विदेश भ्रमण, जापानको जीवन वा सामाजिक सञ्जाल (SNS) मार्फत जापानी साथीसँग भेट भई "यही व्यक्तिसँग जीवन बिताउँछु" भनेर अन्तर्राष्ट्रिय विवाह गर्ने निर्णय गर्ने मानिसहरूको संख्या बढ्दै गएको छ। तर, वास्तवमै विवाह गर्न खोज्दा जापानी नागरिकहरू बीच हुने विवाहभन्दा बिल्कुलै फरक र ठूला चुनौतीहरू सामना गर्नुपर्ने हुन्छ।
"के कुराबाट सुरु गर्ने होला, केही थाहा छैन।" "साथी अझै विदेशमै छ, जापानमा कसरी बोलाउने होला?"
यस्ता चिन्ता र अन्योलमा हुनुभएकाहरूका लागि, यस पटक कानुनविद्ले अन्तर्राष्ट्रिय विवाहको कानुनी प्रक्रिया (विवाह दर्ता) देखि जापानमा सँगै बस्नका लागि आवश्यक पर्ने 「配偶者ビザ」 लिने प्रक्रियासम्मका सबै कुराहरू सजिलो तरिकाले बुझाउने गरी व्याख्या गरिदिनुभएको छ।
1. अन्तर्राष्ट्रिय विवाहको आधारभूत नियम: दुवै देशमा प्रक्रिया पूरा गर्नुपर्ने
अन्तर्राष्ट्रिय विवाहलाई कानुनी रूपमा मान्य बनाउनका लागि "जापान" र "अर्को देश" दुवैको कानुनले तोकेका सर्तहरू पूरा गरी दुवै देशमा विवाहको प्रक्रिया सम्पन्न गर्नुपर्छ।
यदि जापानी नागरिकहरू बीचको विवाह हो भने役所 (स्थानीय कार्यालय) मा गएर 婚姻届 बुझाए मात्र पुग्छ। तर अन्तर्राष्ट्रिय विवाहमा भने "दुवै देशले यो विवाहलाई कानुनी रूपमा मान्यता दिएको अवस्था" बनाउनुपर्छ।
विवाहको प्रक्रिया "जापानमा पहिले गर्ने (जापान先行)" वा "विदेशमा पहिले गर्ने (現地先行)" भन्ने कुराले आवश्यक पर्ने कागजात र प्रक्रियाको तरिकामा ठूलो फरक पार्छ। जुन तरिका रोजे पनि अन्तिम कानुनी मान्यता एउटै हुन्छ। त्यसैले तपाईंको पार्टनर अहिले कहाँ बस्दै हुनुहुन्छ र कुन देशमा बस्न सजिलो हुन्छ, त्यसैको आधारमा सहज हुने तरिका रोज्नुहोला।
2. जापानमा पहिले विवाहको प्रक्रिया गर्ने अवस्थामा (日本先行)
यदि विदेशी पार्टनर पहिले नै 「留学生」 वा 「就労ビザ」 जस्ता भिसामा जापानमै बसिरहनुभएको छ भने, सामान्यतया पहिले जापानमै विवाहको प्रक्रिया गर्ने गरिन्छ।
① 「婚姻要件具備証明書」 भनेको के हो?
