ဂျပန်နိုင်ငံမှာ အချိန်အကြာကြီး နေထိုင်လာတဲ့အခါ ကိုယ့်နိုင်ငံနဲ့မတူတဲ့ ယဉ်ကျေးမှုတွေ၊ နေထိုင်မှုပုံစံတွေကို ကြုံတွေ့ရတာမျိုး ရှိမှာပါ။ နောက်ပိုင်းမှာတော့ လက်ထပ်ခြင်းရဲ့ ပုံစံတစ်ခုအနေနဲ့ 「事実婚（내연関係）」ကို ရွေးချယ်တဲ့ စုံတွဲတွေလည်း များလာပါတယ်။ အနောက်နိုင်ငံတွေမှာတော့ ဒီလိုနေထိုင်မှုပုံစံက အများအားဖြင့် သာမန်ကိစ္စတစ်ခု ဖြစ်ပေမဲ့ ဂျပန်မှာနေထိုင်တဲ့အခါ ဒီလိုနေထိုင်ခြင်းက အနာဂတ်အတွက် ဘယ်လိုသက်ရောက်မှုတွေ ရှိမလဲဆိုတာကို နက်နက်နဲနဲ စဉ်းစားဖူးပါသလား။
တကယ်တော့ ဂျပန်ဥပဒေအရ 「事実婚」အတိုင်းပဲ ဆက်နေထိုင်ခြင်းက အမွေဆက်ခံခြင်း (相続) နဲ့ ပင်စင် (年金) လိုမျိုး အနာဂတ်အတွက် အရေးကြီးတဲ့ ကာကွယ်မှုတွေမှာ အခက်အခဲတွေ ဖြစ်လာနိုင်ခြေ များပါတယ်။
ဒီတစ်ခါမှာတော့ 「事実婚」နဲ့ နေထိုင်နေတဲ့ စုံတွဲတွေ ဂျပန်မှာ စိတ်အေးချမ်းသာစွာ နေထိုင်နိုင်ဖို့အတွက် မဖြစ်မနေ သိထားသင့်တဲ့ 「相続」နဲ့ 「遺族年金」အကြောင်းကို နားလည်ရလွယ်အောင် ရှင်းပြပေးချင်ပါတယ်။
「事実婚」ဆိုရင် 「相続人」မဖြစ်နိုင်ဘူးလား။
အရေးအကြီးဆုံး အချက်ကို အရင်ပြောပြပါမယ်။ ဂျပန်ဥပဒေအရ ဘယ်လောက်ပဲ ကြာကြာ အတူနေခဲ့ပါစေ၊ မိသားစုလိုမျိုး ရင်းနှီးစွာ နေထိုင်ခဲ့ပါစေ၊ ဥပဒေအရ 「婚姻届」တင်ပြီး လက်ထပ်ထားခြင်း မရှိတဲ့ 「事実婚」ဖြစ်နေရင်တော့ တစ်ဖက်လူ ကွယ်လွန်သွားတဲ့အခါ ဥပဒေအရ 「相続人」လို့ အသိအမှတ်ပြုခံရမှာ မဟုတ်ပါဘူး။
ဆိုလိုတာကတော့ 「遺言書」မရှိဘူးဆိုရင် မိမိချစ်ရတဲ့သူရဲ့ ပိုင်ဆိုင်မှုတွေကို အလိုအလျောက် ဆက်ခံခွင့် မရှိပါဘူး။ ဒါက နှစ်ပေါင်းများစွာ အတူနေထိုင်လာတဲ့ စုံတွဲတွေအတွက်တော့ တကယ်ကို စိတ်မကောင်းစရာ အမှန်တရားတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါဆိုရင် ဘယ်လိုလုပ်ရင် စိတ်ချရမလဲ။
相続 အတွက် ပြင်ဆင်ထားသင့်တဲ့ 「遺言書」ရဲ့ အစွမ်း
「事実婚」နဲ့ နေထိုင်တဲ့သူကို ပိုင်ဆိုင်မှုတွေ လက်လွှဲပေးနိုင်ဖို့အတွက် အထိရောက်ဆုံးနည်းလမ်းကတော့ 「遺言書」ရေးဆွဲထားဖို့ပါ။ ဥပဒေနဲ့အညီ မှန်ကန်တဲ့ပုံစံနဲ့ 「遺言書」ထားခဲ့မယ်ဆိုရင် ကိုယ့်ရဲ့ပိုင်ဆိုင်မှုတွေကို မိမိချစ်ရသူဆီ လွှဲပြောင်းပေးနိုင်မှာပါ။
