जापानमा आफ्नो व्यवसाय सुरु गर्नु एउटा ठूलो चुनौती र उपलब्धि हो। तर, सपना पूरा गर्ने तयारीमा, सपना जत्तिकै महत्त्वपूर्ण कुरा "प्रशासनिक प्रक्रियाहरू" पनि हुन्। विशेष गरी, Tax Office (税務署) मा गरिने दर्ता प्रक्रियाहरू जापानको व्यावसायिक जगतमा विश्वास निर्माण गर्न र लामो समयसम्म व्यवसाय सञ्चालन गर्नका लागि "पहिलो खुड्किलो" हो।
"यो गाह्रो होला," "के गर्ने होला?" भनेर चिन्ता लिनु पर्दैन। यो लेखमा, विदेशी नागरिकहरूले जापानमा व्यवसाय सुरु गर्दा अनिवार्य रूपमा गर्नुपर्ने Tax Office सम्बन्धी प्रक्रिया र करका नियमहरूलाई, अप्ठ्यारा शब्दहरू प्रयोग नगरी सजिलो भाषामा बुझाउँदैछु।
१. कम्पनी स्थापना गरेपछि: सबैभन्दा पहिले "法人設立届出書" पेश गर्नुहोस्
जापानमा法人 (株式会社 वा 合同会社 आदि) स्थापना गरेपछि अनिवार्य रूपमा गर्नुपर्ने काम भनेको "法人設立届出書" पेश गर्ने हो।
यो Tax Office लाई "मैले जापानमा नयाँ कम्पनी खोलेको छु" भनी जानकारी दिने कागजात हो। यदि यो पेश गरिएन भने, Tax Office लाई तपाईंको कम्पनी कहिले स्थापना भयो वा कस्तो व्यवसाय गरिरहेको छ भन्ने कुरा थाहा हुँदैन। यसले गर्दा पछि गएर 法人税 को घोषणा गर्दा ठूलो समस्या आउन सक्छ।
-
पेस गर्ने समय: कम्पनी स्थापना भएको मितिबाट "२ महिनाभित्र"
-
कहाँ पेस गर्ने: आफ्नो व्यावसायिक ठेगाना पर्ने Tax Office मा
-
आवश्यक कागजातहरू: 法人設立届出書, 定款の写し, 登記事項証明書 आदि
समय घर्कियो भने, Tax Office बाट आउनुपर्ने आवश्यक कागजातहरू प्राप्त नहुन सक्छन्, जसले गर्दा थाहै नपाई कर तिर्ने समयसीमा नाघ्ने जोखिम हुन्छ। कम्पनी स्थापना गरेपछि जतिसक्दो चाँडो तयारी गर्नुहोस्।
२. कर्मचारी राख्दा: तलब भुक्तानीका लागि आवश्यक प्रक्रिया
व्यवसाय राम्रोसँग चल्न थालेपछि, स्टाफ राखेर तलब दिनुहुन्छ भने थप एउटा प्रक्रिया आवश्यक हुन्छ। त्यो हो "給与支払事務所等の開設届出書" भन्ने कागजात।
यसले "यहाँ तलब भुक्तानी गरिन्छ। यहाँबाट हरेक महिनाको 所得税 लाई काटेर (源泉徴収) सरकारलाई बुझाइन्छ" भनी रिपोर्ट गर्दछ।
-
पेस गर्ने समय: तलब भुक्तानी सुरु गरेको "१ महिनाभित्र"
-
नोट: यदि तपाईंले 個人事業主 को रूपमा काम सुरु गर्नुभएको हो भने, पहिले नै पेस गरिएको "個人事業の開業届出書" मा नै तलब भुक्तानी सम्बन्धी विवरणहरू समावेश हुन्छन्, त्यसैले यो कागजात फेरि पेस गर्नुपर्दैन।
३. "消費税" को नियम बुझ्न जरुरी छ
जापानमा व्यवसाय गर्दा धेरै मानिसहरू अन्योलमा पर्ने विषय "消費税" हो।
