Nội dung bài viết
Chào mọi người! Tôi là 行政書士 chuyên về các thủ tục tư cách lưu trú (VISA) tại Nhật Bản.
Chắc hẳn nhiều bạn người Việt đang làm việc chăm chỉ tại Nhật luôn có thắc mắc rằng: “Mình sắp về nước rồi, vậy tiền 年金 bị trừ trong lương bấy lâu nay sẽ đi đâu? Chẳng lẽ mất trắng sao?”
Câu trả lời là: Nếu bạn đã đóng 年金保険料 từ 6 tháng trở lên tại Nhật, bạn hoàn toàn có thể nhận lại một khoản tiền gọi là 脱退一時金 sau khi về nước. Tuy nhiên, thực tế có rất nhiều bạn vì không biết về chế độ này hoặc làm sai thủ tục mà dẫn đến việc mất quyền lợi một cách đáng tiếc.
Hôm nay, tôi sẽ giải thích chi tiết từ cách thức hoạt động, thủ tục xin cấp cho đến những tiêu chí giúp bạn quyết định “Có nên lấy tiền 脱退一時金 ngay lúc này hay không” để các bạn không bị thiệt thòi nhé.
1. 脱退一時金 là gì? Giải thích một cách đơn giản nhất
脱退一時金 có thể hiểu nôm na là khoản “hoàn trả lại một phần tiền bảo hiểm” dành cho người nước ngoài đã làm việc và đóng 年金 tại Nhật nhưng lại về nước trước khi đủ điều kiện nhận lương hưu (thông thường là phải đóng đủ 10 năm).
Theo luật pháp Nhật Bản, tất cả những người đang làm việc đều bắt buộc phải tham gia 年金. Nhưng nếu bạn chỉ ở Nhật vài năm rồi về nước thì sau này sẽ không nhận được lương hưu từ phía Nhật nữa. Vì vậy, chế độ này ra đời nhằm mục đích: “Trả lại một phần tiền bạn đã đóng để đảm bảo công bằng”.
4 điều kiện bắt buộc để được nhận tiền:
-
Không mang quốc tịch Nhật Bản.
-
Đã đóng 年金 (厚生年金または国民年金) tổng cộng từ 6 tháng trở lên.
-
Không còn địa chỉ đăng ký cư trú tại Nhật (đã nộp 転出届 tại quận/thành phố).
-
Chưa từng có quyền nhận các loại tiền 年金 khác (ví dụ như 障害年金 - trợ cấp thương tật).
2. Quy trình và thời hạn: Khi nào, ở đâu và làm thế nào?
Về nguyên tắc, thủ tục này chỉ được thực hiện “sau khi bạn đã rời khỏi Nhật Bản”, nhưng việc chuẩn bị cần phải làm ngay từ khi bạn còn ở Nhật.
Thời điểm nộp đơn
Bạn phải gửi đơn yêu cầu trong vòng 2 năm kể từ ngày không còn địa chỉ cư trú tại Nhật (ngày dự định xuất cảnh ghi trên 転出届). Sau 2 năm, bạn sẽ không thể nhận lại dù chỉ 1 Yên, nên hãy hết sức lưu ý nhé!
Nơi nộp và phương thức
Bạn cần gửi hồ sơ qua đường bưu điện tới 日本年金機構. Hiện nay dù đã có thể nộp online nhưng vì hồ sơ đính kèm khá phức tạp nên phương thức gửi bưu điện hoặc nhờ đại diện (như 行政書士) làm thay vẫn là cách phổ biến nhất.
Danh sách giấy tờ cần thiết
-
脱退一時金請求書 (Có thể tải từ web của 日本年金機構).
-
Bản sao hộ chiếu (Trang có ảnh và trang có dấu xác nhận xuất cảnh).
-
Giấy xác nhận tài khoản ngân hàng (Có thể dùng ngân hàng tại Việt Nam nhưng phải có thông tin xác nhận rõ ràng).
-
年金手帳 (Hoặc giấy tờ có ghi số 基礎年金番号).
3. 【Quan trọng】Lấy tiền 脱退一時金 thì 年金加入期間 sẽ về 0!
Đây là điểm quan trọng nhất các bạn cần lưu ý. Một khi bạn nhận tiền 脱退一時金, toàn bộ thời gian đóng 年金 trước đó của bạn tại Nhật sẽ coi như biến mất hoàn toàn.
Nếu tương lai bạn có dự định quay lại Nhật làm việc, việc thời gian đóng bảo hiểm bị reset về 0 có thể khiến bạn gặp rủi ro không đủ điều kiện để nhận 将来の老齢年金 (lương hưu tuổi già) sau này.
