Kết hôn / Sinh con / ly hôn (家族) Thông tin hay

Người nước ngoài ở Nhật có được nhận nenkin không? Điều kiện và thủ tục từ 行政書士

Kazuto Sato

行政書士 Chúng tôi chuyên sâu về các thủ tục pháp lý liên quan đến tư cách lưu trú (Visa, Thẻ xanh, Nhập tịch) và các thủ tục ly hôn quốc tế.

Sự gia tăng của người lao động nước ngoài tại Nhật Bản đang trở thành một phần quen thuộc trong đời sống xã hội, khi mà xung quanh chúng ta có rất nhiều người nước ngoài đang làm việc và sinh sống. Một trong những câu hỏi mà chúng tôi nhận được thường xuyên từ cộng đồng người nước ngoài là: "Liệu số tiền nenkin mà chúng tôi đang đóng hàng tháng ở Nhật có được hoàn trả lại trong tương lai không?"

Câu trả lời ngắn gọn là: Người nước ngoài sinh sống tại Nhật Bản hoàn toàn có nghĩa vụ tham gia hệ thống nenkin giống như người Nhật, và khi đáp ứng đủ các điều kiện, bạn sẽ nhận được chế độ phúc lợi này khi về già.

Tuy nhiên, có rất nhiều lo lắng và thắc mắc xoay quanh vấn đề này, chẳng hạn như: "Nếu tôi quay về nước thì số tiền đã đóng sẽ ra sao?", "Làm thế nào để nhận lại tiền trợ cấp khi về nước?", hay "Liệu gia đình ở quê nhà có được nhận 遺族年金 từ nước ngoài hay không?".

Trong bài viết này, 行政書士 chuyên về visa và hỗ trợ đời sống cho người nước ngoài tại Nhật sẽ giải thích chi tiết, dễ hiểu bằng những từ ngữ thông dụng về cơ chế của hệ thống nenkin, điều kiện để được thụ hưởng, lợi ích từ hiệp định an sinh xã hội, cũng như giải đáp những thắc mắc phổ biến nhất từ độc giả.

1. Người nước ngoài làm việc tại Nhật có bắt buộc phải tham gia nenkin không?

Bất kỳ ai có tên trong sổ hộ khẩu cư trú tại Nhật Bản từ đủ 20 tuổi đến dưới 60 tuổi đều có nghĩa vụ pháp lý phải tham gia hệ thống nenkin công cộng của Nhật Bản (bao gồm 国民年金 hoặc 厚生年金), không phân biệt quốc tịch. Quy định này áp dụng hoàn toàn giống nhau cho cả người Nhật và người nước ngoài.

  • 国民年金: Áp dụng cho tất cả cá nhân từ 20 đến dưới 60 tuổi đang sinh sống tại Nhật, bao gồm người tự kinh doanh, học sinh, sinh viên, người làm việc tự do hoặc người chưa có việc làm.

  • 厚生年金: Áp dụng cho các nhân viên văn phòng, nhân viên công ty, người lao động làm việc tại các nhà máy, cửa hàng có ký hợp đồng lao động (thường đi kèm với 健康保険).

Nhiều người có suy nghĩ rằng: "Vì tôi không có ý định sống lâu dài ở Nhật nên tôi không muốn đóng khoản tiền này...". Tuy nhiên, nếu không tham gia bảo hiểm, bạn không chỉ mất đi quyền lợi nhận nenkin khi về già, mà trong trường hợp không may gặp tai nạn hoặc bệnh tật dẫn đến thương tật, bạn cũng sẽ không được hưởng 障害年金. Hơn thế nữa, gia đình của bạn cũng sẽ mất đi sự bảo vệ từ 遺族年金. Việc đóng bảo hiểm đầy đủ hàng tháng chính là cách bảo vệ cuộc sống và tương lai của chính bạn.

2. Điều kiện để người nước ngoài được nhận 老齢年金 tại Nhật

Để có thể nhận được 老齢年金 (lương hưu tuổi già) của Nhật Bản khi lớn tuổi, nguyên tắc cơ bản là bạn phải tích lũy đủ 受給資格期間 (thời gian đủ điều kiện nhận, bao gồm tổng thời gian đóng bảo hiểm và thời gian được miễn đóng) từ 10 năm trở lên.

Nếu bạn đang lo lắng rằng: "Ôi, tôi có thể ở Nhật chưa đủ 10 năm...", thì hãy yên tâm. Hệ thống nenkin của Nhật Bản có chuẩn bị sẵn một số cơ chế hỗ trợ phù hợp với phong cách sống của người nước ngoài.

① Chế độ 脱退一時金 (Dành cho người chuẩn bị về nước)

Nếu bạn làm việc tại Nhật trong một vài năm và quyết định về nước trước khi đạt đủ thời gian 10 năm để nhận lương hưu, bạn có thể làm thủ tục yêu cầu nhận 脱退一時金 (khoản tiền hoàn trả khi rút khỏi hệ thống). Theo cơ chế này, một phần số tiền bảo hiểm mà bạn đã đóng sẽ được hoàn lại dựa trên công thức tính toán cố định. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng khi bạn nhận khoản tiền này, toàn bộ thời gian tham gia trước đó sẽ bị xóa, đồng nghĩa với việc bạn sẽ mất quyền nhận lương hưu trong tương lai. Do đó, bạn cần cân nhắc kỹ kế hoạch sau khi về nước trước khi quyết định nộp đơn.

