"नेपालमा रहेका बुबाआमालाई पैसा पठाइरहेको छु, के जापानमा ट्याक्स कम हुन्छ?" अथवा "यसको लागि के कस्ता कागजातहरू चाहिन्छ?" भन्ने जिज्ञासा धेरै नेपाली साथीहरूमा हुन सक्छ।
यदि तपाईं जापानमा काम गरेर 所得税 र 住民税 तिरिरहनुभएको छ र नेपालमा बस्ने परिवार (श्रीमान/श्रीमती, छोराछोरी, बुबाआमा आदि) लाई पैसा पठाइरहनुभएको छ भने, 「扶養控除（ふようこうじょ）」 भन्ने नियम प्रयोग गरेर आफ्नो ट्याक्स घटाउन सक्ने सम्भावना हुन्छ।
यस पटक, नेपालमा बस्ने परिवारलाई 扶養 मा राख्नका लागि चाहिने सर्तहरू र आवश्यक कागजातहरूको बारेमा 行政書士 को तर्फबाट सरल भाषामा व्याख्या गर्नेछु।
१. वास्तवमा 「扶養控除」 भनेको के हो?
扶養控除 भनेको पालनपोषण गर्नुपर्ने परिवार भएका व्यक्तिहरूको ट्याक्सको भार कम गरिदिने एउटा सरकारी सुविधा हो। तपाईंको परिवार नेपालमै बसेको भए तापनि, यदि निश्चित सर्तहरू पूरा हुन्छन् र तपाईंले उनीहरूलाई खर्च पठाइरहनुभएको छ भने यो सुविधा लिन सकिन्छ।
यो सुविधा प्रयोग गर्दा तपाईंको तलबबाट काटिने 所得税 कम हुन्छ र अर्को वर्षको 住民税 पनि घट्छ, जसले गर्दा तपाईंको हातमा पर्ने पैसा (Net Salary) बढ्छ।
२. 扶養 मा राख्न मिल्ने परिवारका सर्तहरू
जोसुकैलाई 扶養 मा राख्न मिल्दैन। मुख्य रूपमा तलका सर्तहरू पूरा हुनुपर्छ:
-
नाता पर्ने हुनुपर्ने: आफ्नै परिवारका सदस्यहरू (६ पुस्ता भित्रका रगतको नाता वा ३ पुस्ता भित्रका ससुराली पट्टिका नाता)।
-
आश्रित हुनुपर्ने: तपाईंले पठाएको पैसाबाट उनीहरूको जीवनयापन भइरहेको हुनुपर्ने।
-
आम्दानीको सीमा: परिवारको सदस्यको वार्षिक आम्दानी तोकिएको रकम (४८ मान येन) भन्दा कम हुनुपर्ने।
-
उमेरको सर्त (महत्त्वपूर्ण): ३० वर्षदेखि ७० वर्ष मुनिका परिवारका सदस्यहरूको हकमा: उनीहरू विदेशमा विद्यार्थी हुनुपर्छ, वा अपाङ्गता भएको हुनुपर्छ, वा तपाईंले वार्षिक ३८ मान येन भन्दा बढी रकम पठाएको प्रमाण हुनुपर्छ।
३. प्रक्रियाका लागि अनिवार्य "२ प्रकारका कागजातहरू"
नेपालमा रहेका परिवारलाई 扶養 मा राख्न मुख्य रूपमा दुई खालका कागजात चाहिन्छ:
① 親族関係書類 (नाता प्रमाणित गर्ने कागजात)
तपाईं र उनीहरूबीचको वास्तविक नाता प्रमाणित गर्ने कागजातहरू।
-
出生証明書 वा 婚姻証明書: नेपाल सरकारले जारी गरेको नाता प्रमाणित, जन्मदर्ता वा विवाह दर्ता।
-
राहदानी (Passport) को फोटोकपी: परिवारको सदस्यको नाम र जन्ममिति प्रस्ट देखिने पेज।
-
戸籍謄本の附票: यदि जापानमा परिवारको रेकर्ड छ भने यो पनि काम लाग्छ।
② 送金関係書類 (पैसा पठाएको प्रमाण)
