Xin chào các bạn. Tôi là một 行政書士 chuyên về các thủ tục lưu trú (VISA) tại Nhật Bản.
Việc quyết định ly hôn nơi đất khách quê người không hề dễ dàng. Với rào cản ngôn ngữ và sự khác biệt về luật pháp, chắc hẳn các bạn đang phải đối mặt với nỗi bất an lớn. Trong bài viết này, tôi sẽ giải thích một cách dễ hiểu những điểm quan trọng để các cặp vợ chồng người nước ngoài có thể tiến hành thủ tục tại Nhật Bản một cách suôn sẻ, cùng những kiến thức pháp luật cần thiết mà bạn nên biết.
1. Vợ chồng người nước ngoài có thể ly hôn tại Nhật không?
Câu trả lời là: Có. Nếu hai vợ chồng đang sinh sống tại Nhật, các bạn hoàn toàn có thể sử dụng các cơ quan hành chính hoặc tòa án tại Nhật để thực hiện thủ tục ly hôn.
Tuy nhiên, quy tắc về việc "áp dụng luật của quốc gia nào" (Luật áp dụng) là rất quan trọng. Thông thường, luật sẽ được áp dụng theo thứ tự ưu tiên sau:
-
Trường hợp hai vợ chồng cùng quốc tịch: Sẽ áp dụng luật của quốc gia đó.
-
Trường hợp khác quốc tịch nhưng đang cùng sống tại Nhật: Sẽ áp dụng luật pháp Nhật Bản.
-
Trường hợp mỗi người sống một nơi: Sẽ áp dụng luật của nơi có mối quan hệ mật thiết nhất với hai vợ chồng (thường là Nhật Bản).
Như vậy, với những cặp vợ chồng có nền tảng cuộc sống tại Nhật, phần lớn các trường hợp đều được phép 協議離婚 (Ly hôn thuận tình) theo luật pháp Nhật Bản.
2. Quy trình thủ tục cụ thể
Ly hôn tại Nhật Bản được chia thành hai loại chính: "Ly hôn tại cơ quan hành chính" và "Ly hôn thông qua tòa án".
① 協議離婚 tại chính quyền địa phương
Nếu cả hai vợ chồng đều đồng ý ly hôn, các bạn sẽ nộp 離婚届 lên UBND quận/thành phố (Shi/Ku/Cho). Tuy nhiên, có một điểm cần đặc biệt lưu ý: "Dù thủ tục đã được chính quyền Nhật Bản chấp nhận, chưa chắc việc ly hôn đã có hiệu lực tại quốc gia của bạn."
Ví dụ, nếu luật pháp nước bạn quy định "chỉ công nhận ly hôn thông qua tòa án", thì việc nộp giấy tờ tại Nhật sẽ khiến bạn vẫn là người đang kết hôn trên sổ hộ khẩu ở quê nhà. Do đó, việc kiểm tra trước tại 駐日大使館・領事館 xem hình thức 協議離婚 tại Nhật có hiệu lực hay không là điều bắt buộc.
② Sử dụng 家庭裁判所 (調停・審判・訴訟)
Trong trường hợp một bên phản đối ly hôn, hoặc có tranh chấp về phân chia tài sản, quyền nuôi con, các bạn cần phải nhờ đến 家庭裁判所. Tòa án Nhật Bản áp dụng quy tắc 調停前置主義, nghĩa là bạn không thể khởi kiện ngay lập tức mà trước tiên phải trải qua một buổi thảo luận tại buổi hòa giải (調停).
Một lời khuyên chuyên môn: Ngay cả khi luật pháp nước bạn chỉ công nhận ly hôn qua tòa án, việc nhận được một quyết định (審判) từ 家庭裁判所 Nhật Bản có thể giúp việc công nhận ly hôn tại quê nhà trở nên thuận lợi hơn.
3. Vấn đề tiền bạc (Bồi thường và phân chia tài sản)
Các vấn đề tài chính khi ly hôn ảnh hưởng trực tiếp đến việc ổn định cuộc sống sau này.
-
Phân chia tài sản: Thông thường sẽ tuân theo luật áp dụng cho việc ly hôn (thường là luật Nhật Bản). Tài sản tích lũy được trong thời gian chung sống tại Nhật về nguyên tắc sẽ được chia đôi cho cả hai vợ chồng.