ဒါ့အပြင် အကယ်၍ သင့်တို့စုံတွဲကြားမှာ ကလေးရှိတယ်ဆိုရင်လည်း 「遺言書」ထဲမှာ 「認知」ပြုလုပ်ခြင်းအားဖြင့် ကလေးကိုလည်း 「相続人」အဖြစ် အခွင့်အရေးရရှိစေနိုင်ပါတယ်။ မိသားစုရဲ့ အနာဂတ်ကို ကာကွယ်ဖို့အတွက် မဖြစ်မနေ စဉ်းစားသင့်တဲ့ ရွေးချယ်မှုတစ်ခုပါ။
ဒါပေမဲ့ သတိထားရမယ့်အချက်လည်း ရှိပါတယ်။ အကယ်၍ မိမိရဲ့ပါတနာမှာ 「前妻（または前夫）との間にお子様」ရှိနေခဲ့ရင် အဲဒီကလေးတွေမှာ ဥပဒေအရ ကာကွယ်ပေးထားတဲ့ 「遺留分（最低限相続できる権利）」ရှိပါတယ်။ 「遺言書」ထဲမှာ ပိုင်ဆိုင်မှုအားလုံးကို လက်ရှိပါတနာဆီပဲ ပေးမယ်လို့ ရေးထားရင်တောင်မှ အရင်ကလေးတွေဘက်က 「遺留分」ကို ပြန်တောင်းဆိုလာခဲ့ရင် ပြန်ပေးရမယ့် အခြေအနေမျိုး ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။
နောက်ထပ် အရေးကြီးတဲ့ အာမခံချက်တစ်ခု - 「遺族年金」
နောက်တစ်ခုကတော့ 「遺族年金」အကြောင်းပါ။ ပါတနာ ကွယ်လွန်သွားတဲ့အခါ စီးပွားရေးအရ အားကိုးရာတစ်ခု ဖြစ်ပေမဲ့ 「事実婚」စုံတွဲတွေအတွက်တော့ ဒီပင်စင်ကိုရဖို့ အခက်အခဲအများကြီး ရှိတာကတော့ အမှန်ပါပဲ။
အစိုးရရဲ့ ပင်စင်စနစ်ကနေ 「遺族年金」ကို ရရှိဖို့အတွက် အောက်ပါအချက် ၂ ချက်ကို ရုံးမှာ သက်သေပြနိုင်ရပါမယ်။
၁။ 「長年、事実婚としての実態があったこと」（နှစ်ရှည်လများ တကယ်တမ်း အတူနေထိုင်ကြောင်း) ၂။ 「亡くなった方の収入で、生計を維持していたこと」（ကွယ်လွန်သူရဲ့ ဝင်ငွေနဲ့ပဲ စားဝတ်နေရေးကို ရပ်တည်ခဲ့ကြောင်း)
ဂျပန်မှာ နေထိုင်နေရုံသက်သက်နဲ့တင် မရပါဘူး။ စာချုပ်စာတမ်းများ (公証役場で作成した公正証書 ကဲ့သို့သော စာရွက်စာတမ်းရှိရင် ပိုကောင်းပါတယ်)၊ စားဝတ်နေရေး တူညီကြောင်းပြတဲ့ လစာမိတ္တူများ၊ 「扶養手当」မှတ်တမ်း၊ 「健康保険の被扶養者証」စတဲ့ ခိုင်လုံတဲ့ အထောက်အထားတွေ လိုအပ်ပါတယ်။ နိုင်ငံခြားသားတွေဆိုရင်တော့ စာရွက်စာတမ်းတွေကို ဘာသာပြန်ဖို့လည်း လိုအပ်ပါလိမ့်မယ်။
အထူးသတိထားရမှာကတော့ ပါတနာက လိင်တူဖြစ်နေမယ်ဆိုရင် လက်ရှိ ဂျပန်ရဲ့ အစိုးရပင်စင်စနစ်အရ 「遺族年金」ရရှိနိုင်မယ့်အထဲမှာ မပါဝင်နိုင်ဖို့ အလားအလာ အရမ်းများပါတယ်။
သိထားသင့်တဲ့ မေးခွန်းများ (Q&A)
