नमस्ते सबैजनालाई! म जापानमा विदेशीहरूको भिसा र सबै प्रकारको jairushikaku (status of residence) को प्रक्रियामा विशेषज्ञता हासिल गरेको एक 行政書士 हुँ।
सबैभन्दा पहिले, जापानको 日本語学校, 専門学校 वा विभिन्न विश्वविद्यालयहरूबाट सफलतापूर्वक毕业 (Graduation) हुनुभएका सम्पूर्ण विद्यार्थी साथीहरूलाई धेरै-धेरै बधाई छ! धेरै वर्षको कडा मिहिनेत र संघर्षपछि अन्ततः तपाईंले यो सफलता प्राप्त गर्नुभएको छ, साँच्चै धेरै मिहिनेत गर्नुभयो।
तर, यो Graduation को समयमा मलाई धेरै साथीहरूले एउटा साझा प्रश्न सोध्ने गर्नुहुन्छ: "सर/मैडम, म स्कूलबाट त graduate भएँ, तर मेरो 在留カード को म्याद (在留期間) अझै केही महिना बाँकी छ। के म यो कार्डको अन्तिम दिनसम्म यसै जापानमा बस्न मिल्छ?"
तपाईंलाई कुनै पनि भ्रममा नराखी सीधा र प्रष्ट रूपमा भन्नुपर्दा: "तपाईंको कार्डको म्याद बाँकी भए तापनि, Graduation पछि कुनै पनि सही 手続き (कानूनी प्रक्रिया) नगरी त्यसै जापानमा बसिरहनु, सिद्धान्ततः पूर्ण रूपमा मिल्दैन (यसो गर्दा कानून उल्लंघन हुने र कडा कारबाहीमा पर्ने धेरै ठूलो जोखिम हुन्छ)।"
धेरै साथीहरूले यस्तो सोच्नुहुन्छ होला: "भिसा बाँकी नै छ, अहिले नै घर फर्किंदा त घाटा हुन्छ" अथवा "बाँकी भएको महिनामा アルバイト गरेर घर फर्किने प्लेनको टिकटको पैसा कमाउँछु"। तर तपाईंले यो कुरा राम्ररी बुझ्नुपर्छ कि, 入国管理局 (出入国在留管理庁) को यस विषयमा धेरै कडा नियमहरू छन्।
यस लेखमा, म भिसा एक्सपर्ट 行政書士 को रूपमा एकदमै सरल भाषामा Graduation पछिको 留学ビザ को कानुनी हैसियत, त्यसै बस्दा भविष्यमा आइपर्ने ठूला जोखिमहरू, र Graduation पछि पनि जापानमा बस्न चाहेमा चाल्नुपर्ने सही कानुनी कदमहरूका बारेमा बुझाउनेछु।
1. म्याद बाँकी हुँदाहुँदै पनि किन बस्न मिल्दैन?
सबैभन्दा पहिले तपाईंले एउटा मुख्य कुरा बुझ्नुपर्छ: तपाईंको 在留カード मा लेखिएको "在留期間" (भिसाको म्याद) को वैधता त्यतिबेला सम्म मात्र हुन्छ, जतिबेला सम्म तपाईं "त्यो भिसाले अनुमति दिएको मुख्य गतिविधि (अर्थात् 留学ビザ को हकमा स्कूल गएर नियमित रूपमा पढ्नु) गरिरहनुहुन्छ।"
तसर्थ, तपाईंले स्कूलबाट प्रमाणपत्र (Certificate) पाएको दिनदेखि नै तपाईंको "पढाइ" सम्बन्धी गतिविधि आधिकारिक रूपमा समाप्त भयो। यसको अर्थ तपाईंको 留学ビザ को कानुनी आधार पनि त्यही दिन सकियो।
जापानको कानून 入管法（出入国管理及び難民認定法）第22条の4第1項 को नियम अनुसार, यदि तपाईं निम्न अवस्थामा फेला पर्नुभएमा तपाईंको भिसा रद्द हुने प्रक्रिया (在留資格取消対象) मा पर्नुहुनेछ:
-
留学ビザ को मुख्य गतिविधि (पढाइ) नगरी, अन्य गतिविधि (जस्तै अनुमति बिना गैरकानूनी रूपमा アルバイト) गरिरहनुभएमा वा गर्न खोज्नुभएमा।
-
कुनै पनि उचित कारण बिना लगातार "३ महिनाभन्दा बढी" 留学ビザ को गतिविधि (पढाइ) नगरी जापानमा बसिरहनुभएमा।
