ဂျပန်နိုင်ငံမှာ နေထိုင်ကြတဲ့ မြန်မာမိသားစုတွေအတွက် ကိုယ့်သားသမီးတွေရဲ့ ပညာရေးဟာ အရေးကြီးဆုံးကိစ္စတစ်ခု ဖြစ်မှာပါ။
"နိုင်ငံခြားသားဆိုရင် ဂျပန်အစိုးရမူလတန်းကျောင်းတွေ တက်လို့ရပါ့မလား?" "ဘယ်လိုလျှောက်ရမလဲ?" "ဂျပန်စာမတတ်သေးရင်ရော အဆင်ပြေပါ့မလား?" စတဲ့ စိုးရိမ်ပူပန်မှုတွေကို ဂျပန်နိုင်ငံ နေထိုင်ခွင့်ဗီဇာ (VISA) ကျွမ်းကျင်ပညာရှင် 行政書士 ကနေ အသေးစိတ် ရှင်းပြပေးသွားပါမယ်။
အဖြေကို အရင်ပြောရရင် ဂျပန်မှာနေထိုင်တဲ့ နိုင်ငံခြားသားကလေးငယ်တွေဟာ ဂျပန်ကလေးတွေနည်းတူ အစိုးရမူလတန်းကျောင်းတွေကို အခမဲ့ တက်ရောက်ခွင့်ရှိပါတယ်။
ဒီဆောင်းပါးမှာ ကျောင်းတက်ဖို့ လိုအပ်ချက်တွေ၊ လျှောက်ထားပုံအဆင့်ဆင့်၊ ကုန်ကျစရိတ်နဲ့ မိဘတွေသိချင်နေကြတဲ့ အချက်တွေကို နောက်ဆုံးရသတင်းအချက်အလက်တွေနဲ့တကွ နားလည်လွယ်အောင် ဖော်ပြပေးထားပါတယ်။
၁။ နိုင်ငံခြားသားကလေးတွေ အစိုးရမူလတန်းကျောင်း တက်လို့ရလား?
ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ဂျပန်နိုင်ငံသားကလေးတွေအတွက် "မသင်မနေရပညာရေး" (義務教育) ဆိုတဲ့ စည်းကမ်းရှိပေမဲ့ နိုင်ငံခြားသားကလေးတွေအတွက်တော့ ဥပဒေအရ အတင်းအကျပ် သတ်မှတ်ထားတာမျိုး မရှိပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ဒါဟာ ကျောင်းမတက်လည်းရတယ်လို့ ဆိုလိုတာမဟုတ်ဘဲ "ပညာသင်ကြားခွင့်" ကို တန်းတူညီတူ အာမခံထားတယ်လို့ ဆိုလိုတာပါ။
နိုင်ငံတကာ လူ့အခွင့်အရေးစာချုပ်တွေအရ ဂျပန်အစိုးရဟာ နိုင်ငံခြားသားကလေးတွေကိုလည်း ဂျပန်ကလေးတွေလိုပဲ အခမဲ့ ပညာသင်ကြားခွင့် ပေးထားပါတယ်။ လက်ရှိမှာ ခိုင်လုံတဲ့ 在留資格 (ဗီဇာ) မရှိသေးရင်တောင် အဲဒီဒေသမှာ အမှန်တကယ် နေထိုင်နေတယ်ဆိုရင် အခြေခံအားဖြင့် ကျောင်းတက်ခွင့် ပေးထားပါတယ်။
၂။ ကျောင်းတက်ဖို့ လျှောက်ထားပုံအဆင့်ဆင့်
ဂျပန်ကလေးတွေဆိုရင် အစိုးရရုံးကနေ 就学通知書 (ကျောင်းတက်ဖို့အကြောင်းကြားစာ) အလိုအလျောက် ပို့ပေးတတ်ပေမဲ့ နိုင်ငံခြားသားကလေးတွေအတွက်ကတော့ "မိဘကိုယ်တိုင် သွားရောက်လျှောက်ထားဖို့" လိုအပ်ပါတယ်။ ဒါက အဓိကကွာခြားချက်ပါပဲ။
-
