ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်နေကြပြီး နေထိုင်နေကြသော နိုင်ငံခြားသားများအားလုံး မင်္ဂလာပါ။ လစဉ်ပေးတဲ့ လစာစာရွက်ကို ကြည့်လိုက်တဲ့အခါ "လက်ထဲကို တကယ်ရတဲ့ ပိုက်ဆံက ထင်ထားတာထက် နည်းနေသလိုပဲ" သို့မဟုတ် "လစာထဲကနေ ဖြတ်တောက်ခံရတဲ့ ပိုက်ဆံတွေ ရုတ်တရက် တိုးလာသလိုပဲ" ဆိုပြီး အံ့အားသင့်ဖူးကြပါသလား။ ဒါဟာ ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ ထူးခြားတဲ့ စနစ်တစ်ခုဖြစ်တဲ့ 住民税 နဲ့ သက်ဆိုင်နေနိုင်ပါတယ်။
"ကျွန်တော်/ကျွန်မက နိုင်ငံခြားသားဆိုတော့ ဂျပန်ရဲ့ အခွန်နဲ့ မဆိုင်ပါဘူး" လို့ တွေးနေမိပါသလား။ ဒါဟာ အလွန်အမှားကြီးဖြစ်ပါတယ်။ ဂျပန်မှာ နေထိုင်နေသရွေ့ နိုင်ငံခြားသားဖြစ်ပေမဲ့ 住民税 ကို ပေးဆောင်ရမည့် တာဝန်ရှိပါတယ်။ ဒီတာဝန်ကို ပေါ့ဆမယ်ဆိုရင် အဆိုးရွားဆုံးအနေနဲ့ 在留資格 (VISA) ကို သက်တမ်းတိုးတဲ့အခါမှာ အခက်အခဲဖြစ်နိုင်တဲ့ အန္တရာယ်တောင် ရှိပါတယ်။
ဒီဆောင်းပါးမှာတော့ နိုင်ငံခြားသားတွေ မဖြစ်မနေ သိထားသင့်တဲ့ 住民税 ရဲ့ အခြေခံအချက်တွေကနေစပြီး ကုမ္ပဏီကနေ ထွက်တဲ့အခါ ဒါမှမဟုတ် မိမိနိုင်ငံကို ပြန်တဲ့အခါ လုပ်ဆောင်ရမယ့် လုပ်ငန်းစဉ်တွေကို ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်တစ်ဦးရဲ့ ရှုထောင့်ကနေ နားလည်လွယ်အောင် ရှင်းပြပေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
住民税 ဆိုတာ ဘာလဲ။ နိုင်ငံခြားသားတွေလည်း ပေးဆောင်ရမှာလား။
အဖြေကို အရင်ဆုံး ပြောရရင် ဂျပန်နိုင်ငံမှာ နေထိုင်ခွင့်လိပ်စာ ရှိတဲ့ နိုင်ငံခြားသားတွေလည်း 住民税 ကို ပေးဆောင်ရမည့် တာဝန်ရှိပါတယ်။
住民税 ဆိုတာ မိမိနေထိုင်တဲ့ မြို့နယ်/ရပ်ကွက်ရဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးဝန်ဆောင်မှုများ (အမှိုက်သိမ်းခြင်း၊ မီးသတ်၊ လူမှုဖူလုံရေး၊ ပညာရေး စသည်ဖြင့်) ကို ဆက်လက်လည်ပတ်နိုင်ဖို့အတွက် ဒေသခံတွေက ခွဲဝေပေးဆောင်ရတဲ့ 地方税 တစ်မျိုး ဖြစ်ပါတယ်။ အတိအကျ ပြောရရင်တော့ နှစ်စဉ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့မှာ ဂျပန်နိုင်ငံမှာ လိပ်စာရှိပြီး အရင်နှစ်က ဝင်ငွေပမာဏ သတ်မှတ်ချက်ထက် ကျော်လွန်သူတွေဟာ ပေးဆောင်ရမယ့်သူတွေ ဖြစ်ပါတယ်။
နိုင်ငံခြားသားအများစုအတွက် ခက်ခဲတဲ့အချက်ကတော့ "住民税 ဟာ အရင်နှစ်က ဝင်ငွေအပေါ် အခြေခံပြီး တွက်ချက်တာ" ဖြစ်ပါတယ်။ ဆိုလိုတာက ဒီနှစ်မှာ ဝင်ငွေနည်းသွားရင်တောင်မှ အရင်နှစ်က ဝင်ငွေကောင်းခဲ့ရင် ဒီနှစ်အတွက် အခွန်က မြင့်မားနေနိုင်ပါတယ်။ "အခုမှ အလုပ်သိပ်မလုပ်ရသေးတာကို ဘာလို့ အခွန်က ဒီလောက်များရတာလဲ" လို့ မကျေမနပ် ဖြစ်နိုင်ပေမဲ့ ဒါက ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ အခွန်စနစ်စည်းမျဉ်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