जापानको役所 मा विदेशी नागरिकसँग विवाह गर्दा सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कागजात 「婚姻要件具備証明書」 हो। यसलाई सजिलो भाषामा भन्दा, "म मेरो देशको कानुन अनुसार अविवाहित छु र विवाह गर्न योग्य छु" भनेर सम्बन्धित देशको सरकार (दूतावास आदि) ले प्रमाणित गरिदिने कागजात हो। यो सामान्यतया "अविवाहित प्रमाणपत्र" (Single Status Certificate) जस्तै हो।
साधारणतया, पार्टनरको आफ्नो देशको परिचयपत्र वा आवश्यक कागजातहरू लिएर जापानमा रहेको सम्बन्धित देशको दूतावास वा वाणिज्य दूतावासमा गई यो प्रमाणपत्र लिइन्छ।
② जापानको स्थानीय役所 मा 婚姻届 दर्ता गर्ने
婚姻要件具備証明書 प्राप्त भएपछि, जापानको役所 मा 婚姻届 बुझाउनुपर्छ। आवश्यक पर्ने मुख्य कागजातहरू यस प्रकार छन्:
-
婚姻届 (उमेर पुगेका २ जना साक्षीको हस्ताक्षर आवश्यक पर्ने)
-
जापानी नागरिकको 戸籍謄本
-
विदेशी नागरिकको 婚姻要件具備証明書 (जापानी भाषाको अनुवाद अनिवार्य)
-
विदेशी नागरिकको राहदानी (Passport)
जापानको役所 ले यो दर्ता स्वीकार गरेपछि, जापानको कानुन अनुसार विवाह सम्पन्न हुन्छ।
③ सम्बन्धित देशमा जानकारी गराउने (रिपोर्ट गर्ने)
जापानको प्रक्रिया सकिएपछि, अब अर्को देशको कानुन अनुसार पनि विवाहलाई मान्यता दिलाउनका लागि जापानमा रहेको आफ्नै देशको दूतावास आदिमा "विवाह भयो" भनेर जानकारी गराउने प्रक्रिया गर्नुपर्छ। यो गर्न बिर्सिनुभयो भने, आफ्नै देशमा अझै पनि "अविवाहित" नै रहिने भएकाले अनिवार्य रूपमा दुवै देशमा प्रक्रिया पूरा गर्नुहोस्।
3. विदेशमा पहिले विवाहको प्रक्रिया गर्ने अवस्थामा (海外先行)
जापानी नागरिक आफैं विदेश गएर वा विदेशमै सँगै बसिरहेको अवस्था छ भने, पहिले त्यही देशको कानुन अनुसार विवाह वा दर्ता गरिन्छ।
① स्थानीय देशको प्रक्रिया
प्रत्येक देशको प्रक्रिया फरक-फरक हुन्छ। कतिपय देशमा चर्चमा विवाह गर्नैपर्ने हुन्छ भने कतिपय देशमा अदालत वा दर्ता कार्यालयमा कागजात बुझाउनुपर्ने हुन्छ। यस्तोमा जापानी नागरिकले जापानबाट 「戸籍謄本」 लिएर जाने र त्यहाँ रहेको जापानको दूतावास आदिबाट आफ्नो 婚姻要件具備証明書 लिएर स्थानीय कार्यालयमा बुझाउने तरिका बढी चलनमा छ।
② जापान तर्फ रिपोर्ट (जानकारी) बुझाउने
स्थानीय कानुन अनुसार विवाह सम्पन्न भएपछि, ३ महिनाभित्र त्यहाँको जापानी दूतावास वा जापानको स्थानीय役所 मा 「婚姻届」 (रिपोर्टको रूपमा) बुझाउनुपर्छ।
-
बुझाउनुपर्ने कागजातको उदाहरण: 婚姻届, जापानी नागरिकको 戸籍謄本, विदेशको विवाह दर्ता प्रमाणपत्र (सक्कल), सोही कागजातको जापानी अनुवाद, विदेशी पार्टनरको राहदानीको प्रतिलिपि आदि।
यो कागजात जापानको役所 ले स्वीकार गरेपछि जापानी नागरिकको 戸籍謄本 मा "मिति 〇〇 मा विदेशी नागरिक 〇〇 सँग विवाह भएको" भन्ने कुरा आधिकारिक रूपमा लेखिन्छ।
