ nghĩ rằng "Mình chỉ ở lại vài tháng thôi, không nói ra thì làm sao ai biết được". Hệ thống quản lý của 入管 ngày nay thông minh và nghiêm ngặt hơn bạn tưởng rất nhiều.
Các trường học có nghĩa vụ phải báo cáo danh sách học sinh tốt nghiệp cho 入管. Bản thân bạn cũng phải có trách nhiệm báo cáo trong vòng 14 ngày kể từ khi tốt nghiệp. Do đó, việc bạn tốt nghiệp vào ngày nào, 入管 đều nắm rõ mười mươi.
Cho dù bạn có may mắn ở lại thêm vài tháng mà không bị bắt, rồi thuận lợi lên máy bay về nước, thì cái giá phải trả cho tương lai là rất đắt:
-
Sau này, nếu bạn muốn quay lại Nhật Bản theo diện khác (như đi du lịch, đi làm công ty, hay kết hôn...), khả năng cao đơn xin 在留資格認定証明書交付申請 của bạn sẽ bị ĐÁNH TRƯỢT.
Mọi lịch sử cư trú của bạn đều được lưu vết tại hệ thống của 入管. Khi xét duyệt hồ sơ mới, người ta sẽ lật lại lịch sử và đặt câu hỏi: "Tại sao thời điểm đó tốt nghiệp rồi mà người này vẫn ở lại Nhật làm gì? Có phải đã ở lại lao động bất hợp pháp không?". Chỉ cần một nghi vấn đó thôi là cơ hội quay lại Nhật của bạn gần như khép lại.
4. 3 cách xử lý đúng luật nếu muốn tiếp tục ở lại Nhật sau tốt nghiệp
Nếu muốn ở lại Nhật sau khi ra trường, thay vì trốn tránh, bạn hoàn toàn có thể lựa chọn các con đường hợp pháp sau đây tùy thuộc vào mục đích của mình:
① Nếu muốn tiếp tục ở lại tìm việc ＝ Chuyển sang 特定活動ビザ
Nếu đã tốt nghiệp nhưng vẫn chưa tìm được công ty phù hợp và muốn tiếp tục ở lại Nhật để phỏng vấn, bạn cần làm thủ tục chuyển từ 留学ビザ sang 特定活動ビザ (Dành cho đối tượng tìm việc). Visa này có thời hạn thông thường là 6 tháng (có thể gia hạn tối đa lên đến 1 năm). Nếu xin được giấy phép, bạn vẫn có thể tiếp tục làm アルバイト 28 tiếng/tuần để trang trải cuộc sống. Lưu ý: Bạn cần phải có 推薦状 (thư tiến cử) từ phía nhà trường cũ.
② Nếu đã có công ty nhận nhưng chưa đến ngày đi làm ＝ Chuyển sang 特定活動ビザ (Chờ vào công ty)
Trường hợp bạn đã nhận được Naitei (thông báo trúng tuyển) từ doanh nghiệp, nhưng ngày chính thức đi làm lại cách đó vài tháng (ví dụ tốt nghiệp tháng 3 nhưng tháng 9 mới đi làm), bạn có thể xin chuyển sang 特定活動ビザ (Dạng chờ vào công ty) để ở lại Nhật một cách hợp pháp trong thời gian chờ đợi.
③ Nếu muốn ở lại dọn đồ, đi chơi rồi về nước ＝ Chuyển sang 短期滞在ビザ
Nếu mục đích của bạn chỉ là: "Em muốn ở lại thêm một chút để đi du lịch kỷ niệm, thu xếp hành lý cá nhân và đợi ngày bay về nước" thì hãy nộp đơn xin chuyển sang 短期滞在ビザ (Visa lưu trú ngắn hạn, hay còn gọi là visa du lịch, tối đa 90 ngày). Khi đã chuyển sang visa này, bạn có thể đường đường chính chính ở lại Nhật mà không sợ ảnh hưởng hồ sơ sau này. Tuy nhiên, tuyệt đối KHÔNG được phép làm アルバイト dưới mọi hình thức khi mang visa này.
5. 【Q&A】Giải đáp 3 thắc mắc thực tế từ các bạn du học sinh
Q1. Em tốt nghiệp ngày 15/3. Thẻ 在留カード đến tháng 7 mới hết hạn. Vậy em ở lại đến tháng 4 hoặc tháng 5 để đi chơi và dọn nhà rồi về thì có sao không ạ?