အဆင့် (၁) - မိမိနေထိုင်ရာဒေသရှိ 教育委員会 (ပညာရေးကော်မတီ) မှာ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးခြင်း အရင်ဆုံး မိမိနေထိုင်ရာ မြို့နယ်ရုံး (Shiyakusho ဒါမှမဟုတ် Kuyakusho) မှာရှိတဲ့ 教育委員会 ဌာနကိုသွားပြီး "ကလေးကို မူလတန်းကျောင်း ထားချင်ပါတယ်" လို့ ပြောရပါမယ်။
-
အဆင့် (၂) - 就学申請書 (ကျောင်းတက်ခွင့်လျှောက်လွှာ) တင်ခြင်း ဌာနမှာပေးတဲ့ 就学申請書 ကို ဖြည့်စွက်တင်ပြရပါမယ်။ အဲဒီအခါမှာ ကလေးရဲ့ 在留カード (နေထိုင်ခွင့်ကတ်) ဒါမှမဟုတ် ပတ်စပို့လိုမျိုး မည်သူမည်ဝါဖြစ်ကြောင်း အထောက်အထားပြနိုင်တဲ့ စာရွက်စာတမ်းတွေ ယူသွားဖို့ လိုပါတယ်။
-
အဆင့် (၃) - 就学通知書 လက်ခံရရှိခြင်း လျှောက်လွှာတင်ပြီးလို့ အတည်ပြုပြီးရင်တော့ ကျောင်းအမည်နဲ့ ကျောင်းဝင်ခွင့်အခမ်းအနား အသေးစိတ်ပါဝင်တဲ့ 就学通知書 အိမ်ကို ရောက်လာမှာဖြစ်ပါတယ်။
【အကြံပြုချက်】 အချို့မြို့နယ်တွေမှာ 住民登録 (နေထိုင်သူစာရင်း) သွင်းထားတဲ့အိမ်တွေကို ကြိုတင်အကြောင်းကြားစာ ပို့ပေးတတ်ပေမဲ့ အကြောင်းကြားစာမရလို့ ကျောင်းတက်လို့မရဘူးလို့ မထင်ပါနဲ့။ တတ်နိုင်သမျှ စောစောစီးစီး (ကျောင်းတက်ချင်တဲ့နှစ် မတိုင်ခင်နှစ် အောက်တိုဘာလောက်ကတည်းက) သွားရောက်စုံစမ်းတာက အကောင်းဆုံးပါပဲ။
၃။ ကုန်ကျစရိတ်အကြောင်း (ကျောင်းလခနဲ့ ဖတ်စာအုပ်ဖိုး)
အစိုးရမူလတန်းကျောင်းတွေမှာ ကျောင်းလခ အခမဲ့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် သင်ခန်းစာမှာ အသုံးပြုမယ့် ဖတ်စာအုပ်တွေကိုလည်း အခမဲ့ ပေးပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ အောက်ပါကုန်ကျစရိတ်တွေကိုတော့ မိဘက ကျခံရမှာဖြစ်ပါတယ်-
-
ကျောင်းနေ့လယ်စာဖိုး (Kyushoku): တစ်လကို ယန်းအနည်းငယ်ခန့်။
-
ကျောင်းသုံးပစ္စည်းများ: Randoseru (ကျောင်းလွယ်အိတ်)၊ ကဗျာစာအုပ်၊ ခဲတံဘူး၊ အားကစားဝတ်စုံ၊ ကျောင်းတွင်းစီးဖိနပ် စတာတွေ။
-
ကျောင်းပြင်ပလေ့လာရေးစရိတ်: ကျောင်းကသွားတဲ့ ခရီးစဉ်တွေအတွက် စုဆောင်းငွေ။
စီးပွားရေး အခက်အခဲရှိတဲ့ မိသားစုတွေအတွက် ဒီကုန်ကျစရိတ်တွေကို ထောက်ပံ့ပေးတဲ့ 就学援助制度 ဆိုတဲ့ စနစ်ရှိပါတယ်။ ဝင်ငွေအကန့်အသတ် ရှိပေမဲ့ အကျုံးဝင်နိုင်ခြေရှိတာကြောင့် ကျောင်း ဒါမှမဟုတ် 教育委員会 မှာ မဖြစ်မနေ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးကြည့်ဖို့ တိုက်တွန်းလိုပါတယ်။
၄။ ကျောင်းမထားဘဲနေလို့ ရလား?