-
Tiền bồi thường (An ủi): Trong trường hợp có các hành vi sai trái cụ thể như ngoại tình hoặc bạo lực (DV), thông thường bạn có thể yêu cầu bồi thường dựa trên luật pháp của nơi xảy ra hành vi đó (tức là Nhật Bản).
4. 【Quan trọng】Trình trạng VISA sau khi ly hôn sẽ thế nào?
Việc bạn có thể tiếp tục ở lại Nhật sau khi ly hôn hay không phụ thuộc hoàn toàn vào loại VISA hiện tại của bạn.
Đối với người đang giữ VISA "Vợ/chồng người Nhật" hoặc "Gia đình ở cùng" (家族滞在)
-
Nghĩa vụ thông báo: Trong vòng 14 ngày kể từ khi ly hôn, bạn bắt buộc phải nộp "Thông báo liên quan đến người phối ngẫu" cho Cục Quản lý Xuất nhập cảnh.
-
Thời gian lưu trú tạm thời: Về nguyên tắc, bạn chỉ có thể ở lại với tư cách lưu trú hiện tại trong khoảng tối đa 6 tháng sau khi ly hôn. Nếu không chuyển sang loại VISA khác (như 定住者 hoặc 就労ビザ) trước thời hạn đó, bạn có thể bị hủy tư cách lưu trú.
-
Chuyển sang VISA 定住者: Nếu bạn đã sống lâu năm tại Nhật, hoặc đang nuôi con mang quốc tịch Nhật, hoặc có thu nhập ổn định, bạn có khả năng đổi sang VISA 定住者 để tiếp tục ở lại (thường gọi là VISA ly hôn).
-
-
Ly hôn / Chồng mất vẫn ở Nhật được? Bí quyết đổi 定住者VISA
5. Giải đáp thắc mắc Q&A
Q1. Tôi lo sợ đối phương sẽ tự ý đi nộp đơn ly hôn mà không có sự đồng ý của tôi. Tôi có thể ngăn chặn không?
A1. Có, bạn có thể thực hiện thủ tục gọi là 離婚届不受理申出. Nếu nộp đơn này tại văn phòng hành chính, ngay cả khi đối phương tự ý mang 離婚届 đến, đơn đó cũng sẽ không được chấp nhận. Trong ly hôn quốc tế, một khi đơn đã được thụ lý thì việc hủy bỏ cực kỳ khó khăn, vì vậy nếu cảm thấy bất an, hãy làm thủ tục này càng sớm càng tốt.
Q2. Sau khi ly hôn, tôi có phải về nước ngay lập tức không?
A2. Bạn không cần phải về nước ngay lập tức. VISA hiện tại của bạn vẫn có hiệu lực cho đến ngày hết hạn ghi trên thẻ, nhưng như đã nói ở trên, việc thông báo trong vòng 14 ngày là bắt buộc. Ngoài ra, nếu để quá 6 tháng mà không làm thủ tục chuyển đổi, nguy cơ bị hủy VISA sẽ rất cao. Hãy cân nhắc việc nộp đơn chuyển đổi (変更申請) sớm nhất có thể.
Q3. Quyền nuôi con sẽ được quyết định như thế nào?
A3. Nếu đứa trẻ đang sống tại Nhật, về cơ bản quyền nuôi con sẽ được xem xét dựa trên luật pháp Nhật Bản. Theo luật Nhật Bản, sau khi ly hôn sẽ chỉ có "Quyền nuôi con đơn phương" (một người nuôi). Cần phải quyết định kỹ lưỡng xem ai là người trực tiếp nuôi dưỡng và tiền cấp dưỡng sẽ như thế nào. Ngoài ra, cần lưu ý về Công ước Hague nếu một bên tự ý đưa con về nước mà không có sự đồng ý của bên kia.
6. Lời khuyên từ 行政書士
Ly hôn quốc tế không chỉ đơn giản là thủ tục "chia tay", mà bạn phải vượt qua cùng lúc hai bức tường lớn: "Thủ tục tại quê nhà" và "Việc duy trì VISA tại Nhật".
Đừng tự mình chịu đựng những lo lắng như "Ly hôn xong mất VISA thì phải làm sao?" hay "Làm thế nào để trở lại trạng thái độc thân tại quê nhà?". Hãy thảo luận với những chuyên gia như chúng tôi. Chúng tôi sẽ hỗ trợ bạn dưới góc độ pháp lý để bảo vệ cuộc sống của bạn tại Nhật Bản trong tương lai.
