Với tư cách là một 行政書士 chuyên về các thủ tục VISA và 在留資格 tại Nhật Bản, tôi xin giải đáp thắc mắc của các bạn.
"Mình muốn làm việc tại Nhật", "Mình đang muốn nghỉ việc cũ để chuyển sang làm việc theo hình thức 派遣". Khi nghĩ đến điều này, chắc hẳn nhiều bạn sẽ tự hỏi: "Liệu người nước ngoài như mình có thể đăng ký vào các công ty 派遣 để làm việc hay không?"
Câu trả lời là hoàn toàn có thể. Tuy nhiên, khác với người Nhật, khi người nước ngoài muốn làm việc theo hình thức 派遣, sẽ có rất nhiều "bức tường rào cản" phức tạp về luật pháp mà bạn cần phải vượt qua.
Nếu không nắm rõ những quy định này và cứ thế đăng ký vào các công ty 派遣 rồi chọn việc một cách tùy ý, trong trường hợp xấu nhất, bạn có thể gặp rắc rối khi gia hạn 在留資格, thậm chí là không thể tiếp tục ở lại Nhật Bản được nữa.
Trong bài viết này, tôi sẽ giải thích một cách dễ hiểu nhất từ góc độ của một chuyên gia, giúp các bạn nắm rõ những điểm quan trọng để có thể làm việc hợp pháp và tránh mọi rắc rối không đáng có.
1. Tại sao làm việc theo hình thức "派遣" đối với người nước ngoài lại khó khăn?
Trong các hình thức tuyển dụng thông thường như "nhân viên chính thức" (正社員) hay "nhân viên hợp đồng" (契約社員), bạn sẽ ký hợp đồng trực tiếp với công ty nơi mình làm việc. Trong trường hợp này, nếu trình độ học vấn và kinh nghiệm làm việc của bạn phù hợp với nội dung công việc tại công ty đó, quá trình xét duyệt 在留資格 thường sẽ diễn ra khá suôn sẻ.
Tuy nhiên, với 派遣 thì lại khác. Khi làm việc theo hình thức 派遣, "công ty 派遣 (người thuê bạn)" và "nơi làm việc thực tế (nơi bạn đến làm)" là hai thực thể khác nhau. Đây chính là cái bẫy lớn nhất.
Trong quá trình xét duyệt của 出入国在留管理庁 (入管), họ không chỉ kiểm tra điều kiện của bạn tại "công ty 派遣", mà còn kiểm tra rất kỹ xem "bạn đang làm công việc gì tại hiện trường thực tế".
2. Người có 在留資格 "技術・人文知識・国際業務" cần đặc biệt lưu ý
Rất nhiều người nước ngoài đang làm việc tại Nhật sở hữu 在留資格 mang tên "技術・人文知識・国際業務". Với loại VISA này, nguyên tắc là bạn phải làm việc vận dụng các kiến thức hoặc kỹ năng chuyên môn.
Điều mà 入管 kiểm tra đặc biệt nghiêm ngặt là "nội dung công việc tại hiện trường có phù hợp với chuyên môn của bạn hay không".
Ví dụ, các công việc lao động phổ thông trên dây chuyền sản xuất tại nhà máy, dù bạn có nỗ lực đến đâu, theo quy định pháp luật cũng sẽ không được coi là "công việc chuyên môn". Nếu bạn đang giữ VISA "技術・人文知識・国際業務" mà lại làm việc theo hình thức 派遣 tại các hiện trường như vậy, khi đến kỳ gia hạn VISA tiếp theo, khả năng cao bạn sẽ bị đánh giá là "công việc hiện tại có tính chuyên môn thấp" và bị từ chối gia hạn.
Đừng vội tin tưởng và nghĩ rằng "công ty 派遣 giới thiệu việc cho mình chắc là ổn". Bởi lẽ, các công ty 派遣 không phải là chuyên gia về VISA của bạn. Bạn phải là người tự ý thức và kiểm tra xem: "Công việc tại hiện trường hiện tại có nằm trong phạm vi cho phép của VISA mình hay không?".
