जापानमा काम गरिरहनुभएका वा आउने तयारीमा रहनुभएका सबै विदेशी साथीहरू, के तपाईंले यहाँको "税金" (ट्याक्स) को बारेमा सही जानकारी राख्नुभएको छ? "कम्पनीले आफैं मिलाउँछ होला," वा "जापानको कर प्रणाली निकै जटिल छ, बुझ्नै गाह्रो छ" भनेर धेरैले यत्तिकै छोड्ने गर्नुहुन्छ।
वास्तवमा, जापानको कर सम्बन्धी नियमहरू तपाईंको 在留資格 र तपाईं यहाँ कति समय बस्नुभएको छ भन्ने कुरासँग गहिरो रूपमा जोडिएका हुन्छन्। साथै, सही तरिकाले कर तिर्नु भनेको तपाईंको कर्तव्य मात्र नभई, भविष्यमा "在留資格の更新" वा "永住許可申請" गर्नका लागि पनि अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण छ।
यस लेखमा, जापानमा काम गर्ने विदेशीहरूले अनिवार्य रूपमा जान्नुपर्ने "कर सम्बन्धी आधारभूत ज्ञान" को बारेमा बुँदागत रूपमा जानकारी दिनेछु।
के तपाईं "居住者" (बसोबास गर्ने) हो कि "非居住者" (बसोबास नगर्ने)?
जापानमा कसरी कर तिर्ने भन्ने कुरा जान्नका लागि, सबैभन्दा पहिले तपाईं कर कानून अनुसार "居住者" हो कि "非居住者" हो, त्यो छुट्याउन आवश्यक छ। यो 入管法 मा भनिएको 在留資格 को मापदण्ड भन्दा अलि फरक हुन्छ।
-
"居住者" (बसोबास गर्ने) भनेको को हो? जापानमा "住所" (ठेगाना) भएको वा अहिलेसम्म लगातार "1年以上" बसोबास गरिरहेको व्यक्ति। जापानमा ढुक्कसँग काम गरिरहनुभएको छ र यहाँ नै तपाईंको जीवनको आधार छ भने, तपाईं मुख्यतया "居住者" मा पर्नुहुन्छ।
-
"非居住者" (बसोबास नगर्ने) भनेको को हो? माथिको अवस्थामा नपर्ने व्यक्ति। उदाहरणका लागि, जापानमा छोटो समयको लागि बिजनेस ट्रिपमा आउनुभएको व्यक्ति वा कुनै निश्चित प्रोजेक्टका लागि छोटो समय मात्र बस्नुभएका व्यक्तिहरू।
तपाईं कुन श्रेणीमा पर्नुहुन्छ भन्ने आधारमा कर गणना गर्ने तरिका र तिर्ने तरिका ठूलो फरक पर्छ।
"居住者" को हकमा: कस्तो अवस्थामा 確定申告 गर्नुपर्छ?
जापानमा बस्ने धेरै विदेशीहरूले कम्पनीबाट तलब पाउने हुँदा 年末調整 मार्फत करको हिसाब सकिन्छ। यस्तो अवस्थामा तपाईं आफैं 税務署 जानुपर्दैन।
तर, तलका अवस्थाहरूमा ध्यान दिनुपर्छ:
-
साइड जब (副業) गरिरहनुभएको छ भने: कम्पनीको तलबबाहेक अन्य आम्दानी वार्षिक २० मान येन भन्दा बढी छ भने।
-
एकभन्दा बढी कम्पनीबाट तलब पाइरहनुभएको छ भने: 年末調整 कुनै एउटा कम्पनीमा मात्र गरिएको छ भने।
-
फ्रीलान्स (個人事業主) हुनुहुन्छ भने: तपाईंले आफ्नो सम्पूर्ण आम्दानीको हिसाब आफैं गर्नुपर्छ र आफैं रिपोर्ट गर्नुपर्छ।
"確定申告" भन्ने शब्द सुन्दा गाह्रो जस्तो लाग्न सक्छ, तर जापानको 所得税 को नियम अनुसार "त्यो वर्षको जनवरी १ देखि डिसेम्बर ३१ सम्मको आम्दानी" लाई अर्को वर्षको फेब्रुअरी १६ देखि मार्च १५ भित्र रिपोर्ट गर्नुपर्छ। म्याद सकिएमा जरिवाना लाग्न सक्छ, त्यसैले समयमै यो काम गर्न नबिर्सनुहोस्।
"非居住者" को हकमा: PE (恒久的施設) को अवधारणा
जापानमा "住所" नभएका "非居住者" भए पनि, यदि तपाईंले जापानमा काम गरेर तलब वा कमाइ गर्नुभएको छ भने जापानमा कर लाग्न सक्छ। यहाँ "PE (恒久的施設)" भन्ने अवधारणा महत्त्वपूर्ण छ।
