जापानी श्रीमान् वा श्रीमतीसँग सम्बन्ध विच्छेद (डिभोर्स) गर्नेबारे सोच्दै हुनुहुन्छ, वा गरिसक्नुभएको छ? यस्तो अवस्थामा जापानमा तपाईंको भविष्य कस्तो होला भनेर निकै चिन्ता लाग्नु स्वाभाविक हो।
"के मैले पाएको 配偶者ビザ सम्बन्ध विच्छेद हुने बित्तिकै रद्द हुन्छ?" "के तुरुन्तै आफ्नो देश फर्किनुपर्छ?"
यस्ता प्रश्नहरू तपाईंको मनमा पक्कै उब्जिएका होलान्। यस लेखमा, जीवनको यो ठूलो मोडमा तपाईंको बसाइको अनुमति (भिसा) लाई कसरी सुरक्षित राख्ने वा परिवर्तन गर्ने भन्नेबारे आधिकारिक नियमका आधारमा सरल रूपमा व्याख्या गर्नेछु।
१. डिभोर्सपछि सबैभन्दा पहिला गर्नुपर्ने काम: "配偶者に関する届出"
सम्बन्ध विच्छेद भएपछि सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण र नबिर्सनुपर्ने प्रक्रिया भनेको "配偶者に関する届出" हो।
यो日本の出入国管理及び難民認定法 (入管法) अन्तर्गत अनिवार्य गरिएको प्रक्रिया हो। डिभोर्स भएको मितिले १४ दिनभित्र तपाईंको क्षेत्र हेर्ने出入国在留管理局मा यो जानकारी गराउनुपर्छ।
"अहिले मानसिक रूपमा तयार छैन" भन्ने तपाईंको भावना म बुझ्छु, तर यो कानुनी दायित्व हो। यसका लागि कार्यालयमै जानुपर्दैन, तपाईंले अनलाइन (出入国在留管理庁の電子届出システム) वा हुलाकमार्फत पनि यो प्रक्रिया पूरा गर्न सक्नुहुन्छ।
यो किन आवश्यक छ? तपाईं अहिले कुन अवस्थामा जापानमा बस्दै हुनुहुन्छ भन्ने कुरा सरकारले सही रूपमा थाहा पाउनका लागि हो। यदि यो जानकारी गराउनुभएन वा गलत जानकारी दिनुभयो भने, जरिवाना लाग्नुका साथै भविष्यमा भिसा नवीकरण वा 在留資格変更申請 गर्दा निकै नराम्रो असर पर्ने जोखिम हुन्छ।
२. "डिभोर्स = तुरुन्तै देश फिर्ती" होइन! भिसाको नियमबारे गलत बुझाइ
धेरैले सोच्ने एउटा गलत कुरा के छ भने, "डिभोर्स भयो, भोलि नै भिसा रद्द हुन्छ र जापान छोड्नुपर्छ।" तर वास्तविकता के हो भने, केवल डिभोर्स भएकै कारणले तुरुन्तै भिसा रद्द हुने होइन।
डिभोर्स दर्ता गरेको दिनमै तुरुन्तै 在留資格変更申請 गर्नुपर्छ भन्ने नियम पनि छैन। मुख्य कुरा "配偶者としての活動（共同生活の実態）" (दम्पतीको रूपमा सँगै बस्ने अवस्था) जारी छ कि छैन भन्ने कुरा नै निर्णयको आधार बन्छ।
ध्यान दिनुपर्ने "६ महिनाको नियम" के हो?