Q1：公証役場で「内縁関係」の書類を作るべきですか？ A：ဟုတ်ကဲ့၊ အများကြီး အထောက်အကူ ဖြစ်စေပါတယ်။ 「公正証書」လိုမျိုး အစိုးရစာရွက်စာတမ်း ရှိမယ်ဆိုရင် 「事実婚」ကို သက်သေပြရတာ ပိုလွယ်ကူပါတယ်။ 「遺言書」နဲ့အတူ ပြုလုပ်ထားဖို့ အကြံပြုလိုပါတယ်။
Q2：健康保険の被扶養者になっていれば大丈夫？ A：ခိုင်လုံတဲ့ အထောက်အထားတစ်ခုတော့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒါတစ်ခုတည်းနဲ့တော့ အမွေကိစ္စနဲ့ ပင်စင်ကိစ္စတွေ အားလုံး ပြေလည်သွားမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ 「အတူတူစားဝတ်နေရေးကို ရပ်တည်ခဲ့တယ်」ဆိုတဲ့ သက်သေတစ်ခုအနေနဲ့သာ အသုံးချပါ။
Q3：日本語が不安なのですが、どこで相談できますか？ A：「日本年金機構」ရဲ့ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးရာဌာနတွေမှာ အင်္ဂလိပ်၊ တရုတ်၊ ဗီယက်နမ်၊ နီပေါစတဲ့ ဘာသာစကားအမျိုးမျိုးနဲ့ တိုင်ပင်နိုင်ပါတယ်။ ပထမဦးဆုံးအနေနဲ့ ကျွမ်းကျင်သူတစ်ယောက်ဆီမှာ အခြေအနေကို စနစ်တကျ စိစစ်ခိုင်းတာက ပြဿနာဖြေရှင်းဖို့အတွက် အမြန်ဆုံးလမ်းကြောင်းပါပဲ။
အနှစ်ချုပ်
မိမိချစ်ရတဲ့သူနဲ့ ဂျပန်မှာ ပျော်ရွှင်စွာ အချိန်အကြာကြီး နေထိုင်သွားနိုင်ဖို့အတွက် ဥပဒေရဲ့ ကန့်သတ်ချက်တွေကို နားလည်ထားပြီး ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားဖို့က အရမ်းအရေးကြီးပါတယ်။
・「事実婚」ဆိုရင် ဥပဒေအရ 「相続人」မဖြစ်နိုင်ပါ။ ・「遺言書」ရေးဆွဲထားခြင်းဖြင့် ချစ်ရသူနဲ့ ကလေးတွေအတွက် ပိုင်ဆိုင်မှုတွေကို ထားခဲ့နိုင်ပါတယ်။ ・「遺族年金」အတွက်ကတော့ ခက်ခဲတဲ့ သက်သေပြချက်တွေ လိုအပ်တာမို့ စောစောစီးစီး ပြင်ဆင်ထားဖို့ လိုပါတယ်။
「ငါတို့က ငယ်ပါသေးတယ်」「ကျန်းမာနေတာပဲ」လို့ တွေးနေမယ့်အစား အခုအချိန်မှာပဲ အနာဂတ်အတွက် ဘယ်လိုနေထိုင်မလဲဆိုတာကို နှစ်ယောက်အတူ ပြန်လည်ဆွေးနွေးကြည့်ကြဖို့ အကြံပြုချင်ပါတယ်။ တကယ်လို့ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းတွေ၊ 「遺言書」ရေးနည်းတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အခက်အခဲရှိရင်တော့ 「行政書士」ကို တိုင်ပင်ဆွေးနွေးကြည့်ပါ။
