Lời giải đáp từ 行政書士 chuyên về thị thực tại Nhật Bản.
"Vì sơ suất mà tôi để quá hạn thời hạn cư trú", "Vì hoàn cảnh đưa đẩy mà tôi rơi vào tình trạng cư trú bất hợp pháp...". Có ai đang trải qua những ngày tháng lo âu, mất ngủ vì tình cảnh này không?
"Liệu cứ tiếp tục ở lại Nhật như thế này thì có phải lúc nào cũng nơm nớp lo sợ cảnh sát hay 入管 không?", "Nếu bị 強制送還 thì có phải sẽ không bao giờ được quay lại Nhật nữa không?". Vì sự lo lắng đó, có thể nhiều người đã từ bỏ việc tìm kiếm giải pháp và chấp nhận buông xuôi.
Nhưng xin hãy yên tâm. Tại Nhật Bản, vẫn có một cơ chế mang tên "出国命令制度" nhằm hỗ trợ những người vì hoàn cảnh mà rơi vào tình trạng cư trú bất hợp pháp, nhưng lại có nguyện vọng tự nguyện về nước.
Trong bài viết này, từ góc độ của một chuyên gia, tôi sẽ giải thích một cách dễ hiểu nhất, hạn chế các thuật ngữ pháp lý phức tạp, để các bạn hiểu rõ制度 này là gì và những điều kiện cần thiết để có thể sử dụng nó.
「出国命令制度」 là gì?
Nói một cách ngắn gọn, đây là một thủ tục "nhẹ nhàng hơn" dành cho những người cư trú bất hợp pháp nhưng "có ý chí tự nguyện và nhanh chóng về nước".
Thông thường, nếu bị phát hiện cư trú bất hợp pháp, bạn sẽ phải đối mặt với thủ tục gọi là "強制送還". Việc này thường gây áp lực tâm lý và gánh nặng rất lớn cho chính người trong cuộc, như việc bị cảnh sát bắt giữ hoặc bị giam giữ tại các cơ sở tập trung trong thời gian dài.
Ngược lại, với "出国命令制度", nếu bạn tự mình đến 入国管理局 (入管) và bày tỏ nguyện vọng "muốn về nước", bạn sẽ không bị bắt giữ, đồng thời có thể thực hiện thủ tục về nước một cách nhanh chóng và đơn giản hơn so với thủ tục 強制送還 thông thường.
Những ai có thể sử dụng制度 này? (5 điểm quan trọng)
Để sử dụng制度 này, bạn cần phải đáp ứng đầy đủ cả 5 điều kiện dưới đây:
-
Có ý chí tự nguyện về nước: Điều quan trọng nhất là ý chí muốn tự mình trở về quê hương.
-
Không thuộc đối tượng bị 強制送還 vì lý do khác ngoài cư trú bất hợp pháp: Ví dụ, bạn không nằm trong diện bị 退去強制 do các hành vi phạm tội nghiêm trọng như liên quan đến ma túy, vũ khí.
-
Không bị phạt vì các tội danh nghiêm trọng sau khi nhập cảnh: Bạn sẽ không đủ điều kiện nếu đã từng bị kết án tù hoặc các hình phạt tương đương tại Nhật Bản.
-
Chưa từng bị 退去強制 hoặc 出国命令 trước đây: Đây phải là lần đầu tiên bạn sử dụng制度 này.
-
Có khả năng đảm bảo sẽ rời khỏi Nhật Bản ngay lập tức: Bạn cần chuẩn bị sẵn sàng để về nước, ví dụ như có khả năng tự đặt vé máy bay về nước.
Nếu đáp ứng được các điều kiện này, bạn sẽ không cần phải vào cơ sở giam giữ mà có thể tiếp tục ở lại nơi cư trú trong thời gian chuẩn bị cho việc về nước.
Thủ tục thực tế diễn ra như thế nào?
Nếu bạn cảm thấy mình thuộc đối tượng có thể sử dụng制度 này, trước hết bạn cần tự mình đến quầy tiếp nhận của 入国管理局.
-
Trình diện (出頭): Hãy mang theo hộ chiếu, 在留カード và vé máy bay đã đặt để đến 入管.
-
Điều tra: Cán bộ của 入管 sẽ điều tra xem bạn có đáp ứng đủ các điều kiện hay không và xác minh các tình tiết về việc cư trú bất hợp pháp.
-
Thủ tục: Nếu đáp ứng đủ điều kiện, bạn sẽ được cấp "出国命令". Trong suốt quá trình này, bạn sẽ không bị nhốt tại cơ sở giam giữ.
Các câu hỏi thường gặp (Q&A)
Q1: Nếu tôi tự nguyện ra trình diện, liệu có bị bắt giữ ngay lập tức không?
A: Khi sử dụng 出国命令制度, về nguyên tắc, bạn sẽ không bị giam giữ. Đây là制度 được tạo ra để giảm bớt gánh nặng thủ tục cho những người có ý chí tự nguyện về nước. Tuy nhiên, tôi khuyên bạn nên tham khảo ý kiến của chuyên gia như 弁護士 hoặc 行政書士 để xác nhận xem mình có đáp ứng các điều kiện hay không trước khi đi trình diện.
Q2: Nếu đã về nước một lần rồi, liệu tôi có bị cấm quay lại Nhật Bản vĩnh viễn không?
A: Nếu bị áp dụng 強制送還 (退去強制) thông thường, thời hạn không được phép nhập cảnh vào Nhật Bản sẽ rất dài, lên đến "5 năm". Tuy nhiên, nếu bạn tự nguyện về nước bằng cách sử dụng 出国命令制度, thời hạn này sẽ được rút ngắn xuống còn "1 năm". Điều này có nghĩa là cơ hội để bạn quay lại làm việc hoặc sinh sống tại Nhật Bản sẽ đến nhanh hơn.
Q3: Tôi rất lo lắng khi phải tự mình làm thủ tục, tôi có thể nhận được sự hỗ trợ không?
A: Tôi hiểu rằng việc đến 入管 là một quyết định cần rất nhiều lòng can đảm. Các chuyên gia như 行政書士 có thể đóng vai trò đại diện, giúp bạn sắp xếp tình hình, chuẩn bị hồ sơ và hỗ trợ trong quá trình trình diện tại 入管. Đừng chịu đựng một mình, hãy liên hệ với chuyên gia để được tư vấn.
Lời kết: Lựa chọn đúng đắn cho tương lai
Tình trạng cư trú bất hợp pháp là một gánh nặng tinh thần vô cùng lớn đối với bất kỳ ai. Tuy nhiên, chính phủ Nhật Bản (出入国在留管理庁) đã chuẩn bị制度 này nhằm khuyến khích những người muốn tự nguyện về nước.
Thay vì tiếp tục lẩn trốn chỉ vì cảm giác "sợ hãi", việc sử dụng制度 để về nước đúng quy định và chuẩn bị cho việc quay lại Nhật Bản bằng con đường hợp pháp trong tương lai sẽ là lựa chọn tích cực hơn rất nhiều cho cuộc đời của bạn.