थोरैमा भन्नुपर्दा, जब तपाईं 日本語学校 बाट graduate हुनुहुन्छ र "विद्यार्थी" रहनुहुन्न, अनि तपाईंको अर्को कदम (माथिल्लो तहको पढाइ वा रोजगार) निश्चित भएको हुँदैन, त्यतिबेला कार्डको म्याद बाँकी छ भन्दैमा जापानमा बसिरहने अनुमति सिद्धान्ततः कतैबाट पनि मिल्दैन।
2. ठूलो भ्रम: "३ महिनाभन्दा कम बसे त केही हुन्न नि"
कानूनको बुँदामा "लगातार ३ महिनाभन्दा बढी..." लेखिएको हुनाले धेरै साथीहरूमा एउटा ठूलो भ्रम पैदा भएको देखिन्छ: "ए, त्यसोभए त Graduation पछि म जापानमा ठीक ३ महिनासम्म बसेर घर फर्किएँ भने कानुनी रूपमा केही हुन्न होला!" वास्तवमा यो एकदमै खतरनाक सोचाइ हो।
Graduation पछि アルバイト गर्नु "資格外活動違反" हुन्छ
留学生 हरूले जापानमा पढ्दै गर्दा हप्ताको २८ घण्टा काम गर्न पाउने अनुमति (資格外活動許可) पाएका हुन्छन्। तर ध्यान दिनुहोस्, यो अनुमतिको मुख्य सर्त नै "तपाईं स्कूलको नियमित विद्यार्थी भइरहनुपर्छ" भन्ने हो। तपाईं graduate भएको त्यो सेकेन्डदेखि नै तपाईंको アルバイト अनुमति स्वतः निष्क्रिय (Invalid) हुन्छ। Graduation पछि तपाईंले १ घण्टा मात्र पनि काम गर्नुभयो भने, त्यो 資格外活動違反 (गैरकानूनी काम) को रूपमा हेरिन्छ। यो 入管 (इमिग्रेसन) को रेकर्डमा धेरै ठूलो दाग हो।
३ महिना नपुग्दै पनि भिसा रद्द हुन सक्छ
यदि 入管 ले तपाईं graduation पछि जापानमा पढाइ बाहेक अन्य गतिविधि (जस्तै पैसा कमाउन アルバイト गर्ने वा लुकेर बस्ने) को लागि बसिरहनुभएको छ भन्ने कुरा थाहा पाएमा, ३ महिना नपुग्दै पनि तपाईंको भिसा रद्द गर्ने प्रक्रिया तुरुन्तै अगाडि बढाउन सक्छ।
3. कुनै प्रक्रिया नगरी बस्दा भविष्यमा आइपर्ने "थुप्रै ठूला जोखिमहरू"
"म केही महिना मात्र त बस्ने हो, कसैलाई केही थाहा हुन्न" भनेर हेलचेक्र्याइँ नगर्नुहोस्। अहिलेको समयमा 入管 को सिस्टम र नेटवर्क हामीले सोचेभन्दा धेरै आधुनिक र कडा छ।
तपाईंको स्कूलले तपाईं graduate भएको जानकारी 入管 लाई गराउनुपर्ने कानुनी कर्तव्य (受入れ機関に関する届出) हुन्छ। साथै तपाईं आफैले पनि graduation को १४ दिनभित्र 入管 लाई जानकारी गराउनु पर्ने हुन्छ। यसको मतलब तपाईं कुन दिन graduate हुनुभयो, त्यो इमिग्रेसनलाई राम्ररी थाहा हुन्छ।
यदि तपाईं graduation पछि केही महिना बिना कुनै कानुनी प्रक्रिया बसी सुरक्षित रूपमा घर फर्किन सफल हुनुभयो भने पनि, यसले भविष्यमा धेरै ठूलो गम्भीर असर (जोखिम) निम्त्याउँछ:
-
भविष्यमा तपाईं कुनै पनि कारणले (जस्तै भिजिट भिसा, वर्किङ भिसा, वा विवाह) जापान पछि आउन चाहेर 在留資格認定証明書交付申請 (COE) एप्लाई गर्दा, भिसा रिजेक्ट (Reject) हुने सम्भावना एकदमै धेरै हुन्छ।
入管 ले तपाईंको विगतको सम्पूर्ण बसाइको रेकर्ड सुरक्षित राख्छ। जब उनीहरूले तपाईंको नयाँ एप्लिकेशन चेक गर्छन्, त्यतिबेला पुरानो फाइल हेरेर प्रश्न सोध्छन्: "यो मान्छे त्यो बेला graduate भएपछि पनि स्कूल नगई किन त्यहाँ बसिरह्यो? के アルバイト गरेर अवैध रूपमा बसेको थियो?" यो एउटा शंकाले गर्दा नै तपाईंको भविष्यमा जापान आउने ढोका सधैंका लागि बन्द हुन सक्छ।
