Chào các bạn, tôi là 行政書士, chuyên gia hỗ trợ các thủ tục về visa và cuộc sống cho người nước ngoài tại Nhật Bản.
Thời gian gần đây, tôi nhận được rất nhiều câu hỏi từ các bạn đang làm việc tại Nhật: "Gia đình ở quê nhà có người ốm, liệu tôi có bắt buộc phải nghỉ việc để về nước chăm sóc hay không?"
Đối với những ai luôn nỗ lực xây dựng sự nghiệp tại Nhật, việc cân bằng giữa công việc và chăm sóc người thân là một vấn đề vô cùng trăn trở. Tuy nhiên, có một thực tế là tại Nhật Bản, ngay cả khi bạn là người nước ngoài, bạn hoàn toàn có thể sử dụng chế độ 介護休業 để vừa chăm sóc gia đình, vừa giữ được công việc nếu đáp ứng được các điều kiện nhất định.
Đây là quyền lợi chính đáng dành cho "tất cả những ai đang sinh sống tại Nhật Bản". Trong bài viết này, tôi sẽ giải thích một cách dễ hiểu nhất về chế độ này mà không dùng quá nhiều từ ngữ luật pháp phức tạp.
1. 介護休業 thực chất là gì?
Nhiều người vẫn thường hiểu lầm rằng 介護休業 là khoảng thời gian phải "túc trực 24/24 để chăm sóc người thân". Thực tế, đây là "khoảng thời gian chuẩn bị để bạn sắp xếp lại hệ thống, phương án chăm sóc người thân trong khi vẫn duy trì công việc".
Việc gia đình bạn có đang sử dụng chế độ bảo hiểm介護 của Nhật hay không không quan trọng. Ngay cả khi chưa được chứng nhận 要介護認定, bạn vẫn có thể sử dụng chế độ này nếu người thân thuộc diện cần được chăm sóc. Nếu bạn muốn gắn bó lâu dài tại Nhật, thay vì vội vàng nghỉ việc, hãy cân nhắc sử dụng chế độ này để tạo ra một môi trường làm việc ổn định.
2. Người nước ngoài có thuộc đối tượng được hưởng không?
Câu trả lời là: Hoàn toàn có thể. Không phụ thuộc vào quy mô hay ngành nghề của công ty, và không ai được quyền từ chối bạn chỉ vì "bạn là người nước ngoài". Ngay cả khi trong nội quy công ty không ghi rõ, thì theo Luật (育児・介護休業法), đây là quyền lợi mà bạn được hưởng, nên bạn hoàn toàn có quyền đề xuất với công ty.
Phạm vi người thân được hỗ trợ cũng rất rộng, bao gồm vợ/chồng (kể cả kết hôn thực tế), bố mẹ (kể cả bố mẹ nuôi), con cái, bố mẹ vợ/chồng, cũng như ông bà, anh chị em và cháu nếu đang sống chung và được bạn nuôi dưỡng.
3. Có sự hỗ trợ kinh tế nào trong thời gian 介護休業 không?
Nhiều bạn lo lắng về thu nhập khi nghỉ làm, nhưng nếu đáp ứng đủ điều kiện, bạn sẽ nhận được một khoản hỗ trợ gọi là 介護休業給付金. Khoản tiền này được chi trả từ bảo hiểm thất nghiệp.
Tuy nhiên, có một điểm cần lưu ý: 介護休業 có thể áp dụng ngay cả khi gia đình bạn ở nước ngoài, nhưng bạn cần chuẩn bị các giấy tờ để chứng minh việc chăm sóc đó. Ngoài ra, việc nghỉ phép dài hạn cũng đòi hỏi bạn phải có những đánh giá chuyên môn xem nó ảnh hưởng thế nào đến sự nghiệp sau này, hay liệu có nên đón gia đình sang Nhật hay không.
【Q&A giải đáp thắc mắc】
Q1: Công ty nói rằng họ không có chế độ 介護休業, tôi phải làm sao?
A: 介護休業 là quyền lợi của người lao động được pháp luật quy định. Ngay cả khi không có trong nội quy công ty, họ cũng không được phép từ chối yêu cầu của bạn. Nếu công ty chưa nắm rõ về chế độ này, bạn nên tham khảo ý kiến của các chuyên gia như 社労士 hoặc các cơ quan công quyền như 労働局 để được hỗ trợ.
Q2: Tôi có thể nghỉ phép để chăm sóc người thân ở quê nhà (Việt Nam) không?
A: Có, hoàn toàn được. Nếu bạn đang đóng bảo hiểm việc làm tại Nhật, bạn vẫn được hưởng quyền lợi này bất kể vị trí địa lý. Tuy nhiên, bạn sẽ cần chuẩn bị "介護の事実を証明する書類" (giấy tờ chứng minh sự thật việc chăm sóc), vì vậy hãy chuẩn bị sẵn sàng từ trước.
Q3: Việc nghỉ 介護休業 có ảnh hưởng đến việc gia hạn 在留資格 không?
A: Về cơ bản là không. 介護休業 là một kỳ nghỉ phép chính đáng. Tuy nhiên, nếu nghỉ quá dài, cơ quan xuất nhập cảnh có thể đặt nghi vấn về "thực trạng hoạt động tại Nhật". Vì vậy, điều quan trọng là bạn cần lên kế hoạch sự nghiệp rõ ràng sau khi quay lại làm việc. Đối với trường hợp cụ thể, hãy trao đổi trực tiếp với 行政書士.
Lời khuyên từ chuyên gia
Đối với các bạn đang nỗ lực xây dựng sự nghiệp tại Nhật, thời gian bên gia đình là vô cùng quý giá. Tuy nhiên, việc vội vàng nghỉ việc sẽ khiến bạn mất đi 在留資格 và những nỗ lực làm việc bấy lâu nay, điều đó thật sự rất đáng tiếc.
Chuyện chăm sóc người thân có thể ập đến bất ngờ. Thay vì lo lắng, hãy bình tĩnh tìm hiểu chế độ, chuẩn bị giấy tờ và thảo luận với công ty một cách chuyên nghiệp. Chúng tôi luôn sẵn sàng đồng hành cùng các bạn.
