Chào các bạn, mình là 行政書士 chuyên tư vấn về visa tại Nhật. Hôm nay, mình muốn chia sẻ một vấn đề mà bất kỳ người nước ngoài nào đang sinh sống tại Nhật cũng cần phải nắm rõ.
Đối với chúng ta, 在留カード chính là giấy tờ tùy thân quan trọng nhất. Thế nhưng, liệu các bạn có biết rằng, pháp luật Nhật Bản quy định chúng ta có nghĩa vụ phải thông báo ngay lập tức nếu thông tin trên thẻ có thay đổi không?
Có thể nhiều bạn đang nghĩ rằng: "Chỉ là chuyển nhà thôi mà, thủ tục để sau cũng được." "Mình mới chuyển việc thôi, không biết có cần báo cáo với cơ quan quản lý không nhỉ?"
Nếu các bạn đang trì hoãn vì những lý do trên, hãy kiểm tra lại ngay lập tức. Trong trường hợp xấu nhất, các bạn có thể đối mặt với nguy cơ bị hủy bỏ 在留資格 (visa) đấy.
Dưới đây, mình sẽ hướng dẫn chi tiết những quy tắc "bắt buộc phải tuân thủ" liên quan đến việc thông báo thay đổi nội dung trên 在留カード để các bạn tránh gặp rắc rối nhé.
1. Tại sao phải thực hiện "届出"? Nhật Bản yêu cầu 中長期在留者 phải luôn cập nhật thông tin về 住居地 (nơi ở) và 所属機関 (cơ quan/công ty/trường học đang làm việc/học tập) với chính phủ. Đây là cách để các bạn có thể sinh sống tại Nhật một cách an tâm và hợp pháp.
Thực tế, theo 出入国管理及び難民認定法, khi nội dung trên 在留カード có thay đổi, các bạn có nghĩa vụ phải thông báo trong vòng "14 ngày".
Có thể các bạn sẽ nghĩ: "Sao mà nhanh thế?". Nhưng nếu lờ đi quy định này, người chịu thiệt thòi nhất chính là các bạn. Việc bỏ bê thủ tục này được coi là 入管法違反, và trong trường hợp nghiêm trọng nhất, bạn có thể bị hủy bỏ 在留資格.
2. Những trường hợp nào cần thực hiện thủ tục?
Để dễ hiểu hơn, mình sẽ chia ra 3 trường hợp mà nhiều người thường bỏ sót:
① Khi chuyển nhà (Thay đổi nơi ở) Đây là trường hợp phổ biến nhất. Trong vòng 14 ngày kể từ khi dọn đến nơi ở mới, các bạn hãy ra văn phòng hành chính của thành phố/quận nơi ở mới để làm thủ tục chuyển đến (転入・転出届). Việc này sẽ tự động hoàn tất thủ tục thông báo 住居地変更届 với cục quản lý xuất nhập cảnh.
② Khi thay đổi tên, ngày sinh, giới tính, quốc tịch Nếu có thay đổi về quốc tịch hoặc tên (do đổi hộ chiếu chẳng hạn), bạn cần phải thông báo đến 出入国在留管理局.
③ Khi chuyển việc hoặc nghỉ việc (Thay đổi 所属機関) Đừng nghĩ rằng: "Mình chuyển từ kỹ sư sang kỹ sư thì không sao" hay "Chỉ làm thêm (アルバイト) thôi nên không cần báo". Điều đó rất nguy hiểm. Khi nghỉ việc tại công ty cũ, vào công ty mới, hoặc công ty thay đổi tên/địa chỉ, bạn có nghĩa vụ thông báo cho 入管 trong vòng 14 ngày. Điều này đặc biệt bắt buộc với những bạn đang giữ visa lao động như 技术・人文知識・国際業務.
3. "Quy tắc 90 ngày" – Đừng bao giờ lơ là!
