နိုင်ငံခြားသားနှင့် အိမ်ထောင်ပြုထားသူများ သို့မဟုတ် ပြည်ပတွင် နေထိုင်နေကြသော မိသားစုများအတွက် ဇနီးမောင်နှံကြား အဆင်မပြေဖြစ်လာသည့်အခါ "ကလေးကို တစ်ပါတည်း ခေါ်သွားခြင်း" သည် အလွန်ကြီးမားသော ပြဿနာတစ်ခု ဖြစ်လာနိုင်ပါသည်။ "ငါ့ကလေးပဲ ငါခေါ်သွားတာ ဘာဖြစ်လဲ" ဟု တွေးပြီး တစ်ဖက်လူ၏ ခွင့်ပြုချက်မပါဘဲ ဂျပန်နိုင်ငံသို့ ခေါ်ဆောင်လာခြင်းသည် ဥပဒေအရ အလွန်အန္တရာယ်များပါသည်။
ယခုဆောင်းပါးတွင် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ 在留資格 နှင့် VISA ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူ 行政書士 တစ်ဦးအနေဖြင့် နိုင်ငံတကာစည်းမျဉ်းဖြစ်သော "ဟိဂ်ကွန်ဗင်းရှင်း" (Hague Convention) အကြောင်းနှင့် ဂျပန်သို့ ပြန်လာသည့်အခါ လိုအပ်နိုင်သည့် 在留資格 「特定活動」 အကြောင်းကို နားလည်လွယ်သော စကားလုံးများဖြင့် ရှင်းပြပေးသွားပါမည်။
၁။ မကြာခဏကြားနေရသော "ဟိဂ်ကွန်ဗင်းရှင်း" ဆိုသည်မှာ ဘာလဲ။
ဟိဂ်ကွန်ဗင်းရှင်း (正式名称：国際的な子の奪取の民事上の側面に関する条約) ဆိုသည်မှာ ရိုးရိုးရှင်းရှင်းပြောရလျှင် "နိုင်ငံကျော်ပြီး ခေါ်ဆောင်သွားခြင်းခံရသော ကလေးငယ်ကို မူလနေထိုင်ရာနိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ပို့ဆောင်ပေးပြီးမှ ထိုနိုင်ငံမှာပဲ မိဘနှစ်ပါး သေချာဆွေးနွေးကြရန်" သတ်မှတ်ထားသော နိုင်ငံတကာ သဘောတူညီချက်တစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။
ဂျပန်နိုင်ငံသည် ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ဤကွန်ဗင်းရှင်းထဲသို့ ပါဝင်ခဲ့ပါသည်။ ဤစည်းမျဉ်းကြောင့် ဥပမာအားဖြင့် ပြည်ပတွင် နေထိုင်နေသော မိဘတစ်ဦးက အခြားမိဘတစ်ဦး၏ ခွင့်ပြုချက်မပါဘဲ ကလေးကို ဂျပန်သို့ ခေါ်ဆောင်လာပါက ကလေးကို မူလနိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ပို့ဆောင်ရန်အတွက် လုပ်ငန်းစဉ်များ စတင်လာမည်ဖြစ်ပါသည်။
ဘာကြောင့် "မူလနိုင်ငံကို ပြန်ပို့ဖို့" လိုအပ်တာလဲ။ ကလေးငယ်တစ်ဦးအတွက် မိမိနေထိုင်နေကျ ပတ်ဝန်းကျင်မှ ရုတ်တရက် ပြောင်းလဲသွားခြင်းသည် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ထိခိုက်မှု အလွန်များပါသည်။ ကလေးကို ဘယ်သူက ကျွေးမွေးစောင့်ရှောက်သင့်သလဲ (撫養権/親権) ဆိုသည့် အငြင်းပွားမှုကို ကလေးခေါ်ဆောင်သွားခံရသည့် နိုင်ငံမှာ မဆုံးဖြတ်ဘဲ "ကလေးမူလနေထိုင်ခဲ့သည့် နိုင်ငံ" ၏ တရားရုံးမှာပဲ ဆုံးဖြတ်သင့်သည်ဟူသော အခြေခံအတွေးအခေါ်ကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။
၂။ လက်တွေ့သာဓက - ဂျာမနီနိုင်ငံမှ ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ ကလေးကို ဂျပန်ခေါ်လာသည့် ဖြစ်ရပ်
ဥပမာတစ်ခုကို ကြည့်ရအောင်။
