जापानमा बस्दा विवाह, बसाइँसराइ वा नयाँ सदस्यको आगमनजस्ता जीवनका महत्त्वपूर्ण मोडहरू आउँछन्। यस्तो समयमा "जापानको सरकारी कार्यालय वा 入管मा के गर्ने होला?" वा "प्रक्रिया धेरै गाह्रो होला कि?" भनी चिन्ता लाग्नु स्वभाविक हो।
विशेष गरी जापानी भाषामा जटिल कागजातहरू तयार पार्नु र समयसीमा (deadline) भित्र काम सक्नु धेरैका लागि चुनौतीको विषय बन्छ। त्यसैले, आज हामी जापानमा बस्ने विदेशी दम्पतीहरूले प्रायः सामना गर्ने "出生 (बच्चाको जन्म)", "विवाह", र "ठेगाना परिवर्तन" सम्बन्धी प्रक्रियाहरू कसरी सजिलै र गल्ती नगरी पूरा गर्ने भन्ने बारेमा बुझाउनेछौँ।
१. बच्चाको जन्म भएपछि गर्ने "出生" प्रक्रिया
जापानमा बच्चा जन्मिएपछि अभिभावकहरू प्रक्रिया पूरा गर्न व्यस्त हुन्छन्। तर, प्रत्येक प्रक्रिया "समयसीमा भित्र" र "आवश्यक कागजातहरू सहित" गरियो भने यो गाह्रो छैन।
① 市区町村役場मा 出生届 बुझाउने (१४ दिन भित्र) सबैभन्दा पहिले, आफू बसोबास गरिरहेको 市区町村役場मा रिपोर्ट गर्नुहोस्। यो बच्चाको नाम जापानको 台帳मा दर्ता गर्नका लागि आवश्यक प्रक्रिया हो।
-
समयसीमा: बच्चा जन्मेको दिनसहित १४ दिन भित्र।
-
आवश्यक कागजात: 出生証明書 (अस्पतालबाट जारी गरिन्छ), 母子健康手帳।
-
सल्लाह: समयसीमा नाघ्यो भने जरिवाना लाग्न सक्छ। सुत्केरीपछि आमालाई गाह्रो हुन सक्छ, त्यसैले बुबाले आफैँ गएर यो प्रक्रिया पूरा गर्न सक्नुहुन्छ। छिटो तयारी गर्नुहोस्।
② आफ्नै देशको नागरिकता लिने (大使館・領事館) जापानमा जन्मिएकै कारणले मात्र बच्चाले स्वतः जापानी नागरिकता पाउँदैन। बच्चाको नागरिकता सामान्यतया आमाबुबाको नागरिकतामा निर्भर हुन्छ। त्यसैले, आफ्नो देशको 大使館・領事館मा सम्पर्क गरी 出生届 पेश गर्नुहोस् र पासपोर्टको लागि आवेदन दिनुहोस्। विदेश भ्रमणका लागि यो अनिवार्य छ।
③ 在留資格 (VISA) को आवेदन (३० दिन भित्र) यो सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा हो। बच्चाले जापानमा निरन्तर बस्नका लागि 在留資格 आवश्यक पर्छ।
-
समयसीमा: जन्मिएपछि ३० दिन भित्र।
-
स्थान: बसोबास क्षेत्रको 地方出入国在留管理局 (入管)।
-
ध्यान दिनुहोस्: ३० दिन नाघ्यो भने बच्चा जापानमा गैरकानुनी रूपमा बसेको (Overstay) मानिन सक्छ। यदि कामको व्यस्तताले गर्दा समयमा आवेदन दिन नसकिने अवस्था छ भने, तुरुन्तै नजिकैको 入管मा गएर सल्लाह लिनुहोस्। अवस्था हेरी उनीहरूले केही लचिलो व्यवहार पनि गर्न सक्छन्।
प्रश्नोत्तर: तपाईंका जिज्ञासाहरू
Q1: के बच्चाले जापानी नागरिकता पाउँदैन? A: सामान्यतया, आमाबुबा दुवै विदेशी भएमा जापानमा जन्मिए पनि जापानी नागरिकता पाइँदैन। यद्यपि, आमाबुबा "特別永住者" हुनुहुन्छ भने केही अपवादहरू छन्। विस्तृत जानकारीको लागि व्यक्तिगत रूपमा जाँच गर्नुपर्छ।
प्रशासनिक कर्मचारी (行政書士) को सल्लाह: जापानमा बच्चा जन्मिएपछि 国籍 र भिसाको प्रक्रिया कसरी गर्ने?
