Chào các bạn, mình là 行政書士 chuyên về mảng VISA tại Nhật Bản.
Kể từ tháng 4 năm 2027, chế độ mới mang tên 「育成就労制度」 sẽ chính thức đi vào hoạt động.
Trong hệ thống mới này, "khả năng giao tiếp tiếng Nhật" được chú trọng hơn bao giờ hết. Đã qua rồi cái thời "chỉ cần sang Nhật làm việc là đủ", giờ đây việc "học tiếng Nhật để trở thành một phần của xã hội Nhật Bản và cùng phát triển" đang dần trở thành điều kiện tiên quyết để bạn có thể duy trì và gia hạn tư cách lưu trú (VISA).
Hôm nay, mình sẽ giải thích về những thay đổi mới nhất trong giáo dục tiếng Nhật – thứ không thể thiếu cho cuộc sống và sự nghiệp của bạn tại Nhật sau khi 「育成就労制度」 được áp dụng.
1. Tại sao Chính phủ Nhật Bản lại yêu cầu tiếng Nhật như một nghĩa vụ?
Với luật 「育成就労法」, vị thế của người nước ngoài làm việc tại Nhật đã thay đổi rõ rệt: từ "nguồn lao động tạm thời" sang "đối tác trung và dài hạn với tầm nhìn vĩnh trú trong tương lai".
出入国在留管理庁 đang đẩy mạnh việc giáo dục tiếng Nhật với 3 mục tiêu lớn sau:
① Chuyển đổi thuận lợi từ 「育成就労」 sang 「特定技能」 Mục tiêu lớn nhất của chế độ 「育成就労」 là đào tạo nhân lực để trong 3 năm có thể chuyển sang 「特定技能」 số 1. Rào cản lớn nhất ở đây chính là tiếng Nhật. Chính phủ yêu cầu các bạn phải học tập có kế hoạch ngay từ khi mới nhập cảnh để đảm bảo thi đỗ các kỳ thi cần thiết.
② Trở thành "người dân" thực thụ, kết nối với cộng đồng, tránh bị cô lập Dù bạn làm việc tốt, nhưng nếu không thể chào hỏi hàng xóm hay không tự giải thích triệu chứng bệnh tại bệnh viện, thì chưa thể gọi là thực sự định cư tại Nhật. Chính phủ Nhật coi việc các bạn có thể tự mình sử dụng các dịch vụ hành chính và kết nối với cộng đồng là ưu tiên hàng đầu.
③ Đảm bảo an toàn và năng suất tại nơi làm việc Với dự báo số lượng lao động nước ngoài sẽ vượt quá 10 triệu người vào năm 2040, việc phòng tránh tai nạn lao động hay rắc rối do không hiểu chỉ thị là điều tối quan trọng để bảo vệ nền kinh tế Nhật Bản.
2. Thước đo tiêu chuẩn thế giới 「CEFR」 sẽ là chìa khóa cho VISA
Gần đây, cụm từ 「CEFR」 xuất hiện rất nhiều trong các thủ tục tại Cục Xuất nhập cảnh hay khi tuyển dụng. Đây không phải là kỳ thi kiểm tra kiến thức như JLPT, mà là thước đo chuẩn quốc tế để đánh giá "bạn thực sự có thể làm được gì bằng ngôn ngữ đó".
Dưới đây là các cấp độ mà bạn cần lưu ý:
-
A1/A2 (Cơ bản): Có thể chào hỏi bằng câu ngắn, hiểu các chỉ thị đơn giản. Đây là mức tối thiểu cần có khi mới nhập cảnh.
-
B1/B2 (Tự lập): Có thể giải thích chi tiết về công việc, tự mình báo cáo - liên lạc - thảo luận (Ho-ren-so) trong công ty. Đây là mức bắt buộc để chuyển sang 「特定技能」 và phát triển sự nghiệp lâu dài.
-
C1/C2 (Thành thạo): Có thể đàm phán, thảo luận bình đẳng với người Nhật. Mức độ dành cho cấp quản lý.
Theo hướng dẫn của chính phủ, để một người từ con số 0 đạt đến trình độ B1, cần khoảng 600 giờ học liên tục. Hiện nay, việc học này không còn là "tự thân vận động" mà đã có hệ thống hỗ trợ từ phía công ty và nhà nước.