सजिलो भाषामा भन्दा, यो भनेको "व्यापार गर्नका लागि बनाइएको कार्यालय वा आधार" हो।
-
PE छैन भने: सामान्यतया, जापानमा पाइने पारिश्रमिकबाट २०% जति कर पहिले नै कट्टा (源泉徴収) गरिनेछ, र यति गरेपछि कर तिर्ने प्रक्रिया सकिन्छ। तपाईं आफैं 確定申告 गर्न जानुपर्दैन।
-
PE छ भने: यदि तपाईंको जापानभित्रै शाखा वा व्यापारिक केन्द्र छ भने, जापानमा भएको आम्दानीको हिसाब-किताब गरेर 確定申告 गर्नुपर्छ।
करको दरको सन्दर्भमा, जापान र तपाईंको देशबीच गरिएको "租税条約" (कर सम्झौता) अनुसार धेरै फरक पर्न सक्छ। "मेरो देशमा यति काटिन्छ, जापानमा पनि त्यस्तै होला" भन्ने नसोच्नुहोस्। आफ्नो अवस्था कस्तो छ, त्यो राम्ररी बुझ्न जरुरी छ।
在留資格 को बारेमा: कर र भिसा नवीकरणको "जोखिमपूर्ण सम्बन्ध"
出入国在留管理庁 को審査मा, "सार्वजनिक कर्तव्यको पालना" लाई धेरै महत्त्व दिइन्छ। विशेषगरी, तपाईंले "税金、健康保険、年金" समयमै तिर्नुभएको छ कि छैन भन्ने कुरा निकै महत्त्वपूर्ण हुन्छ।
在留資格 को नवीकरण वा परिवर्तन, र 永住許可申請 गर्दा, विगतको "納付証明書" (कर तिरेको प्रमाण) पेस गर्नुपर्ने हुन्छ। "व्यस्तताका कारण 確定申告 बिर्सिएको," वा "तलबबाटै कट्टा भएको होला भन्ठानेको तर वास्तवमा नतिरेको" जस्ता कुराहरूले सजिलै तपाईंको "審査मा फेल हुने" कारण बन्न सक्छन्।
कर भनेको पैसा तिर्ने मात्र काम होइन। यो त जापानमा तपाईंको जीवनलाई साथ दिने "विश्वासको प्रमाणपत्र" हो।
विदेशीहरूका लागि कर सम्बन्धी Q&A
Q1: म जापानबाट स्वदेश फर्कने तयारीमा छु। त्यो वर्षको कर के गर्ने? A: स्वदेश फर्कनुअघि, त्यो वर्षको आम्दानीको हिसाब-किताब (精算（準確定申告）) गर्नुपर्छ। यदि आफैं गर्न गाह्रो भयो भने, जापानमा "納税管理人" तोकेर तपाईंको सट्टामा प्रक्रिया अगाडि बढाउनुपर्छ। फर्किएँ भन्दैमा यत्तिकै छोड्दा पछि समस्या हुन सक्छ।
Q2: मेरो जापानी भाषा त्यति राम्रो छैन। कर सम्बन्धी सल्लाह कहाँ लिने? A: 税務署मा निःशुल्क परामर्श केन्द्र हुन्छ। साथै, अचेल धेरै भाषाहरू बुझ्ने 税理士 कार्यालयहरू पनि बढिरहेका छन्। करको आधारभूत संरचना र भिसाको सम्बन्धको बारेमा परामर्श लिन सकिन्छ, त्यसैले भरपर्दो विशेषज्ञ खोज्नु नै छिटो समाधानको बाटो हो।
Q3: मेरो कति आम्दानी भयो भने 確定申告 आवश्यक पर्दैन, मलाई थाहा छैन। A: सामान्यतया, कम्पनीको कर्मचारी हुनुहुन्छ र तलबबाहेकको आम्दानी वार्षिक २० मान येन भन्दा कम छ भने आवश्यक पर्दैन, तर यो व्यक्तिगत अवस्था अनुसार फरक पर्छ। यदि शंका लाग्छ भने, राष्ट्रिय कर निकाय (国税庁) को वेबसाइटमा रहेको "確定申告書等作成コーナー" मा हेर्नुहोस्, वा नजिकैको 税務署मा गएर "के मलाई 確定申告 आवश्यक छ?" भनेर सोध्नु राम्रो हुन्छ।
※यो लेख सामान्य जानकारीका लागि मात्र हो। व्यक्तिगत कर सम्बन्धी निर्णय लिनुपर्दा अनिवार्य रूपमा 税理士 वा 税務署मा सल्लाह लिनुहोला।
