Trong quá trình làm việc và sinh sống tại Nhật Bản, mong muốn được sống cùng con cái là một tâm nguyện rất tự nhiên. Tuy nhiên, khi bắt đầu cuộc sống tại đây, không ít bậc phụ huynh phải đối mặt với những lo lắng như: "Làm thế nào để cho con đi học tại Nhật?", "Thủ tục có vẻ phức tạp quá, mình thấy bất an".
Thực tế, thông tin về giáo dục dành cho con em người nước ngoài sinh sống tại Nhật Bản vẫn chưa được phổ biến rộng rãi, dẫn đến nhiều trường hợp các em vô tình bỏ lỡ cơ hội được học tập. Trong bài viết này, dưới góc độ là một 行政書士, tôi sẽ giải thích một cách dễ hiểu về hệ thống giáo dục cũng như các hỗ trợ từ phía chính quyền để quý vị có thể an tâm cho con em mình đến trường tại Nhật.
Trẻ em người nước ngoài có thuộc đối tượng phổ cập giáo dục của Nhật Bản không?
Trước hết, tôi muốn chia sẻ điểm quan trọng nhất. Tại Nhật Bản có cơ chế gọi là "義務教育" (Giáo dục bắt buộc), dựa trên tư tưởng "mọi trẻ em đều có quyền được hưởng nền giáo dục".
Mặc dù trẻ em người Nhật có nghĩa vụ phải đến trường, nhưng trên thực tế, theo luật pháp Nhật Bản, trẻ em người nước ngoài không nằm trong đối tượng phải thực hiện nghĩa vụ này. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là các em không thể đến trường. Ngược lại, nếu có nguyện vọng, các em hoàn toàn có thể theo học tại các trường tiểu học và trung học công lập miễn phí, giống như trẻ em người Nhật.
Vì vậy, quý vị không cần phải lo lắng rằng "Vì là người nước ngoài nên sẽ bị từ chối". Các em có quyền nhận được những hỗ trợ cần thiết như cấp phát sách giáo khoa miễn phí hay hỗ trợ chi phí học tập khi gia đình gặp khó khăn về kinh tế, giống hệt như trẻ em người Nhật.
Cần làm gì để thực hiện thủ tục nhập học?
Nếu quý vị đang băn khoăn "Muốn cho con vào trường công lập thì phải hỏi ai?", trước hết, hãy liên hệ với "教育委員会" tại địa phương nơi quý vị đang sinh sống.
"教育委員会" tại các quận, huyện, thành phố có vai trò hướng dẫn thông tin cần thiết và hỗ trợ thủ tục nhập học để trẻ em người nước ngoài có thể đến trường. Cụ thể, họ thực hiện các công việc sau:
-
Hướng dẫn nhập học (就学案内): Thông báo hướng dẫn nhập học các trường công lập lân cận cho những người nước ngoài đã thực hiện "住民登録".
-
Quầy tư vấn: Tiếp nhận tư vấn cho các em học sinh và phụ huynh chưa thành thạo tiếng Nhật.
-
Cung cấp thông tin: Nắm bắt tình hình đi học của trẻ em, bao gồm cả các trường học dành cho người nước ngoài (như trường quốc tế), đồng thời đưa ra lời khuyên dựa trên những băn khoăn của quý vị.
Ví dụ, tại "東京都教育相談センター", họ cũng có dịch vụ tư vấn giáo dục bằng tiếng mẹ đẻ. Trước hết, hãy thử liên hệ với cơ quan hành chính tại nơi bạn sống với câu hỏi: "Tôi muốn được tư vấn về việc học tập của con mình".
Giải pháp khi lo lắng về rào cản ngôn ngữ
Nhiều người cảm thấy lo lắng như: "Tôi không biết tiếng Nhật nên lo con không theo kịp chương trình", hay "Bản thân tôi không giỏi tiếng Nhật nên sợ không giao tiếp được với giáo viên".
Trên thực tế, để hỗ trợ những phụ huynh có nỗi lo như vậy, mỗi địa phương đều có các chương trình hướng dẫn tiếng Nhật và hỗ trợ học tập. Quý vị không cần phải một mình gánh vác rào cản ngôn ngữ đó. Tùy từng địa phương, họ còn có tình nguyện viên dạy tiếng Nhật hoặc dịch vụ phái cử phiên dịch đa ngôn ngữ.
Để có thể tận hưởng cuộc sống tại Nhật một cách an tâm cùng con cái, điều quan trọng nhất là "không nên tự mình chịu đựng". Nếu gặp khó khăn về ngôn ngữ, hãy nhờ đến sự giúp đỡ của các Hiệp hội giao lưu quốc tế tại địa phương hoặc các quầy thủ tục hành chính.
Các câu hỏi thường gặp (Q&A)
Q1: Tôi hầu như không nói được tiếng Nhật, liệu con tôi có thể nhập học trường công lập không?
A: Có, hoàn toàn được ạ. Nhiều trường công lập đã chuẩn bị sẵn sàng hệ thống tiếp nhận trẻ em người nước ngoài. Tùy trường học, có thể sẽ có các giờ "hướng dẫn tiếng Nhật" hoặc có giáo viên hỗ trợ các em cho đến khi quen với môi trường mới. Trước hết, hãy thông báo "trình độ tiếng Nhật của con" với trường mà bạn mong muốn nhập học hoặc với "教育委員会" tại địa phương để nhận tư vấn.
Q2: Học phí khoảng bao nhiêu?
A: Đối với trường tiểu học và trung học công lập, học phí là miễn phí. Ngoài ra, sách giáo khoa cũng được cấp phát miễn phí. Nếu quý vị gặp khó khăn về tiền ăn trưa ở trường hoặc chi phí giáo trình, có một cơ chế gọi là "就学援助制度" để hỗ trợ về mặt kinh tế, vì vậy tôi khuyên bạn nên thảo luận với nhà trường hoặc "教育委員会" khi làm thủ tục nhập học.
Q3: Tôi không biết phải nói chuyện gì với giáo viên ở trường. Tôi nên chuẩn bị thế nào?
A: Tại trường học, giáo viên thường hỏi về tình trạng sức khỏe của trẻ, các hạn chế về ăn uống (do dị ứng hoặc lý do tôn giáo), văn hóa quê hương hoặc thói quen trong gia đình. Việc chuẩn bị sẵn những "điều muốn truyền đạt" vào một tờ giấy ghi chú sẽ giúp quý vị cảm thấy yên tâm hơn. Ngoài ra, nếu cảm thấy bất an, hãy trao đổi với nhà trường xem có cần phiên dịch hay không.
Lời kết: Vì tương lai của con em chúng ta
Việc trẻ em người nước ngoài sống tại Nhật được học tập theo cách riêng của mình và phát triển khỏe mạnh là điều vô cùng quan trọng, không chỉ đối với gia đình mà còn đối với cả xã hội Nhật Bản. Dù ngôn ngữ và văn hóa có khác biệt, Nhật Bản luôn có hệ thống để hỗ trợ hết mình cho việc học tập của con em quý vị.
Nếu bây giờ quý vị đang băn khoăn về "việc học tập của con", xin đừng tự mình lo lắng, hãy cứ mạnh dạn đến trao đổi tại các quầy hành chính nhé.