Q2: प्रक्रियाका लागि चाहिने कागजात कहाँ पाइन्छ? A: 出生届 प्रायः役場को काउन्टर वा अस्पतालमा पाइन्छ। 入管मा चाहिने आवेदन फारमहरू 法務省को वेबसाइटबाट डाउनलोड गर्न सकिन्छ। यदि अलमलमा हुनुहुन्छ भने, हामी जस्ता Administrative Scrivener (行政書士) सँग परामर्श लिनु उपयुक्त हुन्छ।
Q3: प्रक्रिया ढिलो भयो भने के हुन्छ? A: 在留資格 लिन ढिलो भयो भने बच्चाले जापानमा कानुनी रूपमा बस्ने अधिकार गुमाउन सक्छ। साथै, 健康保険 मा जोडिन पनि ढिलो हुन्छ, जसले गर्दा पछि उपचार खर्चको भार बढ्न सक्छ। समयसीमालाई "अन्तिम समय" नभई "अनिवार्य रूपमा पूरा गर्ने कार्य" भनी बुझ्नुहोस्।
२. जापानमा विवाह गर्दाको प्रक्रिया
जापानमा बस्ने विदेशीहरूले जापानी कानून अनुसार विवाह गर्न "婚姻届" दर्ता गर्नुपर्छ। यहाँ ध्यान दिनुपर्ने कुरा "婚姻要件具備証明書" हो। यो कागजातले "तपाईं अविवाहित हुनुहुन्छ र आफ्नो देशको कानून अनुसार पनि विवाह गर्न योग्य हुनुहुन्छ" भन्ने प्रमाणित गर्छ। यो बिना जापानको役場ले विवाह दर्ता गर्दैन। यदि विवाह पछि थर (Surname) परिवर्तन भयो भने, १४ दिन भित्र 法務省मा रिपोर्ट गर्नुपर्छ भन्ने कुरा नबिर्सनुहोस्।
जापानमा विवाह गर्न नभई नहुने "婚姻要件具備証明書" कसरी बनाउने? 行政書士 को सुझाव
३. बसाइँसराइ (Moving) गर्दाको प्रक्रिया
जापानभित्र बसाइँ सर्दा निम्न प्रक्रियाहरू आवश्यक छन्:
-
転出届: अर्को नगरपालिकामा सर्दै हुनुहुन्छ भने, अहिले बसिरहेको नगरपालिकाबाट यो लिनुहोस्।
-
転入届: नयाँ ठाउँमा बसाइँ सरेको १४ दिन भित्र नयाँ नगरपालिकाको役場मा पेश गर्नुहोस्।
-
在留カードको ठेगाना परिवर्तन: नयाँ नगरपालिकाको कार्यालयमा ठेगाना परिवर्तन गर्नुहोस्। यो 在留カードको पछाडिको भागमा नयाँ ठेगाना लेख्ने महत्त्वपूर्ण प्रक्रिया हो।
निष्कर्ष र सल्लाह
जापानको प्रशासनिक प्रक्रियाहरू निकै कडा छन्, तर नियमहरू बुझ्नुभयो भने आफैँले पनि सजिलै गर्न सक्नुहुन्छ। विशेष गरी "१४ दिन" र "३० दिन" को म्याद तपाईंको जापानको जीवन सुरक्षित राख्ने साँचो हो।
यदि "कागजात कसरी भर्ने थाहा छैन", "कामको व्यस्तताले 入管 जाने समय छैन", वा "आफ्नो देशको कागजात निकाल्न गाह्रो भयो" जस्ता समस्याहरू छन् भने, एक्लै चिन्ता नगर्नुहोस्। आवश्यक परेको खण्डमा हामी जस्ता विशेषज्ञहरूको मद्दत लिनुहोस्।
