के तपाईंलाई जापानमा बस्दा "मैले किन कर तिर्नुपर्छ होला?" वा "म विदेशमा हुँदाको कमाइमा पनि कर लाग्छ?" जस्ता प्रश्नहरूले सताउने गर्छ?
जापानमा काम गर्दै र जीवन बिताउँदै गर्दा कर (Tax) को विषयलाई पन्छाउन सकिँदैन। यद्यपि, जापानको कर प्रणाली निकै जटिल छ र आफ्नो देशको भन्दा फरक हुनाले अलमलमा पर्नु स्वाभाविक हो।
वास्तवमा, जापानमा आर्थिक क्रियाकलाप गर्ने जोसुकै विदेशीले पनि नियमअनुसार कर तिर्नुपर्ने हुन्छ। यो करसम्बन्धी ज्ञान तपाईंको भविष्यमा जापानमा ढुक्क भएर बस्न र ビザの更新 गर्नका लागि अत्यन्त महत्त्वपूर्ण छ।
आज हामी जापानको कर प्रणालीबारे सरल रूपमा बुझाउनेछौँ।
१. तपाईं '居住者' हो कि '非居住者'? कर कसरी निर्धारण हुन्छ?
सबैभन्दा पहिले तपाईं कुन हैसियतमा जापानमा हुनुहुन्छ भन्ने कुराले करको नियम निर्धारण गर्छ। जापानी कर कानुनले मानिसहरूलाई दुई भागमा बाँडेको छ:
■ 居住者 (जापानमा बस्ने व्यक्ति): सामान्यतया जापानमा ठेगाना भएका वा १ वर्षभन्दा बढी समयदेखि जापानमा बसोबास गरिरहेका व्यक्तिहरू। यदि तपाईं यसमा पर्नुहुन्छ भने, तपाईंले जापानमा कमाएको मात्र नभई विश्वको कुनै पनि कुनाबाट कमाएको आम्दानीमा पनि जापानमा कर तिर्नुपर्ने दायित्व हुन्छ।
■ 非居住者 (जापानमा नबस्ने वा 短期滞在 का व्यक्ति): जसको जापानमा ठेगाना छैन वा छोटो समयका लागि मात्र आएका छन्, उनीहरू '非居住者' हुन्। यिनीहरूले केवल "जापानभित्र कमाएको आम्दानी" मा मात्र कर तिर्नुपर्छ। जस्तै: जापानमा काम गरेर पाएको तलब वा जापानको घर भाडामा लगाएर आएको आम्दानी।
२. '永住者' र '非永住者' को फरक के हो?
यो वर्गीकरण तपाईंको 永住者ビザ को अर्थभन्दा केही फरक हुन्छ, जुन कर कानुनसँग सम्बन्धित छ।
-
永住者 (कर कानुन अनुसार): जापानमा स्थायी रूपमा बस्ने मनसाय राख्ने वा लामो समयदेखि जापानमा बसोबास गर्ने व्यक्ति।
-
非永住者 (कर कानुन अनुसार): जापानमा बसोबास गर्ने तर जापानी नागरिकता नभएका र विगत १० वर्षमध्ये ५ वर्ष वा सोभन्दा कम समय जापानमा बसेका व्यक्ति।
यो फरक बुझ्नु किन जरुरी छ भने, तपाईंले "विदेशमा कमाएको पैसा" मा कर लाग्छ कि लाग्दैन भन्ने कुरा यसैमा भर पर्छ। "भर्खरै जापान आएको हुँदा विदेशको आम्दानी करको दायरामा पर्दैन" भन्ने सोच्न सकिएला, तर समय बित्दै जाँदा नियम परिवर्तन हुन्छ। त्यसैले आफ्नो अवस्था के हो भन्ने स्पष्ट हुनु आवश्यक छ।
३. विदेशीले पनि तिर्नुपर्ने '住民税'
धेरैलाई कम्पनीले 所得税 र 源泉徴収 को व्यवस्था गरिदिने हुनाले ढुक्क हुन्छ, तर ध्यान दिनुपर्ने अर्को महत्त्वपूर्ण कर हो '住民税'।
