नमस्ते! म जापानमा बसोबास गर्ने विदेशीहरूको लागि "在留資格" (VISA) सम्बन्धी काम गर्ने 전문 行政書士 हुँ। आज म अन्तर्राष्ट्रिय विवाह (International Marriage) गर्न चाहनेहरूका लागि सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कागजात "婚姻要件具備証明書" को बारेमा सरल भाषामा जानकारी दिनेछु।
आफूले मन पराएको मान्छेसँग विवाह गरेर जापानमा सँगै बस्ने सपना धेरैको हुन्छ। तर यो सपना पूरा गर्ने प्रक्रियामा सबैभन्दा पहिलो र मुख्य चुनौती भनेको "कागजातहरू संकलन गर्नु" हो। विशेष गरी "婚姻要件具備証明書" भन्ने शब्द सुन्दा अलि गाह्रो लागे पनि, विवाहको प्रक्रियालाई सहज बनाउन यो कागजात सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण छ।
यस लेखमा यो प्रमाणपत्र किन चाहिन्छ, यो कहाँबाट पाइन्छ र प्रक्रियामा कुनै गल्ती हुन नदिन ध्यान दिनुपर्ने कुराहरू के-के हुन् भन्ने बारेमा म कानुनी विशेषज्ञको रूपमा स्पष्ट पार्नेछु।
१. 婚姻要件具備証明書 भनेको के हो? (यसलाई 独身証明書 पनि भनिन्छ)
साधारण भाषामा भन्नुपर्दा, यो एक यस्तो प्रमाणपत्र हो जसले "म मेरो देशको कानुन अनुसार विवाह गर्न योग्य छु, म अहिले अविवाहित छु र मेरो अर्को विवाह भएको छैन" भन्ने कुरा आधिकारिक रूपमा प्रमाणित गर्दछ।
जापानमा यसलाई 独身証明書 पनि भनिन्छ। तर अन्तर्राष्ट्रिय विवाहको सन्दर्भमा यो केवल अविवाहित हुनु मात्र नभई, आफ्नो देशको कानुन अनुसार विवाह गर्ने उमेर पुगेको छ कि छैन भन्ने कुरा पनि समावेश हुने भएकोले यसलाई 婚姻要件具備証明書 भनिएको हो।
२. यो कागजात किन चाहिन्छ?
जब तपाईं जापानको सरकारी कार्यालय (役所) मा विवाहको निवेदन (婚姻届) दिन जानुहुन्छ, त्यहाँका कर्मचारीलाई विदेशी नागरिकको विवाह गर्ने योग्यता छ कि छैन भन्ने कुरा थाहा हुँदैन। यदि कोही व्यक्ति आफ्नो देशमा पहिले नै विवाहित छ वा विवाह गर्ने उमेर पुगेको छैन भने, उसले विवाह गर्दा जापान वा सम्बन्धित देशको कानुन उल्लंघन हुन सक्छ।
त्यसैले, सम्बन्धित देशको सरकारले जारी गरेको यो प्रमाणपत्र पेश गरेपछि मात्र जापानको कार्यालयले ढुक्कसँग 婚姻届 स्वीकार गर्दछ।
३. जापानी नागरिकको तर्फबाट: प्रमाणपत्र लिने तरिका र आवश्यक कागजातहरू
यदि कुनै जापानी नागरिकले विदेशमा विवाह गर्न चाहन्छ वा जापान भित्रै यो प्रमाणपत्र आवश्यक परेमा निम्न ठाउँबाट लिन सकिन्छ:
-
लिने ठाउँ: आफ्नो स्थायी ठेगाना भएको ठाउँको 市区町村役場, 法務局 (वा 地方法務局), अथवा विदेशमा रहेको जापानी दूतावास (Embassy)।
-
आवश्यक कागजातहरू: १. 戸籍謄本 (वा 抄本): १ प्रति (३ महिना भित्र जारी भएको)। २. परिचय पत्र: राहदानी (Passport) वा सवारी चालक अनुमति पत्र (Driving License) आदि। ३. 認め印 (छाप/Stamp - कार्यालय अनुसार आवश्यक पर्न सक्छ)।
ध्यान दिनुपर्ने कुरा: निवेदन फारम भर्दा विवाह गर्ने व्यक्तिको नाम, लिंग, जन्म मिति र राष्ट्रियता एकदम सही तरिकाले लेख्नुपर्छ। विशेष गरी चीनको नागरिकसँग विवाह गर्दा नाम 簡体字 मा हुने भएकोले, जापानी कार्यालयमा जापानी मानक अक्षर (正字) अनुसार पनि जाँच गर्नुपर्ने हुन्छ। त्यसैले हिज्जे (Spelling) पहिले नै राम्रोसँग चेक गर्नुहोस्।
४. विदेशी नागरिकको तर्फबाट: प्रमाणपत्र लिने तरिका
विदेशी नागरिकको हकमा यो प्रमाणपत्र उनीहरूको आफ्नै देशको कानुन अनुसारको सरकारी निकायले जारी गर्दछ।
-
जापानमा हुनुहुन्छ भने: जापानमा रहेको आफ्नो देशको दूतावास वा कन्सुलर कार्यालयबाट लिन सकिन्छ।
-
आफ्नै देशमा हुनुहुन्छ भने: आफ्नो देशको सम्बन्धित सरकारी कार्यालय वा अदालतबाट जारी गरिन्छ।