ဂျပန်အမျိုးသမီး A နှင့် ဂျာမန်အမျိုးသား B တို့သည် လက်ထပ်စာချုပ်မရှိဘဲ အတူနေထိုင်ကြပြီး ၅ နှစ်အရွယ် သားလေး C ရှိပါသည်။ သူတို့သည် ဂျာမနီမှာ နေထိုင်ကြသော်လည်း ကိုဗစ်ကာလအတွင်း ကလေးထိန်းရသည်မှာ ပင်ပန်းလာသဖြင့် A သည် B ကို အသိမပေးဘဲ "ဂျပန်မှာပဲ ကလေးကို ပျိုးထောင်တော့မည်" ဟု ဆုံးဖြတ်ကာ C ကို ဂျပန်သို့ ခေါ်ဆောင်လာခဲ့ပါသည်။
ဤဖြစ်ရပ်သည် "တရားမဝင် ကလေးခေါ်ဆောင်မှု" ထဲတွင် အကျုံးဝင်နိုင်ပါသည်။ ဂျာမနီနိုင်ငံ၏ ဥပဒေအရ မိဘနှစ်ပါးစလုံးတွင် ကလေးကို စောင့်ရှောက်ခွင့်ရှိနေလျှင် တစ်ဖက်လူ၏ သဘောတူညီချက်မပါဘဲ ကလေးကို ခေါ်သွားခွင့်မရှိပါ။ မိမိကလေးဖြစ်နေသော်လည်း တစ်ဖက်လူ၏ ခွင့်ပြုချက်မပါဘဲ နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်ခေါ်ဆောင်ခြင်းသည် နိုင်ငံတကာဥပဒေဆိုင်ရာ ပြဿနာများနှင့် တိုက်ရိုက်ရင်ဆိုင်ရနိုင်ပါသည်။
၃။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တရားရုံးနှင့် 在留資格 「特定活動」
ဤကဲ့သို့ ပြဿနာဖြစ်လာလျှင် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ 家庭裁判所 တွင် "ကလေးကို ဂျာမနီသို့ ပြန်ပို့သင့်၊ မပို့သင့်" ဆိုသည့် တရားရင်ဆိုင်မှုကို ပြုလုပ်ရပါမည်။
ထိုအချိန်တွင် ကလေးကို ပြန်လည်ခေါ်ဆောင်ရန် ဂျပန်သို့ ရောက်ရှိလာသော နိုင်ငံခြားသားမိဘ (ဤဖြစ်ရပ်တွင် ဂျာမန်အမျိုးသား B) အတွက် တရားရုံးကိစ္စများ ဆောင်ရွက်ရန် ဂျပန်မှာ နေထိုင်ရန် အချိန်လိုအပ်ပါသည်။ သို့သော် 観光ビザ (短期滞在) သည် သက်တမ်းအလွန်တိုသဖြင့် ဆွေးနွေးမှုများနှင့် တရားရုံးကိစ္စများကို ထိရောက်စွာ ဆောင်ရွက်ရန် ခက်ခဲနိုင်ပါသည်။
ထို့ကြောင့် ဂျပန်နိုင်ငံ တရားရေးဝန်ကြီးက အထူးခွင့်ပြုပေးသော 在留資格 「特定活動」 ကို ထုတ်ပေးသည့် ဖြစ်ရပ်များ ရှိပါသည်။
"ဟိဂ်ကွန်ဗင်းရှင်းအပေါ် အခြေခံသော 特定活動" ဆိုတာ ဘာလဲ။ ဒါဟာ ဟိဂ်ကွန်ဗင်းရှင်းနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ တရားရုံးကိစ္စတွေနဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်တွေကို ဂျပန်မှာ ဆောင်ရွက်နိုင်ဖို့အတွက် အထူးခွင့်ပြုပေးတဲ့ နေထိုင်ခွင့် ဗီဇာဖြစ်ပါတယ်။ ဒီဗီဇာကြောင့် နိုင်ငံခြားသားမိဘဟာ ဂျပန်မှာ သတ်မှတ်ထားတဲ့ ကာလတစ်ခုအထိ နေထိုင်ပြီး ဥပဒေကြောင်းအရ လိုအပ်တာတွေကို အာရုံစိုက် လုပ်ဆောင်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
၄။ သင်သိထားသင့်သည့် အစိုးရလုပ်ငန်းစဉ်များ
ဟိဂ်ကွန်ဗင်းရှင်းဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းစဉ်များကို အဓိကအားဖြင့် 外務省 က တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ပါသည်။
၁။ အကူအညီတောင်းခံခြင်း (援助申請) - ကလေးခေါ်ဆောင်သွားခြင်း ခံရသည့်ဘက်မှ မိဘက ကလေးပြန်ရရှိရန် 外務省 သို့ အကူအညီတောင်းခံလွှာ တင်ရပါသည်။ ၂။ တည်နေရာရှာဖွေခြင်းနှင့် ဆွေးနွေးခြင်း - 外務省 က ကလေးရှိသည့်နေရာကို ရှာဖွေပြီး အရင်ဆုံး ဆွေးနွေးအဖြေရှာရန် တိုက်တွန်းပါသည်။ ၃။ တရားရုံးလုပ်ငန်းစဉ်များ - ဆွေးနွေးမှု အဆင်မပြေပါက တိုကျို သို့မဟုတ် အိုဆာကာရှိ 家庭裁判所 တွင် 返還裁判 (ကလေးပြန်လည်ပို့ဆောင်ရေး တရားရင်ဆိုင်မှု) ပြုလုပ်ရပါသည်။