सामान्यतया, दुई वर्ष अघिको बिक्री (राजस्व) १० मिलियन येन नाघेको खण्डमा, तपाईं "課税事業者" बन्नुहुन्छ र 消費税 तिर्ने दायित्व हुन्छ। तर, व्यवसाय सुरु गरेको पहिलो र दोस्रो वर्षमा यस्तो कुनै आधार नहुने भएकाले, सामान्यतया तपाईं 消費税 को छुट (免税) पाउन सक्नुहुन्छ।
यद्यपि, कम्पनीको पुँजी वा बिक्रीको मात्रामा भर परेर सुरुबाटै 消費税 को रिपोर्टिङ आवश्यक पर्ने अवस्था पनि हुन सक्छ। विशेष गरी विदेशी नागरिकहरूको हकमा, अन्तर्राष्ट्रिय कारोबारहरू पनि हुन सक्ने भएकाले, आफ्नो व्यवसाय 消費税 को दायरामा पर्छ कि पर्दैन भनेर सुरुमै विशेषज्ञसँग परामर्श लिनु सुरक्षित हुन्छ।
४. आर्थिक वर्षको अन्त्यमा तिर्नुपर्ने करका प्रकारहरू
एक वर्ष (व्यवसाय अवधि) को मिहिनेतपछि नाफा भयो भने, सरकारलाई कर तिर्ने दायित्व हुन्छ। मुख्यतया निम्न करहरू लागू हुन्छन्:
-
法人税: कम्पनीको नाफामा लाग्ने कर (National Tax)
-
地方法人税・住民税・事業税: कम्पनी रहेको ठाउँ (नगरपालिका वा प्रिफेक्चर) लाई तिर्नुपर्ने कर
यी करहरूको गणना, घोषणा र भुक्तानी आर्थिक वर्ष सकिएको २ महिनाभित्र गर्नुपर्छ। यो तालिकालाई राम्रोसँग बुझ्नु जापानमा एक उद्यमीको रूपमा अघि बढ्ने पहिलो कदम हो।
५. विदेशी उद्यमीहरूको प्रायः सोधिने प्रश्नहरू
Q1. यदि मैले 開業届 वा 法人設立届 पेस गर्न बिर्सें भने, के सजाय हुन्छ?
A. कानुनी म्याद नाघ्यो भन्दैमा तुरुन्तै ठूलो जरिवाना भइहाल्ने होइन। तर, 青色申告 (कर बचतको ठूलो फाइदा हुने विधि) को सुविधा नपाउने, वा ऋण लिन आवश्यक पर्ने कागजातहरू तयार नहुने जस्ता ठूला बेफाइदाहरू हुन्छन्। बिर्सेको थाहा पाउने बित्तिकै पेस गरिहाल्नुहोस्।
Q2. जापानी भाषाको कागजात लेख्न डर लाग्छ। के आफैं लेख्नुपर्छ?
A. कठिन कानुनी शब्दहरू र सरकारी कागजात भएकाले चिन्ता लाग्नु स्वाभाविक हो। एक्लै अलमलिनु भन्दा 行政書士 वा 税理士 जस्ता विशेषज्ञहरूसँग परामर्श लिनु राम्रो हुन्छ। विशेष गरी, आफ्नो 在留資格 (भिसा) सँग व्यवसाय मिल्छ कि मिल्दैन भनेर चेक गर्न पनि यो आवश्यक छ।
Q3. घाटा (नाफा नभएको) अवस्थामा पनि Tax Office मा रिपोर्ट गर्नुपर्छ?
A. हो, गर्नुपर्छ। घाटा भएको खण्डमा पनि 確定申告 गर्दा "欠損金" लाई अर्को वर्षसम्म सार्न मिल्छ। यसबाट भविष्यमा नाफा हुँदा कर बचत गर्न सकिन्छ। यो फाइदा नगुमाउनका लागि हरेक वर्ष रिपोर्ट गर्नु जरुरी छ।
जापानमा तपाईंको प्रयास सफल बनाउन, सबैभन्दा पहिले "नियमको आधार" तयार गर्नुहोस्। प्रक्रियाका बारेमा चिन्ता छ वा 在留資格 सँग सम्बन्धित समस्या छ भने, कृपया एकपटक 税理士 वा 行政書士 सँग परामर्श लिनुहोस्।