Theo quy định của luật, nếu các bạn không thực hiện các hoạt động phù hợp với tư cách lưu trú (ví dụ: không đi làm, không đi học) trong thời gian từ 3 tháng trở lên mà không có lý do chính đáng, tư cách lưu trú có thể bị hủy bỏ.
Ví dụ, nếu bạn nghỉ việc ở công ty cũ nhưng không tìm việc mới mà chỉ "ngồi chơi" tại Nhật quá 3 tháng, visa của bạn có thể bị hủy tự động.
Để tránh "quy tắc 90 ngày" này, khi nghỉ việc, các bạn hãy nhanh chóng sử dụng các dịch vụ của ハローワーク hoặc các công ty môi giới việc làm để tìm công ty mới. Tất nhiên, đừng quên thông báo việc nghỉ việc cho 入管 nhé.
4. Nếu quên làm thủ tục thì sao?
Nếu lỡ quá hạn 14 ngày, đừng hoảng loạn nhưng cũng đừng bỏ mặc. Hãy nhanh chóng thực hiện thủ tục càng sớm càng tốt.
Theo luật, nếu không thông báo mà không có lý do chính đáng, bạn có thể bị phạt tiền lên đến 20 man. Nếu khai báo gian dối (ví dụ: đăng ký địa chỉ giả), bạn có thể đối mặt với án phạt tù dưới 1 năm hoặc phạt tiền dưới 20 man, thậm chí bị trục xuất.
入管 luôn đánh giá cao những trường hợp "tự nguyện khai báo". Nếu cảm thấy lo lắng, đừng tự giải quyết một mình, hãy hỏi ý kiến chuyên gia nhé.
【Hỏi & Đáp】Các câu hỏi thường gặp
Q1: Sau khi nghỉ việc, tôi cần một thời gian để tìm việc mới. Tôi nên làm thủ tục thế nào?
A: Trong vòng 14 ngày kể từ ngày nghỉ việc, hãy thực hiện 所属機関等に関する届出 với 入管. Việc có một khoảng thời gian trống chưa hẳn là vi phạm pháp luật ngay lập tức, nhưng nếu để quá 3 tháng không có hoạt động lao động, nguy cơ bị hủy visa sẽ rất cao. Tìm việc sớm là chìa khóa.
Q2: Tôi đã làm thủ tục chuyển địa chỉ ở tòa thị chính rồi, có cần làm thêm thủ tục ở 入管 không?
A: Không cần. Việc làm thủ tục 転入・転出届 tại tòa thị chính đã giúp dữ liệu tự động được liên kết với 入管 theo 入管法19条の7第3項. Tuy nhiên, để yên tâm, bạn nên lấy 住民票 để kiểm tra xem thông tin đã được cập nhật chính xác chưa.
Q3: Thủ tục phức tạp quá, tôi có cần nhờ 行政書士 không?
A: Nếu là chuyển nhà hoặc báo cáo chuyển việc đơn giản, hiện nay bạn hoàn toàn có thể tự làm qua 出入国在留管理庁の電子届出システム. Tuy nhiên, nếu bạn không chắc chắn công việc mới có phù hợp với visa hiện tại không, hoặc sắp đến hạn gia hạn visa mà cảm thấy lo lắng, hãy nhờ 行政書士 hỗ trợ. Họ sẽ giúp bạn chuẩn bị giấy tờ chuẩn xác, tránh ảnh hưởng xấu đến việc gia hạn visa sau này.
Lời kết Thủ tục liên quan đến 在留カード không phải là "việc phiền phức", mà là "chiếc khiên" giúp các bạn an tâm sinh sống tại Nhật.
Nếu các bạn đang lo lắng về thủ tục hoặc không biết công việc hiện tại có phù hợp với visa không, đừng ngần ngại liên hệ với các 行政書士 chuyên về thủ tục 入管 gần nhất. Chúc các bạn có một cuộc sống và sự nghiệp thuận lợi tại Nhật Bản!