住民税 ပေးဆောင်တဲ့ ပုံစံ (၂) မျိုး - 特別徴収 နဲ့ 普通徴収
住民税 ပေးဆောင်တဲ့ နည်းလမ်းကို အဓိကအားဖြင့် (၂) မျိုး ခွဲခြားထားပါတယ်။
၁။ 特別徴収 (လစာထဲကနေ ဖြတ်တောက်ခြင်း) ဂျပန်ကုမ္ပဏီမှာ အမြဲတမ်းဝန်ထမ်း (Seishain) သို့မဟုတ် စာချုပ်ဝန်ထမ်း (Keiyakushain) အဖြစ် လုပ်ကိုင်နေမယ်ဆိုရင် ကုမ္ပဏီကနေ လစဉ်လစာထဲကနေ 住民税 ကို အလိုအလျောက် ဖြတ်တောက်ပြီး ကိုယ်စား မြို့နယ်ရုံးကို ပေးသွင်းပေးပါတယ်။ ဒါကို 特別徴収 လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ကိုယ်တိုင် 納付書 ကို ကိုင်ပြီး ဘဏ်ကို သွားစရာမလိုတဲ့အတွက် အသုံးအများဆုံးနဲ့ အဆင်ပြေဆုံး နည်းလမ်း ဖြစ်ပါတယ်။
၂။ 普通徴収 (ကိုယ်တိုင် ပေးဆောင်ခြင်း) Free lancer ဖြစ်ဖြစ်၊ ကိုယ်ပိုင်စီးပွားရေးလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်နေသူဖြစ်ဖြစ်၊ ကုမ္ပဏီမှာ လုပ်ပေမဲ့ လစာထဲကနေ မဖြတ်တောက်တဲ့သူဆိုရင်တော့ ကိုယ်တိုင် ပေးဆောင်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ နှစ်စဉ် ဇွန်လလောက်မှာ မြို့နယ်ရုံးကနေ 納付書 ကို အိမ်လိပ်စာဆီ ပို့ပေးပါလိမ့်မယ်။ အဲဒီငွေပမာဏကို သတ်မှတ်ရက်အတွင်း ဘဏ်မှာ ဒါမှမဟုတ် コンビニ မှာ ပေးသွင်းရပါမယ်။ ဒါကို 普通徴収 လို့ ခေါ်ပါတယ်။
ဖြစ်လေ့ဖြစ်ထရှိတဲ့ ပြဿနာတစ်ခုကတော့ "ကုမ္ပဏီ စဝင်ကာစမှာပဲ လက်ထဲကိုရတဲ့ လစာက ထင်ထားတာထက် နည်းနေတယ်" ဆိုတဲ့ တိုင်ပင်ချက်တွေပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ ကုမ္ပဏီက 特別徴収 ကို စတင်လုပ်ဆောင်လို့ ဖြစ်ပါတယ်။ စိတ်မသက်မသာ ဖြစ်နေတယ်ဆိုရင် ကုမ္ပဏီရဲ့ တာဝန်ရှိသူကို သေချာ ပြန်မေးကြည့်ပါ။
ကုမ္ပဏီကနေ ထွက်တဲ့အခါ ဒါမှမဟုတ် ပြန်တဲ့အခါ ဘာလုပ်ရမလဲ။
ဂျပန်ကနေ ထွက်ခွာတဲ့အခါ ဒါမှမဟုတ် အလုပ်ပြောင်းတဲ့အခါ 住民税 နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်တွေကို ပစ်ထားခဲ့တာမျိုး လုံးဝမလုပ်ပါနဲ့။
-
ကုမ္ပဏီကနေ ထွက်တဲ့အခါ: 特別徴収 နဲ့ ပေးဆောင်နေသူက ကုမ္ပဏီကနေ အလုပ်ထွက်တော့မယ်ဆိုရင် ကျန်ရှိနေတဲ့ 住民税 ကို ဘယ်လိုပေးဆောင်မလဲဆိုတာကို ကုမ္ပဏီနဲ့ တိုင်ပင်ရပါမယ်။ ယေဘုယျအားဖြင့်တော့ အလုပ်ထွက်တဲ့လရဲ့ လစာ ဒါမှမဟုတ် အလုပ်ထွက်ခွင့်ပြုငွေထဲကနေ ကျန်ငွေတွေကို တစ်ခါတည်း ဖြတ်တောက်ပြီး ရှင်းလင်းပေးတဲ့ပုံစံ ဖြစ်လေ့ရှိပါတယ်။
-
ဂျပန်ကနေ မိမိနိုင်ငံသို့ ပြန်တဲ့အခါ: မပြန်ခင်မှာ ကျန်ရှိတဲ့ 住民税 ကို အကုန်မပေးဆောင်နိုင်ဘူးဆိုရင် "納税管理人" ကို တင်ပြရပါမယ်။ သူကတော့ မိမိကိုယ်စား ဂျပန်မှာ အခွန်ဆိုင်ရာလုပ်ငန်းစဉ်တွေကို ဆောင်ရွက်ပေးမယ့်သူ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလုပ်ငန်းစဉ်ကို မလုပ်ဘဲ ပြန်သွားမယ်ဆိုရင် နောက်ပိုင်းမှာ 督促状 (ငွေပေးဆောင်ရန် သတိပေးစာ) ရောက်လာနိုင်သလို အနာဂတ်မှာ ဂျပန်ကို ပြန်လာပြီး VISA လျှောက်တဲ့အခါမှာလည်း အခက်အခဲ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