ဂျပန်ဥပဒေ (学校教育法) အရ ဂျပန်မိဘတွေဟာ ကလေးကို ကျောင်းမထားရင် ဒဏ်ရိုက်ခံရနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ နိုင်ငံခြားသားမိဘတွေအတွက်ကတော့ ဒီစည်းကမ်းက တိုက်ရိုက်အကျုံးမဝင်ပါဘူး။
ဒါကြောင့် အစိုးရကျောင်းအစား နိုင်ငံတကာကျောင်း (International School) ထားတာ ဒါမှမဟုတ် အိမ်မှာပဲ သင်ကြားပေးတာ (Home-schooling) မျိုးကိုလည်း ဥပဒေအရ လုပ်ဆောင်နိုင်ပါတယ်။
【သတိပြုရန်】 အနာဂတ်မှာ ဂျပန်မှာ တက္ကသိုလ်တက်ဖို့ ရည်မှန်းထားရင် ဂျပန်မူလတန်း/အလယ်တန်းကျောင်းဆင်း လက်မှတ်မရှိတဲ့အတွက် 高等学校卒業程度認定試験（旧大検） ဆိုတဲ့ အရည်အချင်းစစ်စာမေးပွဲကို ဝင်ဖြေရမှာဖြစ်ပါတယ်။ ကလေးရဲ့ အနာဂတ်လမ်းစတွေ ပိုများဖို့အတွက် ဂျပန်ရဲ့ ကျောင်းစနစ်ကို အသုံးချတာက ပိုပြီး အကျိုးရှိစေမှာပါ။
၅။ အစိုးရရဲ့ ကူညီပံ့ပိုးမှုနဲ့ ဘာသာစကားအကူအညီ
文部科学省 (ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန) နဲ့ 出入国在留管理庁 (လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဦးစီးဌာန) တို့က နိုင်ငံခြားသားကလေးတွေ ကျောင်းမှာ အဆင်ပြေပြေ နေနိုင်ဖို့ ကူညီပေးနေပါတယ်-
-
ဂျပန်စာသင်ကြားပေးမှု: ဂျပန်စာ လုံးဝမတတ်တဲ့ကလေးတွေအတွက် ကျောင်းမှာ ဂျပန်စာသီးသန့်သင်ပေးတာ ဒါမှမဟုတ် မိခင်ဘာသာစကား (မြန်မာစကား) တတ်တဲ့သူတွေကို ကျောင်းကိုလွှတ်ပြီး ကူညီပေးတဲ့ စနစ်တွေရှိပါတယ်။
-
ဘာသာစကားမျိုးစုံနဲ့ အကြောင်းကြားစာ: အခုနောက်ပိုင်း ကျောင်းကပေးတဲ့ စာစောင်တွေကို ဘာသာပြန်အက်ပ်တွေ ဒါမှမဟုတ် ဘာသာစကားမျိုးစုံနဲ့ ပြင်ဆင်ထားတဲ့ ပုံစံခွက်တွေသုံးပြီး မိဘတွေကို အကြောင်းကြားပေးတာမျိုးတွေလည်း ရှိလာပါပြီ။
မိဘတွေ သိချင်နေကြတဲ့ မေးခွန်းနဲ့အဖြေ (Q&A)
မေး (၁) - ကျွန်တော့်ရဲ့ 在留カード က သက်တမ်းတိုးနေတုန်း (ဒါမှမဟုတ် သက်တမ်းကုန်နေရင်) ကျောင်းက လက်မခံဘူးလား?