တရားဝင်သတင်းရင်းမြစ်များ -
-
外務省：ハーグ条約（子の返還手続）
-
出入国在留管理庁：在留資格「特定活動」について
၅။ သိလိုသမျှ မေးခွန်းနှင့် အဖြေ (Q&A)
Q1။ ကလေးက "ဂျပန်မှာပဲ နေချင်တယ်" လို့ ပြောရင် ပြန်မပို့ဘဲ နေလို့ရမလား။
A1။ ကလေးက အသက်အရွယ်တစ်ခုအထိ ရှိနေပြီး (ပုံမှန်အားဖြင့် ၁၀ နှစ်မှ ၁၂ နှစ်အထက်) မိမိဘာသာ ဆုံးဖြတ်နိုင်စွမ်း ရှိနေလျှင် ကလေး၏ သဘောထားကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားပေးပါသည်။ သို့သော် ကလေးငယ်ငယ်လေး ဖြစ်နေပါက "မူလနိုင်ငံကို ပြန်ပို့ရန်" က အဓိက စည်းမျဉ်းဖြစ်ပါသည်။ ထို့ပြင် ပြန်ပို့ပါက ကလေးအတွက် အလွန်အန္တရာယ်ရှိနိုင်သည်ဟု သက်သေပြနိုင်မှသာ ခြွင်းချက်အနေဖြင့် ခွင့်ပြုနိုင်သော်လည်း ယင်းမှာ အလွန်ခက်ခဲပါသည်။
Q2။ ဂျပန်လူမျိုးအချင်းချင်း ပြည်ပမှာ ကွာရှင်းခဲ့ရင်လည်း ဟိဂ်ကွန်ဗင်းရှင်းနဲ့ ဆိုင်ပါသလား။
A2။ ဟုတ်ကဲ့၊ ဆိုင်ပါသည်။ မိဘ၏ လူမျိုးနှင့် မဆိုင်ပါ။ ဥပမာ - အမေရိကမှာ နေထိုင်တဲ့ ဂျပန်လင်မယားမှာ ဇနီးဖြစ်သူက ခင်ပွန်းကို အသိမပေးဘဲ ကလေးကို ဂျပန်ခေါ်လာရင်လည်း ဟိဂ်ကွန်ဗင်းရှင်းအရ အမေရိကကို ကလေးပြန်ပို့ဖို့ အမိန့်ချမှတ်ခံရနိုင်ပါတယ်။
Q3။ တရားရင်ဆိုင်ဖို့ ဂျပန်ကိုလာတဲ့ နိုင်ငံခြားသားမိဘက ဂျပန်မှာ အလုပ်လုပ်လို့ ရမလား။
A3။ ဟိဂ်ကွန်ဗင်းရှင်း လုပ်ငန်းစဉ်များအတွက် ထုတ်ပေးသော 特定活動 ဗီဇာသည် တရားရုံးကိစ္စနှင့် ကလေးနှင့်တွေ့ဆုံရန်အတွက်သာ ဖြစ်သောကြောင့် မူအားဖြင့် အလုပ်လုပ်ကိုင်ခွင့် (就労) မရှိပါ။ နေထိုင်စဉ်အတွင်း လိုအပ်သော ကုန်ကျစရိတ်များကို ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားရန် လိုအပ်ပါသည်။
နိဂုံး - အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကလေးငယ်ဆိုင်ရာ ပြဿနာများအတွက် ကျွမ်းကျင်သူနှင့် တိုင်ပင်ပါ
ဟိဂ်ကွန်ဗင်းရှင်းနှင့် ပတ်သက်သော ကိစ္စရပ်များသည် မိသားစုတွင်း ပြဿနာသက်သက်သာမဟုတ်ဘဲ နိုင်ငံအချင်းချင်း ဥပဒေများ ပါဝင်ပတ်သက်နေသည့် အလွန်နက်နဲ ရှုပ်ထွေးသော ကိစ္စဖြစ်ပါသည်။
-
ခွင့်ပြုချက်မပါဘဲ ကလေးကို ဂျပန်ခေါ်လာမိသလား (သို့မဟုတ်) ခေါ်ဆောင်သွားခံရသလား။
-
ဂျပန်မှာ တရားရင်ဆိုင်ဖို့ ဘယ်လို 在留資格 လျှောက်ရမလဲ မသိဖြစ်နေပါသလား။
-
特定活動 ဗီဇာကို အဆင်ပြေပြေ လျှောက်ထားလိုပါသလား။
ဤကဲ့သို့သော စိုးရိမ်ပူပန်မှုများ ရှိနေပါက တစ်ဦးတည်း မဖြေရှင်းပါနှင့်။ နိုင်ငံတကာ လုပ်ငန်းစဉ်များကို ကျွမ်းကျင်သော 行政書士 နှင့် ဆွေးနွေးတိုင်ပင်ပါ။ ကျွန်ုပ်တို့မှ ဥပဒေနှင့်အညီ အကောင်းဆုံး အကြံပေး လမ်းညွှန်ပေးသွားပါမည်။