4. Thông tin chuyên gia: Vấn đề hoàn thuế (所得税)
Thực tế, khi bạn nhận tiền 脱退一時金 (đối với trường hợp đóng 厚生年金), số tiền này sẽ bị khấu trừ khoảng 20% tiền thuế thu nhập (所得税) trước khi chuyển vào tài khoản cho bạn.
Ví dụ: Đáng lẽ bạn được nhận 100 Man, nhưng thực tế chỉ có 80 Man vào tài khoản. Đừng lo lắng rằng mình bị mất 20 Man đó! Bạn hoàn toàn có thể lấy lại số tiền thuế này bằng cách thực hiện thủ tục 所得税の還付申告 sau khi về nước.
Tuy nhiên, thủ tục hoàn thuế này bạn không thể tự làm từ Việt Nam mà bắt buộc phải nhờ một người đang sống tại Nhật làm 納税管理員 (người quản lý thuế - có thể là bạn bè hoặc 行政書士) để thực hiện thay.
5. Lưu ý cho người đến từ các nước có ký kết 社会保障協定
Nhật Bản có ký kết 社会保障協定 (Hiệp định an sinh xã hội) với một số quốc gia (như Mỹ, Đức, Hàn Quốc, Trung Quốc, Việt Nam※...).
Đối với công dân các nước này, có một chế độ gọi là 年金通算. Nghĩa là thời gian bạn đóng bảo hiểm tại Nhật có thể được cộng dồn vào thời gian đóng bảo hiểm tại nước mình để tính lương hưu. Nếu bạn đã lấy tiền 脱退一時金 thì bạn sẽ không thể thực hiện việc cộng dồn (通算) này nữa.
※ Hiệp định với Việt Nam hiện đang trong giai đoạn chuẩn bị vận hành (tính đến năm 2026), các bạn cần theo dõi sát sao các thông báo mới nhất nhé.
6. Góc Q&A: Những điều bạn cần biết!
Q1: Tôi có thể hoàn tất thủ tục khi vẫn còn ở Nhật không?
A: Câu trả lời là: Một nửa đúng, một nửa sai. Bạn có thể chuẩn bị hồ sơ sẵn, nhưng 日本年金機構 chỉ chính thức thụ lý sau khi bạn đã xuất cảnh. Bạn có thể gửi bưu điện ngay sau khi nộp 転出届 và trước khi ra sân bay, nhưng thông thường mọi người hay nhờ người đại diện tại Nhật gửi đi sau khi mình đã về đến Việt Nam.
Q2: Tôi sẽ nhận được khoảng bao nhiêu tiền? Cách tính thế nào?
A: Số tiền phụ thuộc vào mức lương bình quân và thời gian bạn đóng bảo hiểm. Một con số ước chừng là nếu bạn làm công ty 3 năm, số tiền nhận về thường từ vài chục Man đến 100 Man tùy mức lương. Cách tính rất phức tạp, nhưng bạn có thể nhẩm tính khoảng: “1 tháng lương x số năm làm việc”.
Q3: Sau khi về nước, nếu tôi quay lại Nhật làm việc thì sao?
A: Nếu bạn chưa lấy tiền 脱退一時金, thời gian đóng trước đó sẽ được cộng dồn với thời gian sau này. Nếu tổng cộng đủ 10 năm, bạn sẽ được nhận lương hưu trọn đời tại Nhật. Còn nếu bạn đã lấy tiền rồi, mọi thứ sẽ tính lại từ đầu (0 năm).
Tổng kết
Nhận tiền 脱退一時金 là quyền lợi chính đáng của bạn, nhưng hãy cân nhắc kỹ:
-
Nếu bạn đang cần một khoản vốn ngay và không có ý định quay lại Nhật: Hãy làm thủ tục nhận.
-
Nếu bạn định quay lại Nhật lâu dài và muốn có lương hưu khi về già: Có thể cân nhắc việc không lấy tiền để bảo lưu thời gian đóng.
Hãy dựa trên kế hoạch tương lai của mình để đưa ra quyết định sáng suốt nhất. Nếu bạn thấy thủ tục quá rắc rối hoặc lo lắng về việc hoàn thuế, đừng ngần ngại liên hệ với các chuyên gia VISA như 行政書士 để được tư vấn nhé.
Chúc các bạn có một hành trình làm việc tại Nhật thuận lợi và nhận được đầy đủ quyền lợi của mình!