3. Sở hữu "身分系" 在留資格 thì có an tâm không?
Ngược lại, với những người sở hữu các loại 在留資格 thuộc nhóm "身分系" như "永住者", "日本人の配容者等", "永住者の配偶者等", "定住者", thì câu chuyện lại hoàn toàn khác.
Với những người này, không có bất kỳ hạn chế nào về nội dung công việc. Vì vậy, cho dù bạn có làm việc theo hình thức 派遣 tại bất kỳ hiện trường nào, kể cả công việc lao động phổ thông, cũng sẽ không phát sinh vấn đề gì về 在留資格. Nếu bạn đang sở hữu một trong những loại VISA này, bạn có thể tìm kiếm việc làm một cách linh hoạt hơn.
4. Kiểm tra độ tin cậy của "công ty 派遣" khi tìm việc
Trên thực tế, không chỉ bạn mà cả phía công ty 派遣 cũng bị 入管 giám sát rất chặt chẽ. Các công ty 派遣 bắt buộc phải có giấy phép "労働者派遣事業許可" theo quy định của pháp luật.
Nếu làm việc cho một công ty không có giấy phép, bạn sẽ gặp nguy hiểm vì bị coi là tiếp tay cho "不法就労" (lao động bất hợp pháp). Hãy nhớ kiểm tra trên trang web của công ty 派遣 xem họ có ghi rõ mã số giấy phép hay không nhé.
[Q&A] Những câu hỏi thường gặp về lao động 派遣 dành cho người nước ngoài
Q1: Mình có thể ứng tuyển vào các công việc 派遣 với VISA hiện tại không?
A: Điều này phụ thuộc vào "phạm vi hoạt động" của VISA mà bạn đang sở hữu. Với các loại VISA lao động như "技術・人文知識・国際業務", chìa khóa nằm ở việc hiện trường đó có phù hợp với chuyên môn của bạn hay không. Nếu cảm thấy lo lắng, trước khi quyết định nhận việc, hãy hỏi ý kiến chuyên gia để xem nội dung công việc đó có đáp ứng các yêu cầu của VISA không.
Q2: Công ty 派遣 nói với mình rằng "VISA không sao đâu", nhưng mình vẫn bị từ chối gia hạn.
A: Đáng tiếc là nhân viên của công ty 派遣 đôi khi không am hiểu sâu về 入管法. Người chịu trách nhiệm cuối cùng cho việc xét duyệt chính là bạn. Hãy tự mình kiểm tra kỹ nội dung hồ sơ xin cấp "在留資格認定証明書" hoặc "就労資格証明書", đừng phó mặc hoàn toàn cho công ty 派遣.
Q3: Khi đổi nơi làm việc 派遣, mình có cần làm thủ tục gì không?
A: Khi thay đổi đơn vị 派遣 (công ty 派遣) hoặc thay đổi hình thức hợp đồng, bạn bắt buộc phải thực hiện thủ tục "所属機関に関する届出" với 出入国在留管理庁. Đây là thủ tục rất quan trọng có ảnh hưởng trực tiếp đến việc gia hạn VISA sau này của bạn.
Lời kết
Việc người nước ngoài làm việc theo hình thức 派遣 không phải là không thể. Tuy nhiên, so với cách làm việc của người Nhật, sự thật là có rất nhiều hạn chế về luật pháp mà bạn cần lưu ý.
Nếu bạn đang cảm thấy "không biết công việc hiện tại có thực sự phù hợp với VISA không", hoặc "đang hướng tới mục tiêu xin 永住 nên muốn xác nhận lại cách làm việc hiện tại", hãy thử tham khảo tài liệu công khai của 出入国在留管理庁 hoặc liên hệ với văn phòng chúng tôi để được tư vấn nhé.