4. सबैभन्दा गाह्रो चरण! 「配偶者ビザ (在留資格)」 द्वारा जापानमा बोलाउने
दुवै देशमा विवाहको प्रक्रिया पूरा हुँदैमा विदेशी पार्टनर स्वतः जापानमा बस्न पाउने अधिकार प्राप्त हुँदैन। जापानमा सँगै बस्नका लागि 出入国在留管理庁 (入管局) मा आवेदन दिएर 「日本人の配偶者等」 भनिने 在留資格 (जसलाई सामान्य भाषामा 配偶者ビザ भनिन्छ) प्राप्त गर्नुपर्छ।
① विदेशबाट बोलाउने अवस्थामा (在留資格認定証明書: COE)
यदि पार्टनर विदेशमा हुनुहुन्छ भने, जापानमा रहेका जापानी जीवनसाथी मुख्य जवानी (Garantor) बनेर जापानको 入管局 मा 「在留資格認定証明書 (COE)」 को लागि आवेदन दिनुपर्छ। यो प्रमाणपत्र स्वीकृत भएर आएपछि, यसको सक्कल प्रति विदेशमा रहनुभएका पार्टनरलाई हुलाक मार्फत पठाउनुपर्छ र पार्टनरले त्यहाँको जापानी दूतावासमा भिसाका लागि आवेदन दिई भिसा प्राप्त गरेर मात्र जापान प्रवेश गर्नुपर्छ।
② जापानमै भिसा परिवर्तन गर्ने अवस्थामा (在留資格変更許可申請)
यदि पार्टनर पहिले नै 「留学」 वा 「技術・人文知識・国際業務」 जस्ता भिसामा जापानमा हुनुहुन्छ भने, जापान भित्रकै 入管局 मा गएर 在留資格変更許可申請 गरी भिसालाई 「日本人の配偶者等」 मा परिवर्तन गर्न सकिन्छ।
【विज्ञको विशेष सल्लाह】
「配偶者ビザ」 को जाँच दिनप्रतिदिन कडा हुँदै गइरहेको छ। किनभने "नक्कली विवाह (भिसा लिने उद्देश्यले गरिने झूटो विवाह)" लाई रोक्नका लागि यसो गरिएको हो। 入管局 ले दुईवटा कुराको मुख्य प्रमाण माग्छ: "तपाईंहरू साच्चिकै एकअर्कालाई माया गर्ने वास्तविक दम्पती हुनुहुन्छ" र "जापानमा आर्थिक रूपमा स्थिर भएर जीवन बिताउन सक्ने क्षमता छ"। यसका लागि धेरै कागजातहरू, फोटोहरू र सामाजिक सञ्जाल (SNS) को कुराकानीको इतिहास जस्ता प्रमाणहरू बुझाउनुपर्ने हुन्छ।
5. थाहा पाउनैपर्ने कुराहरू! धेरैले सोध्ने प्रश्न र उत्तर (Q&A)
अन्तर्राष्ट्रिय विवाहको तयारी गरिरहेकाहरूले धेरै सोध्ने ३ वटा मुख्य प्रश्न र तिनको उत्तर यहाँ प्रस्तुत गरिएको छ।
Q1. पार्टनरको देशले 「婚姻要件具備証明書」 जारी गर्दैन। के हामीले विवाह गर्ने विचार छोड्नुपर्छ?
A1. विचार छोड्नु पर्दैन! वैकल्पिक कागजात र 「上申書」 बुझाएर प्रक्रिया गर्न सकिन्छ। केही देशहरू (जस्तै अमेरिकाका केही राज्यहरू, ब्राजिल, भारत आदि) वा शरणार्थी (Refugee) आवेदन दिइरहेका जस्ता विशेष परिस्थितिहरूमा, त्यहाँको सरकारी नियमका कारण 婚姻要件具備証明書 जारी नहुने वा लिन नसकिने हुन सक्छ। त्यस्तो अवस्थामा, त्यसको सट्टामा हुने अन्य कागजातहरू (जस्तै 宣誓書, 独身証明書, 出生証明書 आदि) संकलन गरी, "किन बुझाउन नसकिएको हो" भनेर स्पष्ट रूपमा व्याख्या गरिएको 「上申書 (理由書)」 जापानको役所 मा बुझाउनुपर्छ।役所 ले कानुनी मामिला ब्युरो (法務局) सँग परामर्श (पुष्टि) गरेपछि समस्या नभएमा 婚姻届 स्वीकार गरिन्छ।
Q2. 「観光ビザ」 (अल्पकालीन बसाइ) मा जापान आएको बेला विवाह गरेर, नेपाल नफर्की सीधै 「配偶者ビザ」 मा परिवर्तन गर्न मिल्छ?
