Dưới đây là nội dung giải thích từ 行政書士 chuyên về tư vấn visa và lưu trú tại Nhật Bản.
Khi sinh sống lâu dài tại Nhật Bản, chắc hẳn bạn đã có cơ hội tiếp xúc với văn hóa và phong cách sống khác biệt so với quê hương mình. Hiện nay, ngày càng có nhiều cặp đôi lựa chọn "事実婚" (kết hôn thực tế/không đăng ký kết hôn) như một hình thức xây dựng gia đình. Dù đây là hình thức khá phổ biến ở các nước phương Tây, nhưng bạn đã bao giờ cân nhắc kỹ xem hình thức này sẽ ảnh hưởng thế nào đến kế hoạch cuộc đời của mình khi sinh sống tại Nhật Bản chưa?
Trên thực tế, dưới góc độ luật pháp Nhật Bản, việc duy trì tình trạng "事実婚" có thể mang lại những rủi ro lớn đối với các đảm bảo tương lai như 相続 hay lương hưu.
Trong bài viết này, tôi sẽ giải thích một cách dễ hiểu về cơ chế của "相続" và "遺族年金" – những kiến thức mà các cặp đôi sống theo hình thức 事実婚 tại Nhật Bản nhất định phải biết để có thể yên tâm sinh sống.
Sống theo hình thức 事実婚 có được công nhận là 相続人 không?
Trước hết, đây là điểm quan trọng nhất. Theo luật pháp Nhật Bản, dù hai bạn đã chung sống lâu năm và có cuộc sống như một gia đình thực thụ, nhưng nếu chưa nộp 婚姻届 (giấy đăng ký kết hôn), thì khi một bên qua đời, người còn lại sẽ không được công nhận là 相続人.
Nói cách khác, nếu không có 遺言書, bạn sẽ không thể tự động thừa kế tài sản của đối phương. Đây là một thực tế rất đáng lo ngại đối với những người đã gắn bó lâu dài.
Vậy, chúng ta cần làm gì để an tâm hơn?
Tầm quan trọng của "遺言書" trong việc đảm bảo tương lai
Cách hiệu quả nhất để để lại tài sản cho người bạn đời trong trường hợp 事実婚 là lập 遺言書. Nếu bạn để lại 遺言書 theo đúng quy định pháp luật, bạn có thể chuyển tài sản của mình cho người bạn đời.
Ngoài ra, nếu hai bạn có con chung, thông qua việc thực hiện "認知" (nhận con) trong 遺言書, đứa trẻ cũng có thể có quyền trở thành 相続人. Đây là lựa chọn mà các bạn nên cân nhắc để bảo vệ tương lai của gia đình.
Tuy nhiên, có một điểm cần lưu ý. Nếu người bạn đời của bạn có con riêng với vợ/chồng cũ, thì người con đó có quyền "遺留分" (quyền thừa kế tối thiểu theo luật định) được pháp luật bảo vệ. Dù bạn có viết trong 遺言書 rằng sẽ để lại toàn bộ tài sản cho người bạn đời hiện tại, nhưng nếu người con riêng đó yêu cầu thực thi quyền "遺留分", bạn có thể sẽ phải chia một phần tài sản cho họ.
Một sự đảm bảo lớn khác: "遺族年金"
Tiếp theo là về "遺族年金". Đây là chế độ quan trọng để hỗ trợ kinh tế khi người bạn đời qua đời, nhưng thực tế việc các cặp đôi 事実婚 được nhận khoản tiền này là rất khó khăn.
Để nhận được "遺族年金" từ chế độ hưu trí công, bạn phải chứng minh được hai điều sau với cơ quan chức năng:
-
"Có thực trạng chung sống như vợ chồng trong thời gian dài"
-
"Người sống sót đã được người đã khuất chu cấp sinh hoạt phí"
Chỉ chung sống cùng nhau thôi là chưa đủ để được công nhận. Bạn cần có những bằng chứng khách quan như: hợp đồng (sẽ mạnh mẽ hơn nếu có 公正証書 lập tại 公証役場), bảng lương hoặc hồ sơ nhận 扶養手当 cho thấy hai người cùng chia sẻ chi phí sinh hoạt, hay 健康保険の被扶養者証... Ngoài ra, đối với người nước ngoài, các giấy tờ này còn phải kèm theo bản dịch.
Đặc biệt cần lưu ý rằng, nếu bạn đời của bạn là người cùng giới tính, khả năng cao là bạn sẽ không nằm trong đối tượng được hưởng "遺族年金" theo khung pháp lý hiện hành của chế độ hưu trí công tại Nhật Bản.
Những câu hỏi thường gặp (Q&A)
Q1: Tôi có nên đến 公証役場 để làm giấy tờ chứng nhận quan hệ không?
Có, điều này rất hữu ích. Những giấy tờ công như 公正証書 sẽ giúp việc chứng minh tình trạng 事実婚 trở nên dễ dàng hơn. Chúng tôi khuyên bạn nên làm kèm với việc lập 遺言書.
Q2: Nếu tôi đã có tên trong 健康保険の被扶養者証 thì có ổn không?
Đó là một bằng chứng mạnh mẽ, nhưng không có nghĩa là nó giải quyết được tất cả các vấn đề về 相続 hay lương hưu. Hãy coi đó chỉ là một trong những yếu tố chứng minh "hai bạn cùng chia sẻ cuộc sống".
Q3: Tiếng Nhật của tôi không tốt, tôi có thể tư vấn ở đâu?
"日本年金機構" có quầy tư vấn hỗ trợ nhiều ngôn ngữ như tiếng Anh, tiếng Trung, tiếng Việt, tiếng Nepal... Hãy liên hệ với họ để được chuyên gia giúp bạn sắp xếp tình hình, đây là con đường nhanh nhất để tìm ra giải pháp.
Lời kết:
Để có thể sống hạnh phúc và lâu dài tại Nhật Bản cùng người bạn đời, việc hiểu đúng về các rào cản pháp lý và chuẩn bị từ sớm là vô cùng quan trọng.
-
事実婚 không trở thành 相続人 hợp pháp.
-
Việc lập 遺言書 giúp bạn để lại tài sản cho người bạn đời và con cái.
-
"遺族年金" đòi hỏi quy trình chứng minh khắt khe, nên chuẩn bị sớm là chìa khóa.
Đừng nghĩ rằng "vì mình còn trẻ" hay "vì mình vẫn khỏe". Ngay từ bây giờ, hãy cùng người bạn đời xem xét lại kế hoạch tương lai. Nếu bạn gặp khó khăn trong các thủ tục cụ thể hoặc cách viết 遺言書, hãy liên hệ ngay với 行政書士 để được hỗ trợ.
🌟Thông báo: Từ giữa tháng 7, chính thức bắt đầu dịch vụ tư vấn trực tiếp cùng 行政書士 (Luật sư hành chính)!