ဖြေ (၁) - ကျောင်းတက်လို့ရပါတယ်။ ဂျပန်အစိုးရကျောင်းတွေဟာ ဗီဇာရှိမရှိထက် အဲဒီဒေသမှာ တကယ်နေထိုင်နေတာကိုပဲ ကြည့်ပြီး ပညာသင်ကြားခွင့် ပေးပါတယ်။ 教育委員会 မှာ အရှိအတိုင်း ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း တိုင်ပင်ပါ။ ကျောင်းဆိုတာ "ပညာသင်တဲ့နေရာ" ဖြစ်ပြီး 入管 (လဝက) ကို တိုင်တန်းတဲ့နေရာ မဟုတ်တဲ့အတွက် စိတ်ချလက်ချ သွားရောက်ပါ။
မေး (၂) - ဂျပန်စာ လုံးဝမတတ်တဲ့အတွက် ကျောင်းမှာ အနိုင်ကျင့်ခံရမှာ စိုးရိမ်မိပါတယ်။
ဖြေ (၂) - အခုနောက်ပိုင်း အစိုးရကျောင်းအတော်များများမှာ နိုင်ငံခြားသားကလေးတွေကို နွေးနွေးထွေးထွေး ကြိုဆိုတဲ့ ယဉ်ကျေးမှုရှိပါတယ်။ "ဂျပန်စာသင်ပေးဖို့ လိုအပ်တဲ့ကလေးတွေ" အတွက်လည်း သီးသန့်ကူညီမှုတွေ ရှိပါတယ်။ ကျောင်းမတက်ခင်မှာ ကျောင်းကိုသွားကြည့်ပြီး ကျောင်းအုပ်ကြီး ဒါမှမဟုတ် ဆရာမတွေနဲ့ ကလေးအတွက် ဘယ်လိုကူညီပေးနိုင်မလဲဆိုတာ ကြိုတင်တိုင်ပင်ထားဖို့ အကြံပြုလိုပါတယ်။
မေး (၃) - ကျောင်းလွယ်အိတ် (Randoseru) နဲ့ ကျောင်းဝတ်စုံတွေက ဈေးကြီးလွန်းလို့ မဝယ်နိုင်ရင် ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲ?
ဖြေ (၃) - အရင်ဆုံး အစိုးရရဲ့ 就学援助制度 အထောက်အပံ့ ရနိုင်မလားဆိုတာ စစ်ဆေးပါ။ ဒါ့အပြင် အချို့ဒေသတွေမှာ ကျောင်းပြီးသွားတဲ့ကလေးတွေဆီက ကျောင်းလွယ်အိတ်နဲ့ ဝတ်စုံတွေကို အခမဲ့ပြန်ဝေငှပေးတဲ့ အစီအစဉ်တွေရှိပါတယ်။ ကျောင်းကို "အဟောင်း (Used) လိုချင်ပါတယ်" လို့ တိုင်ပင်ကြည့်ရင် လမ်းညွှန်ပေးပါလိမ့်မယ်။
ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်ရဲ့ အကြံပြုချက်
ဂျပန်မူလတန်းကျောင်းတွေဟာ စာသင်ပေးရုံတင်မကဘဲ နေ့လယ်စာ အတူစားတာ၊ သန့်ရှင်းရေး အတူလုပ်တာတွေကတစ်ဆင့် ဂျပန်ရဲ့ လူမှုစည်းကမ်းတွေနဲ့ သူငယ်ချင်းဖွဲ့နည်းတွေကို သင်ယူနိုင်တဲ့ အရေးကြီးတဲ့နေရာဖြစ်ပါတယ်။
ဘာသာစကား အခက်အခဲနဲ့ ယဉ်ကျေးမှုကွာခြားချက်တွေကြောင့် စိုးရိမ်စရာတွေ ရှိနိုင်ပေမဲ့ 教育委員会 ကို အရင်ဆုံး သွားရောက်တိုင်ပင်ကြည့်ပါ။ အကယ်၍ အစိုးရရုံးတွေနဲ့ ဆက်သွယ်ရတာ ဒါမှမဟုတ် စာရွက်စာတမ်း ပြင်ဆင်ရတာတွေမှာ အခက်အခဲရှိရင် ဗီဇာကျွမ်းကျင်ပညာရှင် 行政書士 ဆီမှာ အကူအညီ တောင်းခံနိုင်ပါတယ်။
