"Đang sống tại Nhật, có bao giờ bạn tự hỏi: 'Mình sống ở đây thì có phải nộp thuế không?', hay 'Thu nhập kiếm được ở nước ngoài có bị đánh thuế tại Nhật không?'"
Khi sinh sống và làm việc tại Nhật, vấn đề về "thuế" là điều không thể tránh khỏi. Tuy nhiên, hệ thống thuế của Nhật Bản rất phức tạp và khác biệt nhiều so với ở Việt Nam, nên việc bạn cảm thấy bối rối cũng là điều dễ hiểu.
Thực tế, khi thực hiện các hoạt động kinh tế tại Nhật, dù bạn là người nước ngoài, về nguyên tắc bạn vẫn có nghĩa vụ nộp thuế. Việc hiểu rõ về các loại thuế này không chỉ giúp bạn tuân thủ pháp luật, mà còn là yếu tố cực kỳ quan trọng để đảm bảo cuộc sống ổn định và thuận lợi khi làm thủ tục ビザの更新 sau này.
Hôm nay, tôi sẽ giải thích một cách dễ hiểu nhất về cơ chế thuế tại Nhật Bản.
1. Bạn là "居住者" hay "非居住者"? Cách xác định thuế
Trước hết, bạn cần biết rằng quy định về thuế sẽ thay đổi đáng kể dựa trên tình trạng cư trú của bạn. Luật thuế của Nhật chia con người thành hai nhóm lớn là "居住者" (cư trú) và "非居住者" (không cư trú).
■ 居住者 (Người sống tại Nhật) Về cơ bản, đây là những người có địa chỉ tại Nhật hoặc đã sống tại Nhật liên tục trên 1 năm. Nếu thuộc nhóm "居住者", về nguyên tắc, bạn có nghĩa vụ nộp thuế cho tất cả các khoản thu nhập, không chỉ thu nhập kiếm được tại Nhật mà còn cả thu nhập kiếm được ở bất kỳ đâu trên thế giới. Với tư cách là người đang sinh sống tại Nhật, bạn phải có trách nhiệm nộp thuế trên toàn bộ thu nhập của mình.
■ 非居住者 (Người không sống tại Nhật hoặc cư trú ngắn hạn) Ngược lại, nếu bạn không có địa chỉ tại Nhật và thời gian ở Nhật ngắn, bạn được gọi là "非居住者". Trong trường hợp này, đối tượng bị đánh thuế chỉ giới hạn ở "thu nhập kiếm được trong phạm vi nước Nhật". Ví dụ như tiền lương khi làm việc tại Nhật, hay thu nhập từ việc cho thuê bất động sản tại Nhật.
2. Phân biệt giữa "永住者" và "非永住者"
Nói sâu hơn một chút, trong nhóm cư trú cũng có sự phân biệt giữa "永住者" và "非永住者". Cần lưu ý rằng định nghĩa này khác với 永住者ビザ (Visa vĩnh trú) mà các bạn thường biết.
-
永住者 (Phân loại theo luật thuế): Người có ý định định cư lâu dài hoặc đã sống ở Nhật trong thời gian dài.
-
非永住者 (Phân loại theo luật thuế): Người đang sống ở Nhật nhưng không có quốc tịch Nhật và tổng thời gian sống tại Nhật trong 10 năm qua là dưới 5 năm.
Tại sao sự phân biệt này lại quan trọng? Bởi vì nó quyết định việc thu nhập ở nước ngoài có bị đánh thuế hay không. Nhóm "非永住者" về cơ bản bị đánh thuế trên "thu nhập kiếm được tại Nhật" và các khoản thu nhập từ nước ngoài được chuyển về Nhật.
Có những người nghĩ rằng "Mình mới đến Nhật nên thu nhập hay tài sản ở nước ngoài chắc chưa bị đánh thuế đâu", nhưng quy tắc này sẽ thay đổi theo thời gian. Việc nắm rõ vị trí của bản thân trong luật thuế là rất quan trọng.
3. "住民税" - Loại thuế mà người nước ngoài cũng phải nộp
Nhiều bạn nghĩ rằng đã có công ty lo thủ tục 所得税 vào cuối năm rồi nên không cần lo lắng, nhưng hãy đặc biệt chú ý đến 住民税.
住民税 là loại thuế nộp cho tỉnh hoặc thành phố nơi bạn cư trú. Về cơ bản, bất cứ ai có địa chỉ tại Nhật đều có nghĩa vụ nộp loại thuế này. Nhiều bạn du học sinh hay thực tập sinh nghĩ rằng "Tiền lương アルバイト ít nên chắc không sao đâu", nhưng sau đó lại ngạc nhiên khi nhận được 納税通知書 với số tiền khá lớn. Hơn nữa, việc nợ 住民税 là một trong những nguyên nhân lớn nhất khiến bạn bị đánh giá tiêu cực khi thực hiện 永住権申請 hoặc ビザの更新.
