Khi kết hôn quốc tế và chuẩn bị đón thành viên mới, hoặc khi con đã chào đời, chắc hẳn các bậc cha mẹ luôn băn khoăn về vấn đề quốc tịch cho con. "Con sẽ mang quốc tịch nào?" là câu hỏi quan trọng ảnh hưởng trực tiếp đến tương lai của bé.
Là một 行政書士 chuyên về thị thực (visa) tại Nhật Bản, hôm nay tôi sẽ giải thích về vấn đề quốc tịch cho con trong các gia đình kết hôn quốc tế. Bài viết này sẽ lược bỏ những thuật ngữ luật pháp khô khan, giúp các bạn dễ dàng nắm bắt những thông tin cốt lõi.
1. Sự khác biệt giữa "血統主義" và "出生地主義"
Trước hết, hãy cùng tìm hiểu về hai nguyên tắc quốc tịch phổ biến trên thế giới:
-
血統主義 (Nguyên tắc huyết thống): Quốc tịch của đứa trẻ được quyết định dựa trên quốc tịch của cha mẹ. Nhật Bản áp dụng nguyên tắc này. Nếu cha hoặc mẹ là người Nhật, đứa trẻ về cơ bản sẽ có được 日本国籍, bất kể bé được sinh ra ở đâu.
-
出生地主義 (Nguyên tắc nơi sinh): Quốc tịch được quyết định dựa trên nơi đứa trẻ chào đời. Các quốc gia như Mỹ hay Canada là điển hình cho nguyên tắc này. Bất kể quốc tịch của cha mẹ là gì, đứa trẻ sinh ra trên lãnh thổ của họ sẽ được cấp quốc tịch của quốc gia đó.
Nếu con bạn sinh ra tại một quốc gia áp dụng "出生地主義", bé có khả năng trở thành người mang "hai quốc tịch" (重国籍) – tức là quốc tịch của nước sở tại và 日本国籍.
2. Quy định tại Nhật Bản như thế nào?
Kể từ khi luật sửa đổi năm 1985, Nhật Bản áp dụng "父母両系血統主義" (nguyên tắc huyết thống theo cả cha và mẹ). Điều này có nghĩa là nếu cha hoặc mẹ là người Nhật, con sẽ được nhập 日本国籍.
Cần đặc biệt lưu ý trường hợp sinh con ở nước ngoài. Khi con chào đời tại nước ngoài, ngoài việc làm thủ tục khai sinh tại nước sở tại, bạn bắt buộc phải thực hiện 出生届 với cơ quan chức năng của Nhật. Nếu bỏ qua bước này, con bạn sẽ không có tên trong 戸籍 (hộ tịch) Nhật Bản, dẫn đến nhiều khó khăn và thủ tục phức tạp sau này khi muốn xác nhận quốc tịch.
3. Làm thế nào khi con mang hai quốc tịch (重国籍)?
Trẻ em trong các gia đình kết hôn quốc tế thường mang hai quốc tịch ngay từ khi chào đời. Nhật Bản có một cơ chế gọi là 国籍選択制度 (chế độ chọn quốc tịch), yêu cầu người có hai quốc tịch phải chọn một trong hai trước một độ tuổi nhất định.
Theo sửa đổi luật dân sự từ tháng 4 năm 2022, thời hạn để thực hiện việc lựa chọn này là trước khi tròn 20 tuổi. Nếu bạn không chọn trong thời hạn quy định, bạn có thể nhận được thông báo yêu cầu lựa chọn từ 法務大臣, và trong trường hợp xấu nhất, có nguy cơ bị mất 日本国籍. Do đó, việc nắm rõ thời hạn là cực kỳ quan trọng.
[Giải đáp từ chuyên gia] Các câu hỏi thường gặp
Q1: Tôi sinh con ở nước ngoài, thời hạn làm 出生届 tại Nhật là bao lâu?
A: Bạn phải làm thủ tục trong vòng "3 tháng" kể từ ngày bé chào đời. Thủ tục có thể thực hiện tại Đại sứ quán, Lãnh sự quán hoặc Tòa thị chính tại Nhật Bản. Nếu quên làm thủ tục này, việc nhập 日本国籍 và ghi danh vào 戸籍 sẽ gặp khó khăn, vì vậy hãy đảm bảo hoàn thành đúng hạn.
Q2: Con tôi sinh ra tại Mỹ và có hai quốc tịch, tôi có cần làm thủ tục gì đặc biệt không?
A: Có, một thủ tục vô cùng quan trọng là 国籍留保の届出 (thông báo bảo lưu quốc tịch). Khi làm 出生届, bạn bắt buộc phải ghi rõ ý nguyện "bảo lưu 日本国籍" để duy trì quốc tịch Nhật. Nếu quên, bé có thể bị mất 日本国籍 kể từ thời điểm chào đời.
Q3: Nếu đến 20 tuổi mà chưa chọn quốc tịch, con tôi có mất 日本国籍 ngay lập tức không?
A: Không mất ngay lập tức, nhưng nghĩa vụ chọn quốc tịch là quy định của pháp luật. Nếu quá hạn, bạn sẽ nhận được thông báo (催告) từ 法務省. Đừng để dồn đến phút cuối, hãy sớm lên kế hoạch cho tương lai của con bạn.
Lời kết
Vấn đề quốc tịch trong hôn nhân quốc tế rất phức tạp vì liên quan đến luật pháp của nhiều quốc gia. Điều quan trọng nhất là bạn cần tìm hiểu kỹ các thủ tục cần thiết tại cả Nhật Bản và quốc gia của người phối ngẫu ngay từ khi con mới chào đời.
Văn phòng của chúng tôi chuyên tư vấn về các vấn đề liên quan đến quốc tịch và thị thực (visa). Nếu bạn có bất kỳ thắc mắc nào như "Trường hợp của tôi thì phải làm sao?", đừng ngần ngại liên hệ với chúng tôi để được tư vấn chuyên sâu. Hãy cùng thực hiện những bước chuẩn bị chắc chắn vì tương lai của gia đình bạn.