यद्यपि, ढुक्क भएर बस्ने अवस्था पनि छैन, जसलाई "६ महिनाको नियम" भनिन्छ। 入管法第２２条の４第７項मा, "उचित कारण बिना, दम्पतीको रूपमा गर्ने क्रियाकलाप ६ महिना वा सोभन्दा बढी समयसम्म नगरेको खण्डमा" त्यस्तो भिसा रद्द गर्न सकिने प्रावधान छ।
अर्थात्, डिभोर्स भइसकेपछि कुनै विशेष कारण बिना केही नगरी बस्नुभयो र दम्पतीको रूपमा जीवन बिताइरहेको अवस्था छैन भने ६ महिनापछि "त्यो भिसाको उद्देश्य समाप्त भयो" भनी मानिन सक्छ।
महत्त्वपूर्ण कुरा के हो भने, "डिभोर्स भयो अब मलाई लखेट्छन्" भनेर डराउने होइन, बरु "अबको जीवनको अर्को पाइला के चाल्ने?" भनेर तुरुन्तै योजना बनाउनु हो।
३. भविष्यको लागि चाल्नुपर्ने कदम
डिभोर्सपछि पनि जापानमा बस्न चाहनुहुन्छ भने, अहिलेको 配偶者ビザलाई निरन्तरता दिन सकिँदैन। डिभोर्सपछि छिटोभन्दा छिटो तलका मध्ये कुनै एक भिसाका लागि आवेदन दिन म जोड दिन्छु:
-
就労系ビザへの変更 जापानमा जागिर पक्का भइसकेको छ वा तपाईंको काम "技術・人文知識・国際業務" को श्रेणीमा पर्छ भने, तपाईं काम गर्ने भिसामा परिवर्तन गर्न सक्नुहुन्छ।
-
定住者ビザへの変更 जापानी व्यक्तिसँग विवाह गरेको लामो समय भएको छ (सामान्यतया ३ वर्षभन्दा बढी मानिन्छ), वा जापानी सन्तान छन् र तपाईंले नै रेखदेख गरिरहनुभएको छ भने "定住者" भिसामा परिवर्तन हुन सक्ने सम्भावना हुन्छ। यसमा 配偶者ビザ भन्दा धेरै लचिलो भएर काम गर्न पाइन्छ।
-
永住者ビザ（योग्यता पूरा भएमा） यदि तपाईं जापानमा लामो समयदेखि बस्दै हुनुहुन्छ र आर्थिक अवस्था स्थिर छ भने, डिभोर्सपछि पनि永住者ビザका लागि आवेदन दिन सकिने अवस्था हुन सक्छ।
※यी कुराहरू तपाईंको व्यक्तिगत अवस्था (विवाहको अवधि, बच्चाको अवस्था, कामको अनुभव आदि) अनुसार फरक पर्न सक्छन्।
४. बारम्बार सोधिने प्रश्नहरू (Q&A)
Q1: मेरो पूर्व-जीवनसाथीले मेरो मन्जुरी बिना नै डिभोर्स दर्ता गरिदिए। मेरो भिसा के हुन्छ?
A: डिभोर्स प्रक्रियामा सम्बन्धित व्यक्ति स्वयं उपस्थित नभई दर्ता हुँदैन (裁判離婚 आदि बाहेक)। यदि बिना जानकारी दर्ता भएको छ भने, सबैभन्दा पहिले नगरपालिकाको कार्यालयमा गएर "離婚届不受理申出" दर्ता छ कि छैन जाँच गर्नुहोस् र कानुनी परामर्श लिनुहोस्। यदि डिभोर्स भइसकेको खण्डमा, ढिला नगरी माथि उल्लेखित "配偶者に関する届出" गर्नुहोस् र जीवनको तयारी थाल्नुहोस्।
Q2: डिभोर्सपछि तुरुन्तै काम गर्नुपर्छ?
A: आर्थिक रूपमा आत्मनिर्भर हुनु धेरै महत्त्वपूर्ण छ। विशेष गरी "定住者" भिसाका लागि आवेदन दिँदा स्थिर आय हुनु प्लस प्वाइन्ट हुन्छ। तर, तुरुन्तै फुल-टाइम काम नभए पनि, काम खोजिरहेको प्रमाण देखाउने वा बचत तथा सहयोगको स्रोत स्पष्ट पार्ने हो भने व्यवस्थापन गर्न सकिन्छ। चिन्ता छ भने नबस्नुहोस्, तुरुन्तै 行政書士सँग परामर्श लिनुहोस्।
Q3: मेरो जापानी सन्तान छ। बच्चाको भिसा के हुन्छ?
A: यदि तपाईंको र जापानी नागरिकको सन्तान छ र बच्चा जापानी नागरिक हो भने, बच्चाका लागि भिसा आवश्यक पर्दैन। तर, बच्चाको कस्टडी (अभिभावकत्व) तपाईंसँगै छ र बच्चालाई जापानमै हुर्काउँदै हुनुहुन्छ भने तपाईंले "定住者" भिसा पाउने सम्भावना उच्च हुन्छ। बच्चासँगको जीवनलाई प्राथमिकता दिँदै यस विषयमा विशेषज्ञसँग सल्लाह लिनुहोस्।
अन्त्यमा: एक्लै नबस्नुहोस्, विशेषज्ञसँग सल्लाह लिनुहोस्
डिभोर्स जस्तो अनुभव मानसिक रूपमा धेरै पीडादायी हुन्छ। यस्तो बेला सरकारी प्रक्रिया र भिसा परिवर्तन जस्ता जटिल समस्याहरू एक्लै समाधान गर्न खोज्नु निकै कठिन काम हो।
"भिसा रद्द हुने आधार छ भन्दैमा तुरुन्तै रद्द भैहाल्छ भन्ने छैन।"
入管法ले व्यक्तिगत कारणहरूलाई विचार गर्ने ठाउँ राखेको हुन्छ। यदि "उचित कारण" छ भनी मानिने अवस्था छ भने, जापानमा बस्ने बाटो सधैं खुला रहन्छ। यदि तपाईंलाई केही कुरामा चिन्ता छ वा प्रक्रियाबारे अलमल छ भने, नहिचकिचाई 行政書士लाई सम्पर्क गर्नुहोस्।
