Chào các bạn, tôi là 行政書士 chuyên về mảng VISA và các thủ tục cư trú tại Nhật Bản.
Từ ngày 1 tháng 4 năm 2026, tiêu chuẩn xét duyệt việc nhập quốc tịch Nhật Bản (帰化) đã có sự thay đổi lớn. Nếu như trước đây, "sống tại Nhật đủ 5 năm" là điều kiện phổ biến nhất để nộp đơn, thì hiện tại, "cánh cửa" này đã trở nên hẹp hơn và đòi hỏi khắt khe hơn rất nhiều.
Trong bối cảnh quy định mới đã chính thức áp dụng, bài viết này sẽ giải thích chi tiết những điểm quan trọng mà những ai đang có ý định xin 帰化 hoặc đang chờ kết quả cần phải biết.
1. 【Từ tháng 4/2026】 Quy định 帰化審査 đã thay đổi như thế nào?
Mục tiêu của đợt thay đổi lần này là đưa tiêu chuẩn 帰化 tiệm cận với tiêu chuẩn của 永住許可 (Vĩnh trú). Có 2 thay đổi cốt lõi như sau:
-
① Thời gian cư trú: Từ 5 năm tăng lên thành 「10 năm」 Cách vận hành của Luật Quốc tịch đã thay đổi. Thời gian cư trú cần thiết để xin 帰化 về nguyên tắc phải là 「Sống liên tục tại Nhật từ 10 năm trở lên」. Đây là một cú sốc lớn đối với những ai đã lên kế hoạch xin quốc tịch dựa trên tiêu chuẩn 5 năm trước đây.
-
② Chứng minh đóng thuế: Từ 1 năm tăng lên thành 「5 năm」 Trước đây, thông thường bạn chỉ cần chứng minh tình trạng đóng thuế trong 1 năm gần nhất. Tuy nhiên hiện tại, bạn cần trình bằng chứng đóng thuế của 「5 năm gần nhất」. Cục không chỉ kiểm tra việc bạn có đang đóng thuế hay không, mà còn soi xét kỹ xem bạn có hoàn thành nghĩa vụ công dân một cách nghiêm túc trong suốt thời gian dài hay không.
2. Sự khác biệt giữa người đã nộp đơn trước tháng 3 và người nộp sau này
Thời điểm đơn được thụ lý quyết định việc bạn sẽ bị xét theo luật cũ hay luật mới:
-
Đối với những bạn đã được thụ lý đơn trước cuối tháng 3/2026: Theo biện pháp chuyển tiếp của 法務省, những hồ sơ đã được tiếp nhận chính thức tại 法務局 tính đến hết tháng 3 sẽ vẫn được xét duyệt theo tiêu chuẩn cũ là 「Cư trú 5 năm」.
-
Đối với những bạn nộp đơn từ ngày 1 tháng 4 năm 2026 trở đi (Hiện tại): Tiêu chuẩn mới đã được áp dụng hoàn toàn. Bạn bắt buộc phải đáp ứng điều kiện 「Cư trú 10 năm」 và 「Chứng minh đóng thuế 5 năm」.
3. Các trường hợp được "nới lỏng" điều kiện khi có yếu tố gia đình
Mặc dù 帰化審査 trở nên khắt khe hơn, nhưng các quy định ưu tiên dựa trên cấu trúc gia đình vẫn được duy trì. Nếu bạn thuộc diện 「日本人の配偶者 (Vợ/Chồng của người Nhật)」 hoặc 「Con của người Nhật」, bạn vẫn có thể xin theo tiêu chuẩn 簡易帰化 (Quy trình rút gọn).
Ví dụ: Nếu chồng đã có quốc tịch Nhật, thì vợ chỉ cần sống tại Nhật từ 3 năm trở lên là có thể đủ điều kiện nộp đơn mà không cần đợi đến 10 năm. Việc đánh giá dựa trên tình trạng của cả hộ gia đình trở nên quan trọng hơn bao giờ hết dưới quy định mới này.
4. Nhìn lại dữ liệu năm 2025: Thực trạng xét duyệt
Theo công bố của 法務省, trong năm 2025, có 14.103 trường hợp nộp đơn xin 帰化, trong đó 9.258 trường hợp được cấp phép (Tỷ lệ đỗ khoảng 65%). Với việc siết chặt quy định từ tháng 4/2026, dự báo số lượng hồ sơ bị đánh trượt do thiếu giấy tờ hoặc không đủ điều kiện sẽ tăng cao, thậm chí nhiều hồ sơ sẽ bị từ chối ngay từ bước nộp đơn.
5. Giải đáp thắc mắc (Q&A)
Q1: Tôi đã nộp đơn vào tháng 3/2026. Nghe nói xét duyệt mất 1 năm, liệu tôi có bị áp dụng luật 10 năm không?
Đáp: Bạn có thể yên tâm. Những hồ sơ đã được thụ lý xong trước cuối tháng 3/2026 thì dù kết quả có ra sau tháng 4 đi nữa, về nguyên tắc vẫn được xét theo tiêu chuẩn cũ (5 năm). Tuy nhiên, nếu bị yêu cầu bổ sung hồ sơ, có thể họ sẽ kiểm tra kỹ hơn về tình trạng thuế quá khứ, vì vậy bạn vẫn cần phối hợp một cách trung thực.
Q2: Tôi đã sống ở Nhật 9 năm. Có bắt buộc phải đợi thêm 1 năm nữa mới được nộp không?
Đáp: Về nguyên tắc là 10 năm. Tuy nhiên, nếu bạn có 「đóng góp đặc biệt cho Nhật Bản」 (như chuyên gia trình độ cao, có thành tích xuất sắc trong lĩnh vực cụ thể), 法務大臣 có thể xem xét giảm thời gian dựa trên quyết định riêng. Nhưng trong bối cảnh hiện tại, nộp đơn khi chưa đủ năm sẽ rất rủi ro. Tốt nhất bạn nên chờ đủ 10 năm hoặc kiểm tra xem mình có thuộc diện ưu tiên (như kết hôn với người Nhật) hay không.
Q3: Tôi cần chứng minh thuế 5 năm, nhưng có giai đoạn tôi chuyển việc nên thu nhập không ổn định, liệu có sao không?
Đáp: Quan trọng nhất là bạn KHÔNG nợ thuế hay chậm đóng thuế. Việc thu nhập giảm tạm thời do chuyển việc có thể giải trình được. Nếu hiện tại thu nhập của bạn đã ổn định và bạn chứng minh được sự "thành thật" trong nghĩa vụ thuế suốt 5 năm qua, bạn vẫn hoàn toàn có cơ hội.
Lời kết: Bạn nên làm gì lúc này?
Bước sang kỷ nguyên mới từ tháng 4/2026, việc xin 帰化 không còn là thủ tục "nộp thử cho biết", mà là quá trình chứng minh "quá trình sinh sống hoàn hảo trong thời gian dài" tại Nhật.
10 năm là một chặng đường dài, nhưng với những ai đã và đang nỗ lực xây dựng cuộc sống tại đây, cánh cửa quốc tịch vẫn luôn rộng mở. Nếu bạn còn lo lắng về số năm cư trú hay tình trạng đóng thuế của mình, hãy liên hệ ngay với 法務局 hoặc các 行政書士 chuyên về VISA để được tư vấn lộ trình chính xác nhất.