तपाईंले "वास्तवमै पैसा पठाउनुभएको छ" भन्ने प्रमाण।
-
銀行の送金証明書: बैंक वा आधिकारिक रेमिट्यान्स सेवाबाट पैसा पठाएको रसिद।
-
क्रेडिट कार्डको विवरण: यदि तपाईंले परिवारका लागि "फ्यामिली कार्ड" बनाइदिनुभएको छ र त्यसको भुक्तानी तपाईंले गरिरहनुभएको छ भने।
【ध्यान दिनुपर्ने कुराहरू】
-
जापानी अनुवाद अनिवार्य: नेपाली भाषाका कागजातहरू बुझाउँदा अनिवार्य रूपमा 「日本語の翻訳文 (जापानी अनुवाद)」 पनि साथै राख्नुपर्छ।
-
हातैले दिएको पैसा मान्य हुँदैन: नेपाल जाँदा हातैले पैसा दिनुभयो भने त्यसको कुनै प्रमाण हुँदैन र ट्याक्स छुट पाइँदैन। सधैं बैंक वा आधिकारिक रेमिट्यान्स (जस्तै: City Express, SBI Remit, Wise आदि) मार्फत मात्र पैसा पठाउनुहोस्।
-
प्रत्येक सदस्यलाई छुट्टाछुट्टै पठाउनुहोस्: उदाहरणका लागि, बुबा र आमा दुवैलाई 扶養 मा राख्ने हो भने, बुबाको खातामा मात्र सबै पैसा नपठाएर दुवैको नाममा छुट्टाछुट्टै पैसा पठाएको रेकर्ड राख्नु राम्रो हुन्छ।
४. धेरैले सोध्ने प्रश्नहरू (Q&A)
Q1: कति जनासम्मलाई 扶養 मा राख्न सकिन्छ?
A1: संख्याको कुनै सीमा छैन। तर, तपाईंले पठाएको पैसाले उनीहरूको जीवन चल्न पुग्ने हुनुपर्छ। यदि धेरै जनालाई 扶養 मा राख्नुभयो र तपाईंको आफ्नो खर्च नै नपुग्ने गरी कागज देखाउनुभयो भने, 税務署 वा 入管 ले शङ्का गर्न सक्छन्।
Q2: गएको वर्ष एकै पटक धेरै पैसा पठाएको थिएँ, के त्यसले हुन्छ?
A2: नियम अनुसार, परिवारको जीवनयापनका लागि वर्षभरि समय-समयमा पैसा पठाइरहनु राम्रो हुन्छ। विशेष गरी ३० देखि ७० वर्षका सदस्यका लागि वार्षिक ३८ मान येन पठाएको प्रमाण अनिवार्य जस्तै छ, त्यसैले रकम विचार गर्नुहोस्।
Q3: यो प्रक्रिया गर्न बिर्सियो भने के भिसा थप्दा समस्या हुन्छ?
A3: यसले सिधै भिसा रिजेक्ट त हुँदैन, तर सही तरिकाले ट्याक्स तिर्नु र 扶養申告 गर्नुले तपाईंलाई एउटा 「善良な居住者 (असल बासिन्दा)」 को रूपमा प्रमाणित गर्छ। गलत विवरण दिएर ट्याक्स छल्नुभयो भने पछि 永住申請 (PR) गर्दा ठुलो समस्या पर्न सक्छ।
५. निष्कर्ष
नेपालमा रहेका परिवारलाई पैसा पठाउनु तपाईंको जिम्मेवारी मात्र नभई जापानको कानुन अनुसार पाउनुहुने अधिकार पनि हो। तर एउटा सानो कागजको कमीले गर्दा तपाईंले पाउनुहुने छुट रोकिन सक्छ।
"मेरो केसमा कुन कागजात चाहिन्छ?" वा "मैले पैसा पठाएको तरिका सही छ कि छैन?" भन्ने अन्योल छ भने, एक पटक आधिकारिक 行政書士 सँग सल्लाह लिनुहोस्। सही सल्लाहले तपाईंको जापान बसाइँ अझ सुरक्षित र सजिलो बनाउनेछ।