4. Graduation पछि जापानमा बस्न चाहेमा अपनाउनुपर्ने "सही ३ तरिकाहरू"
Graduation पछि पनि विभिन्न कारणले जापानमा बस्न चाहनुहुन्छ भने, लुकेर वा नियम मिचेर होइन, कानुनी रूपमा भिसा परिवर्तन (Change) गरेर बस्न सक्नुहुन्छ:
① जब सर्च (Job Search) गर्न चाहनुहुन्छ भने ＝ "特定活動ビザ" मा परिवर्तन गर्ने
Graduation भए पनि नयाँ कम्पनीबाट अझै Offer (Naitei) पाउनुभएको छैन र लगातार जब इन्टरभ्यु दिन चाहनुहुन्छ भने, 留学ビザ बाट 特定活動ビザ (विशेष गरी जब हन्टिङका लागि) मा परिवर्तन गर्नुपर्छ। यो भिसाको म्याद सामान्यतया ६ महिनाको हुन्छ (आवश्यक परेमा थप ६ महिना थपेर बढीमा १ वर्षसम्म बस्न मिल्छ)। यस भिसामा अनुमति लिएर तपाईंले कानुनी रूपमा アルバイト (हप्ताको २८ घण्टा) लाई पनि निरन्तरता दिन सक्नुहुन्छ। नोट: यसको लागि तपाईंको पुरानो स्कूलबाट 推薦状 (सिफारिस पत्र) आवश्यक पर्दछ।
② Offer पाउनुभएको छ तर काम सुरु हुन समय छ भने ＝ "特定活動ビザ（内定者）" मा परिवर्तन गर्ने
कम्पनीले तपाईंलाई छनोट गरिसक्यो (内定 पाउनुभयो) तर काम सुरु हुने मिति केही महिना पछि छ भने (जस्तै सेप्टेम्बर वा अक्टोबरबाट), त्यो खाली समय कानुनी रूपमा जापानमा पर्खिनका लागि तपाईंले 特定活動ビザ (内定者) एप्लाई गर्न सक्नुहुन्छ।
③ घर फर्किनुअघि सामान प्याकिङ गर्न र घुम्नका लागि ＝ "短期滞在ビザ" मा परिवर्तन गर्ने
यदि तपाईंको उद्देश्य "घर फर्किनु अघि जापानका केही ठाउँ घुम्ने, सँगीसाथी भेट्ने र सामानहरू प्याकिङ गरेर फ्लाइटको टिकटको मितिमा फर्किने" हो भने, तपाईंले 短期滞在ビザ (टुरिस्ट भिसा, बढीमा ९० दिन) मा परिवर्तन गर्न एप्लाई गर्नुपर्छ। यो भिसा पाएपछि तपाईं बिना कुनै तनाव कानुनी रूपमा जापानमा बस्न सक्नुहुन्छ। तर ध्यान दिनुहोस्, यो भिसामा アルバイト गर्न पूर्ण रूपमा निषेध गरिएको हुन्छ।
5. 【Q&A】नेपाली विद्यार्थीहरूले धेरै सोध्ने ३ वटा महत्त्वपूर्ण प्रश्नहरू
Q1. मेरो graduation मार्च १५ मा भयो। 在留カード को डेट जुलाईसम्म छ। म अप्रिल वा मे सम्म जापानमा घुमेर, कोठा सरेर फर्कँदा केही हुन्छ?
A1. सिधै 留学ビザ मा लामो समय बस्नु एकदमै ठूलो जोखिम हो। तपाईं चाँडोभन्दा चाँडो 入管 गएर 短期滞在ビザ मा परिवर्तन गर्ने प्रक्रिया गर्नुहोस्। सामान्यतया graduation पछि केही दिनदेखि १ हप्ताभित्र प्याकिङ सकेर फ्लाइट गर्नुहुन्छ भने 入管 ले त्यति कडा गर्दैन। तर १ महिनाभन्दा बढी घुम्न वा बस्न खोज्नुभएको हो भने "短期滞在" भिसा अनिवार्य रूपमा चाहिन्छ। यदि भिसा चेन्ज नगरी बस्नुभयो भने भविष्यमा जापान आउँदा इमिग्रेसनको स्क्रिनिङ कडा भई भिसा रिजेक्ट हुन सक्छ।
Q2. म graduation पछि अप्रिलबाट नयाँ कम्पनीमा काम सुरु गर्दैछु। अहिले 留学ビザ बाट वर्किङ भिसा (技術・人文知識・国際業務など) को रिजल्ट पर्खिरहेको (審査中) अवस्था छ। यो वेटिङ पिरियडमा मैले アルバイト गर्न मिल्छ?
