Chào các bạn, những chủ doanh nghiệp người nước ngoài đang ngày đêm nỗ lực hiện thực hóa ước mơ của mình tại Nhật Bản. Chúng tôi hiểu rằng việc kinh doanh tại Nhật là một thử thách rất lớn. Đồng thời, chắc hẳn không ít bạn đang ấp ủ mong muốn được định cư lâu dài, thậm chí là lấy được 永住権.
Tuy nhiên, với tư cách là một người làm chủ, có một điều tối quan trọng mà các bạn không bao giờ được phép quên, đó chính là việc tuân thủ các quy định pháp luật của Nhật Bản (đặc biệt là 社会保険 và 労働保険). Thực tế, rất nhiều chủ doanh nghiệp đã phải trả giá đắt cho việc lơ là vấn đề này khi tiến hành làm thủ tục 永住申請.
Trong bài viết này, từ góc độ của một chuyên gia, tôi sẽ giải thích một cách dễ hiểu nhất về những quy tắc mà chủ doanh nghiệp người nước ngoài cần nắm vững khi kinh doanh tại Nhật.
"Mình làm chủ nên không liên quan đến 社会保険?" – Đó là một sai lầm lớn!
Theo quy định của Nhật Bản, ngay cả khi bạn thành lập công ty chỉ có một mình bạn, với tư cách là "chủ doanh nghiệp" làm việc tại công ty đó, bạn bắt buộc phải tham gia 社会保険 (bao gồm 健康保険 và 厚生年金).
Trước đây, có thể vấn đề này còn đôi chút mơ hồ, nhưng kể từ khi hướng dẫn của 入国管理局 được sửa đổi vào tháng 6 năm 2020, nghĩa vụ tham gia 社会保険 của chủ doanh nghiệp người nước ngoài đã được quy định cực kỳ rõ ràng.
Một hiểu lầm phổ biến là nhiều bạn nghĩ "công ty chỉ có một mình" hoặc "hiện tại chưa có lãi" nên trì hoãn việc tham gia. Tuy nhiên, trong quá trình xét duyệt của 入国管理局, việc công ty có thực hiện đầy đủ nghĩa vụ pháp lý hay không luôn là yếu tố bị kiểm tra cực kỳ nghiêm ngặt.
Tại sao tham gia 社会保険 và 労働保険 lại quan trọng đến thế?
Nói một cách ngắn gọn, "không tham gia bảo hiểm = vi phạm pháp luật". Điều này sẽ khiến cánh cửa đến với 永住権 hay nhập tịch trở nên xa vời hơn bao giờ hết.
入管庁 luôn chú trọng xem liệu người nộp đơn có tuân thủ đúng các quy tắc của xã hội Nhật Bản hay không. Việc đóng phí 社会保険 là nghĩa vụ của mọi người dân. Nếu bị đánh giá là cố tình trốn tránh, bạn sẽ bị coi là thiếu ý thức tuân thủ pháp luật. Khi đó, dù doanh nghiệp của bạn có kinh doanh thành công đến đâu, nguy cơ hồ sơ 永住申請 bị từ chối vẫn là rất cao.
Đây là con đường bắt buộc đối với những người đang hoạt động dưới tư cách lưu trú "経営・管理". Đừng vì tiếc một khoản chi phí trước mắt mà đánh mất cơ hội lấy 永住権 trong tương lai – đó là rủi ro lớn nhất mà bạn cần tránh.
3 điểm cốt lõi chủ doanh nghiệp cần ghi nhớ
-
Đóng phí bảo hiểm chính xác dựa trên mức lương giám đốc: Dù là giám đốc công ty, bạn vẫn bắt buộc phải tham gia 健康保険 và 厚生年金. Hãy đảm bảo đóng đầy đủ phí bảo hiểm theo mức lương (役員報酬) đúng thời hạn quy định.
-
Đảm bảo điều kiện lao động phù hợp cho nhân viên: Khi kinh doanh và thuê nhân viên, bạn có trách nhiệm bảo vệ cuộc sống của họ. Kể cả với nhân viên làm bán thời gian (part-time), bạn vẫn cần ký hợp đồng phù hợp với Luật lao động Nhật Bản và quản lý họ một cách đúng đắn.
-
Tham gia 労働保険: Nếu bạn thuê dù chỉ là một nhân viên, công ty bạn sẽ trở thành đơn vị áp dụng 労働保険 (bao gồm 労災保険 và 雇用保険). Việc không tham gia là vi phạm pháp luật và có thể dẫn đến rắc rối lớn nếu xảy ra tai nạn không mong muốn.
Hỏi đáp (Q&A) cùng chuyên gia
Q1: Công ty đang bị lỗ, tôi có bắt buộc phải đóng phí 社会保険 không?
A: Có, bạn vẫn phải đóng. Phí 社会保険 được tính dựa trên mức lương (役員報酬) chứ không dựa trên lợi nhuận của công ty. Nếu việc chi trả gặp khó khăn, hãy tham khảo ý kiến của các chuyên gia như 税理士 hoặc 社労士 để điều chỉnh mức lương sao cho phù hợp.
Q2: Liệu 入管庁 có biết nếu tôi không tham gia bảo hiểm khi làm 永住申請 không?
A: Khả năng là rất cao. Khi làm thủ tục 永住申請, bạn bắt buộc phải nộp hồ sơ chứng minh đã đóng đầy đủ phí lương hưu và bảo hiểm y tế. Nếu bị phát hiện chưa tham gia hoặc nợ tiền bảo hiểm, kết quả xét duyệt sẽ rất khắt khe. Hiện nay, sự phối hợp giữa cơ quan thuế, cơ quan 社会保険 và 入管庁 ngày càng chặt chẽ hơn qua từng năm.
Q3: Quy tắc này có áp dụng tương tự khi tôi muốn xin nhập tịch không?
A: Hoàn toàn giống nhau. Thậm chí, khi xin nhập tịch, yêu cầu về "sự ổn định trong cuộc sống" và "khả năng thích nghi với xã hội Nhật Bản" còn bị xem xét gắt gao hơn. Việc tham gia và đóng bảo hiểm đầy đủ chính là điều kiện tiên quyết để được cấp phép nhập tịch.
Lời kết: Tuân thủ luật pháp chính là bảo vệ doanh nghiệp của chính bạn
Việc điều hành công ty và tự chủ cuộc sống tại Nhật là một điều đáng trân trọng. Với kinh nghiệm hỗ trợ hồ sơ cho nhiều khách hàng, chúng tôi nhận thấy rằng: "Những chủ doanh nghiệp hiểu rõ luật pháp là những người có sự nghiệp ổn định và phát triển bền vững nhất".
Các quy định về 社会保険 hay luật lao động có thể hơi phức tạp và khó hiểu với người nước ngoài. Tuy nhiên, hãy coi đây là "tấm hộ chiếu" để bạn có thể kinh doanh lâu dài tại Nhật.
Nếu hiện tại bạn đang cảm thấy lo lắng không biết tình trạng của mình đã đúng hay chưa, hoặc không rõ thủ tục đăng ký như thế nào, đừng ngần ngại tìm kiếm sự giúp đỡ từ các chuyên gia như 税理士, 社労士 hoặc 行政書士. Bắt đầu thực hiện đúng các thủ tục ngay từ hôm nay chính là bước đi vững chắc nhất dẫn bạn đến mục tiêu lấy được 永住権 trong tương lai.