သိထားသင့်တဲ့ 住民税 နဲ့ ပတ်သက်သော Q&A
Q1: 住民税 ကို မပေးဆောင်ရင် VISA သက်တမ်းတိုးလို့ မရတော့ဘူးလား။
A: ဟုတ်ပါတယ်၊ ဖြစ်နိုင်ခြေ အလွန်များပါတယ်။ 在留期間 သက်တမ်းတိုး လျှောက်ထားတဲ့အခါ အခွန်ပေးဆောင်ထားကြောင်း ပြသရမည့်စာရွက် (納税証明書) တောင်းခံတာမျိုး ရှိပါတယ်။ မပေးဆောင်ထားဘူးဆိုရင် "အခွန်ပေးဆောင်ရမည့် တာဝန်ကို မကျေပွန်ဘူး" လို့ သတ်မှတ်ခံရပြီး သက်တမ်းတိုးခွင့် မရတဲ့ အဓိကအကြောင်းအရင်း ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။
Q2: 住民税 ကို ဘယ်လို တွက်ချက်ပါသလဲ။
A: 住民税 ဟာ ဝင်ငွေအပေါ်မူတည်ပြီး ပြောင်းလဲတဲ့ "所得割額" နဲ့ ပမာဏသတ်မှတ်ထားတဲ့ "均等割額" တို့ ပေါင်းစပ်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ အခွန်နှုန်းကတော့ ဝင်ငွေရဲ့ ၁၀% ဝန်းကျင် ဖြစ်ပါတယ်။ လူတစ်ဦးချင်းစီရဲ့ အခြေအနေအပေါ် မူတည်ပြီး နုတ်ယူခွင့်တွေ ရှိတဲ့အတွက် အတိအကျ သိချင်တယ်ဆိုရင်တော့ မိမိနေထိုင်တဲ့ မြို့နယ်ရုံးရဲ့ 税務課 ကို မေးမြန်းကြည့်ပါ။
Q3: ဂျပန်မှာ အိမ်/မြေ ရှိနေပြီး ပြန်သွားမယ်ဆိုရင် လုပ်ဆောင်ရမယ့် လုပ်ငန်းစဉ် ရှိပါသလား။
A: ဂျပန်ကနေ အချိန်အကြာကြီး ခွဲခွာနေရမှာ ဖြစ်ပေမဲ့ အိမ်/မြေ ပိုင်ဆိုင်ထားတယ်ဆိုရင် 固定資産税 ပေးဆောင်ရမည့် တာဝန်က ကျန်ရှိနေမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီကိစ္စအတွက်လည်း 納税管理人 ကို သတ်မှတ်ပြီး ကြေညာရမယ့် တာဝန်ရှိပါတယ်။ ပစ်မထားပါနဲ့၊ ကျွမ်းကျင်သူတွေ ဒါမှမဟုတ် မြို့နယ်ရုံးမှာ တိုင်ပင်ပါ။
နိဂုံး - အခွန်ကို မှန်မှန်ပေးဆောင်ပြီး ဂျပန်မှာ စိတ်အေးလက်အေး နေထိုင်ကြပါစို့
住民税 ဟာ ဂျပန်မှာ နေထိုင်နေတဲ့ လူမှုအဖွဲ့အစည်းရဲ့ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအနေနဲ့ တာဝန်ယူရမယ့်အရာ ဖြစ်ပါတယ်။ နားလည်ရခက်တဲ့ အသုံးအနှုန်းတွေ များတဲ့အတွက် ရှုပ်ထွေးနိုင်ပေမဲ့ ပစ်ထားလိုက်တာက အကြီးမားဆုံး အန္တရာယ် ဖြစ်ပါတယ်။
အခုလက်ရှိ အခွန်ပေးဆောင်ရမှာ စိုးရိမ်နေသူတွေ၊ အလုပ်ထွက်ဖို့ ဒါမှမဟုတ် ပြန်ဖို့ ပြင်ဆင်နေသူတွေအနေနဲ့ အနီးဆုံး မြို့နယ်ရုံး ဒါမှမဟုတ် ကျွမ်းကျင်သူတွေဆီမှာ ကြိုတင် တိုင်ပင်ဆွေးနွေးပါ။ လုပ်ငန်းစဉ်တွေကို စနစ်တကျ လုပ်ဆောင်ထားခြင်းဖြင့် ဂျပန်မှာ စိတ်အေးလက်အေးနဲ့ မိမိဘဝနဲ့ အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းကို တည်ဆောက်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