3. Quy định mới: 「登録日本語教員」 và Sự hỗ trợ từ doanh nghiệp
Môi trường học tiếng Nhật tại Nhật cũng đang thay đổi mạnh mẽ:
-
Sự ra đời của chứng chỉ quốc gia 「登録日本語教員」: Để nâng cao chất lượng dạy học, chế độ bằng cấp quốc gia này đã bắt đầu từ năm 2024. Nhờ đó, các giáo viên tại trường tiếng Nhật hoặc người được phái cử đến công ty đều là những chuyên gia có trình độ cao.
-
Chi phí đào tạo và trợ cấp cho doanh nghiệp: Trong chế độ 「育成就労」, việc hỗ trợ học tiếng Nhật không còn là 「努力義務」 (khuyến khích) mà đã chuyển sang hướng "trách nhiệm" thực tế của công ty. Về nguyên tắc, công ty sẽ chi trả chi phí học tập sau khi các bạn đến Nhật, và nhà nước sẽ hỗ trợ lại cho công ty qua các khoản trợ cấp.
4. Giải đáp thắc mắc: "Đây mới là điều tôi muốn biết!"
Q1: Nếu thi trượt tiếng Nhật, tôi có phải về nước ngay lập tức không?
A: Không phải cứ trượt một lần là bị bắt về nước ngay. Tuy nhiên, khi chuyển từ 「育成就労」 sang 「特定技能」, việc thi đỗ trình độ tiếng Nhật nhất định (như tương đương A2 trở lên) là điều kiện bắt buộc. Nếu không thể thi đỗ, bạn sẽ đối mặt với rủi ro không được gia hạn VISA. Vì vậy, thay vì "đợi sát kỳ thi mới học", các bạn hãy cố gắng dành ra ít nhất 15 phút mỗi ngày ngay trong giờ làm việc để học nhé.
Q2: Công ty không cho học tiếng Nhật và bảo "tự đi mà học" thì sao?
A: Trong chế độ 「育成就労」, việc công ty không tạo điều kiện học tập có thể bị coi là vi phạm quy định tiếp nhận. Công ty phải ghi rõ nội dung hỗ trợ học tiếng Nhật trong 「育成就労計画」. Nếu không nhận được sự hỗ trợ thỏa đáng, bạn hãy thảo luận với nghiệp đoàn (監理団体) hoặc các chuyên gia như 行政書士. Đây có thể được coi là lý do chính đáng để chuyển công ty (chuyển việc).
Q3: Tôi có bằng JLPT N2 rồi, có cần tham gia chương trình học mới không?
A: Dù có bằng N2 về mặt kiến thức, nhưng nhiều trường hợp vẫn bị đánh giá là thiếu khả năng "nghe - nói" (tương đương CEFR B1) trong thực tế công việc. Các chương trình đào tạo mới hiện nay tập trung vào "khả năng đối thoại thực tế" chứ không phải luyện thi. Nếu muốn thăng tiến, bạn nên tham gia các buổi đào tạo này bất kể đã có bằng cấp hay chưa.
Lời kết: Tiếng Nhật là vũ khí mạnh nhất để bảo vệ chính bạn
Cục Xuất nhập cảnh Nhật Bản đã xác định rõ hướng đi: Ưu tiên và bảo vệ quyền lợi tối đa cho những người nước ngoài có năng lực tiếng Nhật.
Học tiếng Nhật không chỉ đơn thuần là để nghe lệnh cấp trên, mà là để:
-
Lên tiếng bảo vệ bản thân khi thấy điều kiện làm việc có vấn đề.
-
Bảo vệ chính mình và gia đình khi gặp tai nạn hay ốm đau.
-
Và quan trọng nhất, để thăng tiến lên những công việc có mức lương cao hơn.
Tiếng Nhật chính là "quyền lợi" và là "vũ khí" mạnh nhất để bạn sống tự do và hạnh phúc tại Nhật Bản.
Nếu có bất kỳ lo lắng nào về việc thay đổi VISA hay các chế độ mới, đừng ngần ngại liên hệ với các 行政書士 chuyên về VISA để được tư vấn nhé!
