Chào các bạn người Việt Nam đang sinh sống và làm việc tại Nhật Bản!
Chắc hẳn trong cuộc sống hàng ngày tại Nhật, có không ít lần các bạn cảm thấy lúng túng khi nghe đến các vấn đề về thuế. Đặc biệt là cụm từ 確定申告（かくていしんこく）. "Liệu mình có cần phải làm không?", "Thủ tục có phức tạp lắm không?"... là những lo lắng mà rất nhiều bạn gặp phải.
Với tư cách là một 行政書士 chuyên về 在留資格, mình sẽ giải thích cho các bạn những điểm quan trọng về 確定申告 bằng ngôn ngữ đơn giản, dễ hiểu nhất, giúp các bạn yên tâm hơn khi sinh sống tại đây.
1. 確定申告 thực chất là gì?
Theo quy định tại Nhật Bản, mỗi cá nhân sẽ phải chịu một khoản thuế gọi là 所得税 dựa trên tổng thu nhập từ ngày 1/1 đến ngày 31/12 hàng năm.
Thông thường, đối với các bạn đi làm công ty, phía công ty sẽ trừ thuế trực tiếp từ lương hàng tháng qua hình thức gọi là 源泉徴収（げんせんちょうしゅう）. Do đó, đa số trường hợp các bạn không cần phải tự làm thủ tục gì thêm.
Tuy nhiên, nếu bạn rơi vào một số trường hợp đặc biệt, bạn sẽ phải tự mình báo cáo với 税務署 rằng: "Năm qua tôi đã thu nhập chừng này, và số thuế tôi phải nộp là chừng kia". Thủ tục này chính là 確定申告.
2. Bạn thuộc nhóm 居住者 hay 非永住者?
Trước khi nói về thuế, bạn cần xác định mình thuộc nhóm đối tượng nào theo luật thuế của Nhật:
-
非永住者（ひえいじゅうしゃ）： Là những bạn có địa chỉ tại Nhật, không có quốc tịch Nhật và có tổng thời gian sống tại Nhật từ 5 năm trở xuống trong vòng 10 năm qua.
-
居住者（きょじゅうしゃ）： Là những bạn đã sống tại Nhật trên 5 năm hoặc đã có vĩnh trú.
Việc phân chia này rất quan trọng vì nó quyết định "nguồn thu nhập nào của bạn sẽ bị đánh thuế". Đặc biệt, các bạn thuộc diện 非永住者 cần lưu ý: nếu bạn rút tiền từ tài khoản ngân hàng ở nước ngoài tại các cây ATM của cửa hàng tiện lợi ở Nhật, hoặc nhận tiền gửi từ nước ngoài sang, khoản tiền đó cũng có thể bị tính là đối tượng chịu thuế tại Nhật.
3. Những trường hợp nào bắt buộc phải làm 確定申告?
Dưới đây là những trường hợp phổ biến mà các bạn thường gặp:
① Nhận lương từ công ty ở nước ngoài Nếu bạn nhận lương trực tiếp từ một công ty ở Việt Nam hay quốc gia khác chứ không phải công ty tại Nhật, 税務署 sẽ không nắm được thu nhập này. Vì vậy, bạn phải tự mình khai báo.
② Có lợi nhuận từ tiền ảo (Bitcoin, v.v.) Đây là trường hợp đang tăng lên rất nhanh gần đây. Nếu bạn bán tiền ảo hoặc đổi từ loại coin này sang loại coin khác và có lãi trên 20 vạn Yên/năm, bạn bắt buộc phải làm 確定申告. Nếu nghĩ rằng "chắc không ai biết đâu" mà không khai báo, bạn có nguy cơ phải đối mặt với khoản phạt rất nặng gọi là 追徴課税.
③ Làm thêm (Side job) hoặc đầu tư chứng khoán Các bạn làm thêm ngoài giờ như Uber Eats, bán hàng online... nếu có lợi nhuận trên 20 vạn Yên/năm (ngoài lương chính) thì cũng cần phải khai báo.