A2. नियम अनुसार मिल्दैन, एक पटक आफ्नै देश फर्कनुपर्ने हुन्छ (तर, कुनै असाधारण वा विशेष परिस्थिति भएमा मात्र स्वीकृत हुन पनि सक्छ)। 出入国管理法 (入管法) को नियम अनुसार, "अल्पकालीन बसाइ" (Short-term visa) बाट अन्य 在留資格 मा परिवर्तन गर्नका लागि "विशेष र अपरिहार्य परिस्थिति" नभएसम्म अनुमति नदिने व्यवस्था छ। "जापानमा विवाहको प्रक्रिया सकियो" भन्ने कारणले मात्र पुग्दैन, नियम अनुसार एक पटक आफ्नै देश फर्केर, विदेशबाट बोलाउने प्रक्रिया (在留資格認定証明書 को आवेदन) गर्नुपर्छ। जबरजस्ती जापानमै बस्न खोज्दा अवैध बसाइ (Overstay) को जोखिम हुने भएकाले आफ्नो तालिका बनाउँदा निकै ध्यान दिनुहोला।
Q3. यदि आम्दानी कम छ (जस्तै बेरोजगार, पार्ट-टाइम काम गर्ने वा विद्यार्थी) भने 「配偶者ビザ」 अस्वीकृत (Reject) हुन्छ?
A3. आम्दानी कम भए तापनि, परिवारले मिलेर जीवन चलाउन सक्छ भन्ने कुरा प्रमाणित गर्न सकेमा भिसा स्वीकृत हुने सम्भावना रहन्छ। 配偶者ビザ को जाँच गर्दा "जीवनयापन क्षमता (जापानमा सरकारको 生活保護 सहायता नलिई बस्न सक्छ कि सक्दैन)" भन्ने कुरा हेरिन्छ। तर, जापानी नागरिक विद्यार्थी हुनुहुन्छ वा भर्खरै काम परिवर्तन गरेकाले आम्दानी अस्थिर छ भने पनि, परिवारका सदस्य (जस्तै आमाबुबा) थप जवानी बसेर आर्थिक सहयोग गर्न तयार हुनुहुन्छ वा भविष्यको रोजगारीको योजना स्पष्ट छ भने, कागजातमा राम्रोसँग बुझाएर भिसा स्वीकृत भएका धेरै उदाहरणहरू छन्। हिम्मत नहारी आफ्नो जीवनको योजना स्पष्ट रूपमा प्रस्तुत गर्नुहोस्।
निष्कर्ष: सहज अन्तर्राष्ट्रिय विवाहका लागि
अन्तर्राष्ट्रिय विवाहको प्रक्रिया भनेको कानुनको पर्खाल, भाषाको पर्खाल र अध्यागमन (इमिग्रेसन) को पर्खाल गरी "३ वटा ठूला पर्खालहरू" पार गर्नु जस्तै हो। तयार गर्नुपर्ने कागजातहरू धेरै हुन्छन् र अनुवाद गर्दा पनि पूर्ण रूपमा सही हुनुपर्छ।
यदि तपाईंहरूलाई "हाम्रो अवस्थामा कुन-कुन कागजात आवश्यक पर्छ थाहा छैन" वा "हाम्रो विवाहलाई नक्कली विवाह भनेर शंका गर्ला कि भन्ने डर छ" भने, एक्लै चिन्ता गरेर नबस्नुहोस्। अन्तर्राष्ट्रिय विवाह र भिसा (VISA) सम्बन्धी विशेष परामर्श दिने हाम्रो 行政書士 कार्यालयमा एक पटक अवश्य सम्पर्क गर्नुहोस्। तपाईंहरू दुवै जनाले जापानमा ढुक्क भएर नयाँ जीवनको सुरुवात गर्न सक्नुहुने गरी हामी सम्पूर्ण रूपमा सहयोग गर्नेछौं।
行政書士 को जानकारी! 配偶者 भिसाको लागि "経緯書" कसरी लेख्ने? रिजेक्ट हुनबाट बच्ने तरिकाहरू