A2. सिद्धान्ततः graduation पछि तपाईंले アルバイト गर्न मिल्दैन। धेरै साथीहरूले रिजल्ट कुरिरहेको बेला काम गर्न मिल्छ भनेर ठूलो गल्ती गरिरहेका हुन्छन्। तपाईं graduate भइसकेपछि, 留学ビザ सँगै आएको हप्ताको २८ घण्टाको 資格外活動許可 निष्क्रिय भइसकेको हुन्छ। यस बेला काम गर्नु अवैध मानिन्छ। यदि कम्पनीलाई तपाईंको आवश्यकता चाँडै छ भने, उनीहरूलाई इन्टर्न (Internship) को लागि 資格外活動許可 एप्लाई गरिदिन भन्नुहोस्, अन्यथा नयाँ भिसा हातमा नआएसम्म काम नगरी कुर्नु नै सबैभन्दा सुरक्षित उपाय हो।
Q3. मेरो माथिल्लो तहको पढाइ (日本語学校 पछि 専門学校 अथवा विश्वविद्यालय) पक्का भइसकेको छ। मार्चमा ल्याङ्ग्वेज स्कूल graduate भएँ तर अप्रिलबाट मात्र नयाँ स्कूल सुरु हुन्छ, यो बीचको खाली महिनामा मैले काम गर्न मिल्छ?
A3. यो अवस्थामा भने तपाईंले हप्ताको २८ घण्टाको アルバイト लाई निरन्तरता दिन मिल्छ। 出入国在留管理庁 को विशेष नियम अनुसार, जसको अर्को स्कूल निश्चित भइसकेको छ र आवश्यक कागजातहरू छन्, त्यो graduation देखि नयाँ स्कूल सुरु हुने बीचको खाली समय (Gap) मा पनि 留学ビザ को गतिविधि निरन्तर रहेको मानिन्छ। तसर्थ, कलेजको फी आदिको तयारीका लागि तपाईंले काम गर्न सक्नुहुन्छ। तर प्रमाणको लागि नयाँ स्कूलको 入学許可書 सधैं साथमा राख्नुहोस, ताकि आवश्यक परेको बेला देखाउन सकियोस्।
निष्कर्ष: एक छिनको लापरवाहीले भविष्य बर्बाद नहोस्!
Graduation पछिको भिसा चेन्ज गर्ने प्रक्रिया जहिले पनि धेरैजसो विद्यार्थीहरूले झुक्किएर गल्ती गर्ने मुख्य ठाउँ हो। धेरै जना साथीहरूले इन्टरनेटमा आएका हल्ला वा आधिकारिक नभएका कुराहरूको पछि लागेर आफ्नो रेकर्ड खराब गरिरहेका हुन्छन्।
जापानको कानूनमा "मलाई त थाहा थिएन" भन्ने कुराको कुनै सुनुवाइ हुँदैन। तपाईंले धेरै वर्ष कडा मिहिनेत गरेर पढ्नुभयो, तर अन्तिमको केही महिनाको सानो गल्तीले गर्दा भविष्यमा जापान आउनै नपाउने अवस्था भयो भने धेरै दुःख हुन्छ।
यदि तपाईंलाई आफ्नो graduation पछिको प्रक्रिया र भिसा पोलिसीबारे केही दुविधा छ, अथवा कुन भिसा चेन्ज गर्ने भन्ने अन्योल छ भने, आफैं मात्र अनुमानको भरमा निर्णय नगर्नुहोस्। विदेशीहरूको भिसा (jairushikaku) एक्सपर्ट हामी जस्तो 行政書士 लाई जुनसुकै बेला पनि व्यावसायिक सल्लाहका लागि सम्पर्क गर्न सक्नुहुन्छ।
अन्तमा, तपाईंको जापानको नयाँ यात्राको लागि धेरै-धेरै शुभकामना, तपाईंको भविष्य उज्यालो रहोस्!