Để tránh trường hợp đáng tiếc như "Không được gia hạn visa vì nợ thuế", hãy luôn kiểm tra các giấy tờ gửi về từ cơ quan hành chính và tạo thói quen nộp thuế đúng hạn.
4. Về "外国法人" và "贈与税"
Nếu bạn đang kinh doanh hoặc có ý định khởi nghiệp, có thể bạn sẽ quan tâm đến "thuế doanh nghiệp". Nếu công ty có trụ sở chính tại Nhật, đương nhiên có nghĩa vụ nộp thuế doanh nghiệp. Ngược lại, đối với các công ty có trụ sở ở nước ngoài (外国法人), nếu có hoạt động kinh doanh và phát sinh lợi nhuận tại Nhật, bạn cũng có thể phải chịu thuế tại Nhật.
Ngoài ra, một điều dễ bị bỏ sót là 贈与税 (thuế khi được tặng/cho tài sản). Nếu bạn đang sống tại Nhật và nhận được tài sản, ngay cả khi tài sản đó nằm ở nước ngoài, bạn vẫn có thể phải nộp 贈与税 tại Nhật. Ngược lại, nếu bạn nhận tài sản từ người không sống tại Nhật, nhưng tài sản đó nằm trong lãnh thổ Nhật Bản, thì vẫn là đối tượng bị đánh thuế.
Quy định về thuế luôn cập nhật. Đặc biệt với các vấn đề thuế quốc tế, nếu tự phán đoán, bạn có thể đối mặt với rủi ro bị truy thu thuế số tiền lớn sau này. Nếu thấy băn khoăn trong thực tế, tôi khuyên bạn nên sớm tham vấn ý kiến của chuyên gia thuế hoặc cơ quan thuế (税務署).
Hỏi đáp cùng chuyên gia (Q&A)
Q1. Tôi đến Nhật theo diện 短期滞在 (観光ビザ) và có làm việc một chút, tôi có phải nộp thuế không?
A1. Về cơ bản, bạn sẽ được coi là "非居住者". Nếu nhận thù lao từ công ty Nhật, thông thường một phần thuế sẽ được khấu trừ trực tiếp (đây gọi là 源泉徴収). Nếu không chắc chắn liệu mình có cần phải tự khai báo thuế (quyết toán thuế) hay không, hãy kiểm tra bảng lương và trao đổi với công ty chi trả, hoặc liên hệ với cơ quan thuế gần nhất.
Q2. Tôi là du học sinh, đi アルバイト kiếm tiền thì có phải nộp 住民税 không?
A2. Có, về nguyên tắc là phải nộp. 住民税 được tính dựa trên thu nhập từ tháng 1 đến tháng 12 của năm trước đó. Dù là học sinh, nếu thu nhập vượt quá mức quy định thì vẫn là đối tượng bị đánh thuế. Đừng nghĩ "vì là học sinh nên được miễn". Khi có thu nhập, hãy nhớ thực hiện khai báo 住民税 tại quận/thành phố nơi bạn đang sống.
Q3. Tôi đang nợ 住民税 và 健康保険料, điều này có ảnh hưởng đến ビザの更新 không?
A3. Có, ảnh hưởng rất lớn. Hiện nay, trong quá trình xét duyệt gia hạn 在留資格, cơ quan chức năng kiểm tra rất kỹ "tình trạng thực hiện nghĩa vụ công cộng". Việc không nộp 社会保険料 và thuế đúng hạn bị coi là "không tuân thủ quy tắc tại Nhật", dẫn đến nguy cơ bị từ chối gia hạn visa rất cao. Nếu đang nợ, hãy ngay lập tức đến quầy tiếp nhận tại cơ quan hành chính để xin tư vấn, thực hiện nộp gộp hoặc chia nhỏ khoản nợ để thể hiện tinh thần thiện chí và trách nhiệm của bản thân.
Lời nhắn từ 行政書士
Để có thể làm việc hoặc kinh doanh lâu dài và yên tâm tại Nhật Bản, việc hiểu và tuân thủ các quy tắc xã hội, mà cụ thể là "thuế", chính là bước đầu tiên. Tôi rất hiểu cảm giác "nghe có vẻ khó quá" hay "thôi cứ để đấy đã". Tuy nhiên, việc trốn thuế hoặc nợ thuế có thể làm lung lay quyền lợi cư trú – thứ quý giá nhất giúp bạn tiếp tục cuộc sống tại Nhật.
Nếu sau khi đọc bài viết này, bạn cảm thấy lo lắng không biết trường hợp của mình ra sao, hay đang có dự định mở công ty nhưng lo ngại về vấn đề thuế, đừng ngần ngại liên hệ với chuyên gia. Chúng tôi, những 行政書士, luôn sẵn sàng hỗ trợ để giúp ước mơ của các bạn được xây dựng trên một nền tảng pháp lý vững chắc.
Hãy trang bị kiến thức đúng đắn để cuộc sống của các bạn tại Nhật trở nên thuận lợi hơn.