A1. Như đã phân tích, việc giữ nguyên 留学ビザ để ở lại chơi dài ngày là rất rủi ro. Bạn nên chủ động ra 入管 làm thủ tục chuyển sang 短期滞在ビザ nhé. Thông thường, nếu bạn chỉ ở lại khoảng vài ngày đến 1 tuần sau tốt nghiệp để thu dọn đồ đạc và bay về nước ngay thì phía 入管 có thể linh động châm chước. Nhưng nếu bạn định ở lại từ 1 tháng trở lên để đi chơi, bạn bắt buộc phải chuyển đổi visa. Nếu không, hồ sơ của bạn sẽ bị đánh giá là "Cư trú không đúng mục đích", gây bất lợi lớn cho việc xin visa quay lại Nhật trong tương lai.
Q2. Em tốt nghiệp xong và sẽ đi làm từ tháng 4. Hiện tại hồ sơ chuyển đổi sang visa kỹ sư/nhân viên hành chính (技術・人文知識・国際業務など) của em đang trong trạng thái "chờ kết quả" từ 入管. Trong thời gian chờ này, em có được đi làm アルバイト không?
A2. Về nguyên tắc là KHÔNG ĐƯỢC PHÉP tiếp tục làm アルバイト nữa bạn nhé. Dù bạn đang trong thời gian chờ kết quả visa mới, nhưng do bạn đã tốt nghiệp rồi nên giấy phép làm thêm 28 tiếng đi kèm với 留学ビザ cũ của bạn đã chính thức mất hiệu lực. Nếu bạn cố tình đi làm, đó sẽ bị coi là đi làm lậu. Trong trường hợp công ty tiếp nhận muốn bạn làm việc sớm, họ phải làm thủ tục xin 資格外活動許可 riêng cho bạn theo dạng thực tập (Internship), hoặc bạn phải kiên nhẫn đợi cho đến khi cầm tấm visa mới trên tay rồi mới được đi làm.
Q3. Em đã có 入学許可書 và chắc chắn sẽ học lên tiếp (từ trường tiếng lên chuyên môn hoặc Đại học). Em tốt nghiệp trường tiếng vào tháng 3, đến tháng 4 mới nhập học trường mới. Vậy trong khoảng thời gian trống này em có được đi làm thêm không?
A3. Trường hợp này bạn ĐƯỢC PHÉP tiếp tục làm アルバイト tối đa 28 tiếng/tuần nhé. Theo quy định đặc cách của 出入国在留管理庁, đối với những bạn đã có lộ trình học lên rõ ràng và đã có kết quả đỗ chính thức, khoảng thời gian trống giữa hai bực học vẫn được tính là quá trình liên tục của 留学ビザ. Do đó, bạn vẫn được phép đi làm thêm để chuẩn bị học phí. Tuy nhiên, hãy nhớ luôn mang theo 入学許可書 của trường mới bên người để có thể xuất trình và giải trình bất cứ lúc nào khi cần thiết nhé.
Lời kết: Đừng để một phút chủ quan làm ảnh hưởng cả tương lai!
Thủ tục visa chuyển đổi sau khi tốt nghiệp luôn là chủ đề khiến nhiều bạn du học sinh gặp rắc rối, thậm chí rơi vào những hoàn cảnh đáng tiếc chỉ vì thiếu thông tin hoặc nghe theo những lời truyền tai sai lệch trên mạng.
Luật pháp Nhật Bản rất nghiêm minh, và cụm từ "Em không biết" sẽ không bao giờ được chấp nhận khi bạn đã vi phạm. Đừng để bao nhiêu công sức học tập vất vả mấy năm trời bị đổ sông đổ biển chỉ vì vài tháng ở lại không đúng luật.
Nếu bạn còn đang băn khoăn chưa biết trường hợp của mình nên chuyển đổi sang loại visa nào, hoặc gặp khó khăn trong việc chuẩn bị giấy tờ, đừng ngần ngại liên hệ ngay với những 行政書士 chuyên về visa như chúng tôi để được tư vấn chính xác và nhanh chóng nhất.
Chúc các bạn luôn may mắn và có một khởi đầu thật vững chắc tại Nhật Bản!