④ Làm việc cho nhiều công ty trong năm qua Nếu bạn chuyển việc giữa chừng nhưng công ty hiện tại chưa gộp lương của công ty cũ để làm 年末調整, việc tự làm 確定申告 không chỉ là nghĩa vụ mà còn giúp bạn có cơ hội nhận lại số thuế đã nộp thừa (hoàn thuế).
4. Quy định quan trọng và những lưu ý về Visa
確定申告 không chỉ đơn thuần là việc nộp thuế. Thực tế, nó liên quan mật thiết đến việc gia hạn 在留資格.
Khi bạn làm thủ tục gia hạn hoặc thay đổi Visa, 出入国在留管理局（入管） sẽ kiểm tra rất kỹ xem bạn có hoàn thành nghĩa vụ thuế hay không. Nếu bạn quên làm 確定申告 và còn nợ thuế, bạn có thể bị đánh giá là 素行が善良ではない (tư cách đạo đức không tốt). Điều này dẫn đến nguy cơ bị trượt gia hạn Visa hoặc không thể đỗ 永住申請 sau này.
5. Góc giải đáp Q&A: Những điều bạn thắc mắc
Q1: Mình có gửi tiền về nuôi gia đình ở Việt Nam. Nghe nói làm vậy sẽ được giảm thuế, có đúng không?
A1: Đúng vậy, đó là chế độ 親族控除（しんぞくこうじょ）. Nếu bạn đang nuôi dưỡng bố mẹ hoặc người thân ở quê nhà, việc trình các hóa đơn chuyển tiền có thể giúp bạn được giảm thuế. Tuy nhiên, quy định hiện nay đã khắt khe hơn (ví dụ: phải gửi trên 38 vạn Yên/người). Để áp dụng chế độ này một cách chính xác, việc làm 確定申告 là rất cần thiết.
Q2: Lợi nhuận tiền ảo của mình chỉ có 15 vạn Yên. Dưới 20 vạn nên không cần làm gì đúng không?
A2: Bạn không cần khai báo 所得税, nhưng vẫn có thể phải khai báo 住民税. Đây là "cái bẫy" mà nhiều người mắc phải. Quy định "dưới 20 vạn không cần khai báo" chỉ áp dụng cho 所得税 (thuế quốc gia). Còn đối với 住民税 (thuế thị dân nộp cho thành phố), dù chỉ lãi 1 Yên bạn cũng vẫn phải khai báo tại quận/thành phố nơi mình sinh sống.
Q3: Nếu mình quên không làm 確定申告 mà đã về nước luôn thì sao?
A3: Có thể gây rắc rối cho việc nhập cảnh lại Nhật Bản trong tương lai. Nếu bạn về nước khi vẫn còn nợ thuế, hồ sơ của bạn sẽ bị lưu lại. Sau này nếu bạn muốn quay lại Nhật, cục sẽ kiểm tra và có thể gây khó khăn cho việc xin Visa. Ngoài ra, tiền phạt do nộp chậm sẽ tăng lên theo thời gian. Vì vậy, trước khi về nước, bạn nên hoàn tất thủ tục hoặc ủy quyền cho một 納税管理責任者 tại Nhật để xử lý.
Lời kết
確定申告 nghe có vẻ phức tạp, nhưng thực hiện đúng cách chính là cách bạn bảo vệ quyền lợi của mình và đảm bảo cuộc sống ổn định tại Nhật Bản.
Nếu bạn thuộc các trường hợp:
-
Nhận lương từ nước ngoài.
-
Lãi tiền ảo hoặc làm thêm trên 20 vạn Yên.
-
Chưa làm quyết toán thuế cho công việc cũ.
Hãy nhớ làm 確定申告 trong khoảng thời gian từ 16/2 đến 15/3 hàng năm nhé.
Nếu bạn còn băn khoăn "Trường hợp của mình thì sao?" hay "Lo lắng ảnh hưởng đến Visa", đừng ngần ngại liên hệ với các chuyên gia như 行政書士 chuyên về Visa, 税務署 hoặc 税理士 để được tư vấn. Hãy thực hiện đúng nghĩa vụ thuế để an tâm tận hưởng cuộc sống tại Nhật nhé!