यो कर तपाईं बस्ने नगरपालिकालगायत स्थानीय निकायलाई तिर्नुपर्छ। जापानमा ठेगाना भएका सबैले यो तिर्नुपर्छ। विद्यार्थी वा アルバイト गरिरहेका साथीहरूले "आम्दानी कम छ, कर पर्दैन" भनेर सोच्नुभएको छ भने सावधान! पछि ठूलो रकमको 納税通知書 आउँदा समस्या पर्न सक्छ। साथै, 住民税 तिर्न बाँकी राखेमा भविष्यमा 永住権申請 वा ビザの更新 गर्दा ठूलो नकारात्मक असर पर्छ।
"कर नतिरेको कारणले ビザの更新 हुन सकेन" भन्ने अवस्था नआओस् भन्नका लागि, समयमै पत्रहरू हेर्ने र तोकिएको मितिमा कर तिर्ने बानी बसाल्नुहोस्।
४. 外国法人 वा 贈与税 को बारेमा
यदि तपाईं व्यवसाय गरिरहनुभएको छ वा भविष्यमा कम्पनी खोल्ने सोचमा हुनुहुन्छ भने '法人税' (कम्पनी कर) को बारेमा जान्न जरुरी छ। जापानमा मुख्य कार्यालय छ भने यहाँ कर तिर्नुपर्छ, साथै विदेशमा कार्यालय छ भने पनि जापानमा व्यापार गरी नाफा कमाएको छ भने जापानमा कर लाग्न सक्छ।
त्यस्तै, 贈与税 (कसैबाट उपहार वा सम्पत्ति प्राप्त गर्दा लाग्ने कर) लाई नबिर्सनुहोस्। जापानमा बस्ने व्यक्तिले सम्पत्ति प्राप्त गर्दा, त्यो सम्पत्ति विदेशमै भए पनि जापानमा कर लाग्न सक्छ। यो विषय जटिल भएकोले आफैँ निर्णय लिनु अघि विशेषज्ञसँग सल्लाह गर्नु उचित हुन्छ।
सामान्य सोधिने प्रश्नहरू (Q&A)
Q1. 短期滞在 (観光ビザ) मा जापान आएर थोरै काम गरेँ, कर के हुन्छ?
A1. सामान्यतया तपाईं '非居住者' मा पर्नुहुन्छ। यदि जापानी कम्पनीबाट पारिश्रमिक लिनुभयो भने, सामान्यतया त्यसमा 源泉徴収 (ट्याक्स काटेर) गरिन्छ। निश्चित हुनको लागि आफ्नो तलब विवरण हेर्नुहोस् र कम्पनी वा कर कार्यालयमा सोध्नुहोस्।
Q2. म विद्यार्थी हुँ, アルバイト बाट कमाएको पैसामा 住民税 तिर्नुपर्छ?
A2. हो, सिद्धान्ततः तिर्नुपर्छ। 住民税 अघिल्लो वर्षको आम्दानीका आधारमा तय हुन्छ। विद्यार्थी भए पनि निश्चित रकमभन्दा बढी आम्दानी छ भने यो कर तिर्नुपर्छ। आम्दानी छ भने सम्बन्धित निकायमा गएर रिपोर्ट गर्नुहोस्।
Q3. 住民税 वा 健康保険料 तिर्न ढिलो भयो, ビザの更新 मा असर गर्छ?
A3. हो, धेरै ठूलो असर गर्छ। अहिलेको ビザの更新 जाँचमा 'सार्वजनिक कर्तव्यको पालना' लाई कडा रूपमा हेरिन्छ। कर वा 社会保険料 नतिर्नु भनेको "जापानको नियम नमानेको" मानिन्छ, जसले गर्दा ビザ नपाउने सम्भावना धेरै हुन्छ। यदि तिर्न बाँकी छ भने तुरुन्तै सम्बन्धित कार्यालयमा गएर किस्ताबन्दी वा अन्य उपायबारे परामर्श गरी तिर्ने नियत देखाउनुहोस्।
जापानमा ढुक्क भएर काम गर्न र व्यापार गर्न, यहाँको "सामाजिक नियम" वा करको प्रणाली बुझ्नु पहिलो कदम हो। "गाह्रो छ, बुझ्न सकिँदैन" भनेर पन्छाउनुभयो भने, तपाईंले कमाएको र सुरक्षित गर्न चाहेको "जापानमा बस्ने अधिकार" नै खतरामा पर्न सक्छ।
यदि यो लेख पढेर "मेरो हकमा के हुन्छ?" वा "कम्पनी खोल्न चाहन्छु तर करको डर छ" जस्ता चिन्ता लाग्छ भने, ढुक्क भएर विशेषज्ञलाई सम्पर्क गर्नुहोस्। हामी तपाईंलाई सहयोग गर्न तयार छौँ।