उदाहरणका लागि, अमेरिकी नागरिकले जापानमा जापानी नागरिकसँग विवाह गर्दा दूतावासमा 宣誓供述書 (Affidavit) बनाउनुपर्छ, जसले 婚姻要件具備証明書 को काम गर्दछ। देश अनुसार यो कागजातको नाम र ढाँचा फरक-फरक हुने भएकोले "आफ्नो देशको हकमा कुन कागजात चाहिन्छ" भन्ने कुरा पहिले नै बुझ्नु राम्रो हुन्छ।
५. प्रक्रिया सफल बनाउन "थप केही" महत्त्वपूर्ण जानकारीहरू
यहाँ म 法務省 र 出入国在留管理庁 को नियमहरू अनुसार केही थप महत्त्वपूर्ण कुराहरू बताउनेछु:
① 日本語の翻訳文 (जापानी अनुवाद) अनिवार्य छ यदि विदेशी सरकारले जारी गरेको प्रमाणपत्र विदेशी भाषामा छ भने, जापानको कार्यालयमा बुझाउँदा अनिवार्य रूपमा 日本語の翻訳文 साथै राख्नुपर्छ। अनुवाद गर्ने व्यक्ति तपाईं आफैं वा साथी पनि हुन सक्छ, तर अनुवादकको नाम, ठेगाना र हस्ताक्षर/छाप अनिवार्य चाहिन्छ।
② アポスティーユ वा 領事認証 आवश्यक पर्न सक्छ कुनै-कुनै देशको हकमा कागजात असली हो भनेर प्रमाणित गर्न परराष्ट्र मन्त्रालयको アポスティーユ वा जापानी दूतावासको 領事認証 जस्ता प्रक्रियाहरू आवश्यक पर्न सक्छ। यसका लागि केही हप्ता लाग्न सक्ने भएकोले समयमै तयारी सुरु गर्नुहोस्।
行政書士 को जानकारी: विदेशका लागि कागजात बनाउँदै हुनुहुन्छ? के हो त アポスティーユ (Apostille)?
③ "नक्कली विवाह" को शंकाबाट बच्न 婚姻届 दर्ता भइसकेपछि अर्को महत्त्वपूर्ण चरण भनेको "配偶者ビザ" (在留資格：日本人の配偶者等) को आवेदन हो। 出入国在留管理庁 ले कागजात मात्र पुगेको छ कि छैन भनेर हेर्दैन, बरु यो "वास्तविक विवाह" हो कि होइन भनेर गहिरो जाँच गर्छ। त्यसैले सामाजिक सञ्जाल (SNS) मा कुराकानी गरेको रेकर्ड, सँगै खिचेका तस्बिरहरू जस्ता प्रमाणहरू अहिलेदेखि नै सुरक्षित राख्नुहोस्।
पाठकहरूका लागि केही प्रश्न र उत्तर (Q&A)
Q1: मेरो देशमा "婚姻要件具備証明書" भन्ने व्यवस्था नै छैन भन्छन्, के गर्ने?
A: कतिपय देशहरूमा (उदाहरणका लागि: ब्राजिल, भारत आदि) यो नामको कागजात हुँदैन। यस्तो अवस्थामा 独身証明書, 出生証明書 वा दूतावासमा गएर गरिने 宣誓供述書 ले काम गर्न सक्छ। सबैभन्दा पहिले आफूले कागजात बुझाउने जापानको कार्यालयमा "मेरो देशको हकमा कुन कागजात चल्छ" भनेर सोध्नु उत्तम हुन्छ।
Q2: यो प्रमाणपत्रको म्याद कति समय हुन्छ?
A: साधारणतया, धेरैजसो कार्यालयहरूले जारी भएको ३ महिना भित्रको कागजात मात्र स्वीकार गर्छन्। धेरै पहिले नै तयार गर्नुभयो भने विवाहको निवेदन दिने बेला "म्याद सकिएको" हुन सक्छ। विशेष गरी विदेशबाट मगाउँदा समय लाग्ने भएकोले योजना बनाएर मात्र मगाउनुहोस्।
Q3: दोस्रो विवाह (पुनर्विवाह) को हकमा थप केही कागजात चाहिन्छ?
A: हो, यो एकदम महत्त्वपूर्ण छ। यदि तपाईंको पहिले सम्बन्धविच्छेद (Divorce) भएको छ वा पति/पत्नीको मृत्यु भएको छ भने, 婚姻要件具備証明書 मा त्यो कुरा उल्लेख हुनुपर्छ। यदि उल्लेख छैन भने थप रूपमा 離婚届受理証明書 वा 除籍謄本 जस्ता कागजातहरू माग्न सकिन्छ। तपाईं अहिले अविवाहित हुनुहुन्छ र अघिल्लो विवाह कानुनी रूपमा समाप्त भइसकेको छ भन्ने प्रमाण चाहिन्छ।
निष्कर्ष
अन्तर्राष्ट्रिय विवाहको प्रक्रिया जापानी नागरिकहरू बीचको विवाह भन्दा धेरै जटिल हुन्छ। "婚姻要件具備証明書" एउटै कागजातको पनि देश अनुसार लिने तरिका फरक हुन्छ।
यदि तपाईंलाई "मेरो अवस्थामा कुन कागजात चाहिन्छ?", "काममा व्यस्त भएर कागजात जुटाउन समय छैन" वा "भविष्यको भिसा आवेदनलाई ध्यानमा राखेर ढुक्कसँग प्रक्रिया अगाडि बढाउन चाहन्छु" भन्ने लाग्छ भने, कृपया एक पटक VISA विशेषज्ञ 行政書士 सँग परामर्श गर्नुहोस्।
तपाईंहरूको नयाँ जीवन सुखद रहोस् भन्ने शुभकामना दिँदछु!
