Trong ngành xây dựng tại Nhật Bản, nguồn nhân lực nước ngoài đang trở thành một phần không thể thiếu. Tuy nhiên, rào cản ngôn ngữ và sự khác biệt về văn hóa đang khiến nhiều người gặp phải những tai nạn lao động đáng tiếc.
"Tại sao dù đã rất cố gắng làm việc nhưng tai nạn vẫn xảy ra?" "Làm thế nào để truyền đạt hiệu quả các quy định an toàn tại công trường cho nhân viên?"
Đây là nỗi trăn trở của rất nhiều chủ doanh nghiệp xây dựng. Tai nạn lao động không chỉ làm thay đổi cuộc đời của người lao động và gia đình họ, mà còn là tổn thất nặng nề, ảnh hưởng trực tiếp đến sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp.
Trong bài viết này, dưới góc độ của một chuyên gia về Visa, tôi sẽ chia sẻ những "quy tắc bắt buộc" và "bí quyết đào tạo an toàn" để người lao động nước ngoài có thể làm việc một cách an tâm và hiệu quả nhất tại các công trường Nhật Bản.
Tại sao tai nạn lao động ở người nước ngoài lại cao?
Theo dữ liệu từ 厚生労働省, tai nạn lao động trong ngành xây dựng không phải là chuyện của riêng ai. Nguyên nhân chính thường nằm ở việc người lao động nước ngoài chưa hiểu rõ các rủi ro đặc thù tại công trường.
Có 3 lý do chính khiến việc truyền đạt "quy tắc an toàn" trở nên khó khăn:
-
Sự khác biệt về ý thức "An toàn": Mỗi quốc gia có tư duy khác nhau về an toàn lao động. Những quy tắc khắt khe tại Nhật như "chỉ tay xác nhận" hay "đeo dây an toàn" đôi khi bị người lao động nước ngoài đặt dấu chấm hỏi: "Tại sao phải làm nghiêm ngặt đến thế?".
-
Rào cản ngôn ngữ chuyên môn: Dù giao tiếp hàng ngày ổn, nhưng việc hiểu các thuật ngữ xây dựng, chỉ thị khẩn cấp hay các bản vẽ kỹ thuật phức tạp là điều không hề dễ dàng.
-
Cách chỉ dẫn kiểu "tâm ý tương thông": Phong cách truyền thống của Nhật như "hãy nhìn và tự học" hay "tự cảm nhận đi" rất khó để người nước ngoài với nền tảng văn hóa khác nhau có thể thấu hiểu được.
5 điểm mấu chốt để bảo vệ người lao động nước ngoài
労働安全衛生法 quy định chủ sử dụng lao động có nghĩa vụ thực hiện các biện pháp phòng ngừa rủi ro. Để những quy định này thực sự hiệu quả, hãy kiểm tra 5 điểm sau tại công trường của bạn:
-
Giải thích quy trình bằng tiếng mẹ đẻ: Đừng chỉ dựa vào tài liệu tiếng Nhật, hãy sử dụng tài liệu, video hướng dẫn được dịch sang tiếng mẹ đẻ của nhân viên.
-
Tạo hiện trường "nhìn là hiểu": Thay vì dùng quá nhiều chữ, hãy sử dụng hình ảnh minh họa, sơ đồ hoặc ảnh thực tế để truyền đạt trực quan về nguy hiểm và cách phòng tránh.
-
Triệt để trong chỉ thị và xác nhận: Khi giao việc, hãy yêu cầu nhân viên nhắc lại để đảm bảo họ đã hiểu đúng. Trước khi bắt đầu công việc nguy hiểm, hãy tổ chức họp an toàn và kiểm tra mức độ hiểu của từng người.
-
Quản lý bằng cấp và chứng chỉ: Tuyệt đối không để người nước ngoài vận hành máy móc hạng nặng khi chưa có bằng cấp chỉ vì "thiếu người". Hãy kiểm tra định kỳ xem bằng cấp của họ có khớp với công việc hiện tại hay không.
-
Quản lý thể trạng và chăm sóc tinh thần: Sống và làm việc trong môi trường xa lạ gây nhiều áp lực. Thể trạng không tốt dẫn đến mất tập trung, gây ra tai nạn. Việc quan tâm hỏi han hàng ngày là bước đầu tiên để ngăn ngừa rủi ro.
Những điều chủ doanh nghiệp cần lưu ý về "lúc bất trắc"
Nếu không may xảy ra tai nạn, chủ doanh nghiệp không chỉ phải xử lý thủ tục 労災保険 mà còn đối mặt với trách nhiệm bồi thường và chi trả y tế. Trong một số trường hợp, doanh nghiệp có thể bị xử phạt nặng vì vi phạm 安全配慮義務違反.
Đừng bao giờ nghĩ "chắc không sao đâu". Hãy xem xét lại hợp đồng lao động, quy tắc làm việc và lưu trữ cẩn thận các hồ sơ đào tạo an toàn. Đây là công cụ thiết yếu để bảo vệ cả người lao động và chính doanh nghiệp của bạn.
【Hỏi đáp về việc làm và an toàn cho người nước ngoài】
Q1: Nếu nhân viên nước ngoài nói được tiếng Nhật sơ cấp, liệu có cần đào tạo an toàn không?
A: Bắt buộc phải đào tạo. Giao tiếp hàng ngày khác hoàn toàn với "các chỉ thị an toàn chứa thuật ngữ chuyên môn". Để phòng ngừa trường hợp khẩn cấp, tôi đặc biệt khuyến khích cung cấp tài liệu bằng tiếng mẹ đẻ song song với đào tạo tiếng Nhật.
Q2: Có cần lưu giữ hồ sơ đào tạo an toàn không?
A: Rất quan trọng. Lưu lại ngày giờ, nội dung đào tạo và danh sách người tham gia là bằng chứng quan trọng để chứng minh doanh nghiệp đã hoàn thành nghĩa vụ 安全配慮義務 nếu có sự cố xảy ra.
Q3: Có thể đưa người nước ngoài chưa có bằng cấp vào công trường không?
A: Về nguyên tắc là không. Đối với những công việc yêu cầu 技能講習, bắt buộc phải bố trí người có chứng chỉ chính thức. Nếu thấy kỹ năng nhân viên còn thiếu, hãy tích cực hỗ trợ họ thi lấy bằng cấp Nhật Bản. Đó cũng là vai trò quan trọng của chủ doanh nghiệp.
Lời kết: An toàn chính là chế độ phúc lợi tốt nhất
Các biện pháp an toàn tại công trường không phải là "chi phí", mà là khoản đầu tư. Tạo ra một môi trường làm việc an tâm chính là "chế độ phúc lợi tốt nhất" để nhân tài nước ngoài gắn bó lâu dài với doanh nghiệp của bạn.
Nếu bạn còn lo lắng về hệ thống đào tạo an toàn hoặc các quy định tuyển dụng lao động nước ngoài, hãy liên hệ với 社労士 hoặc 行政書士 để được tư vấn. Chúng tôi sẽ đưa ra những giải pháp tối ưu nhất phù hợp với thực tế tại công trường của bạn.