② Hiệp định an sinh xã hội (社会保障協定 - Cộng dồn thời gian)

Nếu bạn đến từ một quốc gia đã ký kết 社会保障協定 với Nhật Bản, bạn sẽ nhận được lợi thế vô cùng lớn. Ngay cả khi thời gian tham gia nenkin tại Nhật của bạn ngắn, nếu tổng thời gian tham gia bảo hiểm tại mục lục quốc gia của bạn cộng với thời gian tham gia tại Nhật đạt từ 10 năm trở lên, bạn vẫn có thể đủ điều kiện nhận nenkin của Nhật (tuy nhiên vẫn cần thỏa mãn thời gian tham gia tối thiểu theo quy định của nước sở tại).

Nhật Bản đã ký kết hiệp định này với rất nhiều quốc gia như Hàn Quốc, Mỹ, Anh, Trung Quốc, Brazil, Philippines, Ấn Độ, Việt Nam và nhiều nước khác. Bạn nên kiểm tra trước trên trang chủ của 日本年金機構 để xem quốc gia của mình có ký kết hiệp định hay không.

3. Người thân ở nước ngoài có được nhận không? Cơ chế của 遺族年金

Hệ thống nenkin của Nhật Bản không chỉ có khoản tiền 老齢年金 nhận khi về già. Chế độ 遺族年金 nhằm hỗ trợ gia đình trong các tình huống rủi ro không may cũng được áp dụng cho người lao động nước ngoài và thân nhân của họ.

Ví dụ, nếu người chồng từng làm việc tại Nhật không may qua đời, thì trong điều kiện thỏa mãn, không chỉ người thân đang sinh sống tại Nhật mà cả vợ hoặc con cái đang sinh sống tại nước ngoài sau khi về nước cũng có thể nhận được 遺族年金 từ Nhật Bản.

Trên thực tế, đã có trường hợp ông A (78 tuổi) – cựu giáo sư đại học từng làm việc lâu năm tại Nhật và đang nhận 老齢年金 – qua đời. Người vợ mang quốc tịch nước ngoài là bà B (61 tuổi) lúc đó đã về nước sinh sống cùng em gái. Dù vậy, sau khi chuẩn bị đầy đủ hồ sơ cần thiết và tiến hành thủ tục yêu cầu tại 日本年金機構, bà B vẫn được cơ quan chức năng công nhận quyền thụ hưởng 遺族年金.

Ví dụ về các giấy tờ chính cần thiết để xin 遺族年金

Khi yêu cầu 遺族年金 từ nước ngoài gửi về Nhật, bạn cần chuẩn bị các giấy tờ sau kèm theo bản dịch tiếng Nhật:

  • 年金請求書 (Đơn yêu cầu cấp phát lương hưu dành cho quyền lợi di sản/thân nhân)

  • 年金手帳 và 年金証書 (Sổ và chứng nhận nenkin của cả hai người nếu có yêu cầu)

  • Giấy tờ công chứng chứng minh quan hệ hôn nhân hoặc giấy chứng tử (戸籍謄本 hoặc giấy chứng nhận kết hôn nước ngoài)

  • Giấy chứng nhận địa chỉ cư trú của người yêu cầu kèm theo bản dịch tiếng Nhật

  • Sổ tài khoản ngân hàng đứng tên chính chủ người yêu cầu (tài khoản tại Nhật hoặc tài khoản hỗ trợ chuyển tiền quốc tế)

  • Giấy chứng nhận thu nhập (nếu có yêu cầu về mức giới hạn thu nhập theo điều kiện bồi thường thân nhân)

  • Bản sao giấy chứng tử,...

Tùy thuộc vào tình trạng cá nhân và quốc gia, các giấy tờ bổ sung có thể khác nhau, vì vậy bạn nên tham khảo ý kiến của các chuyên gia hoặc cơ quan bảo hiểm xã hội trước khi tiến hành chuẩn bị.

4. Giải đáp thắc mắc của độc giả (Q&A)

Dưới đây là lời giải đáp cho những câu hỏi cụ thể mà chúng tôi thường nhận được với tâm lý "Đây chính là điều mình đang thắc mắc!":

Q1. Khi tôi xuất cảnh về nước, số tiền nenkin đã đóng sẽ được giải quyết như thế nào?

A. Nếu bạn đáp ứng đủ thời gian thụ hưởng (10 năm), bạn vẫn có thể nhận nenkin từ Nhật khi đến tuổi quy định ngay cả khi ở nước ngoài; trường hợp không đủ 10 năm, bạn có thể nhận 脱退一時金. Nếu đã đóng trên 10 năm, tiền sẽ được chuyển vào tài khoản quốc tế của bạn. Nếu dưới 10 năm, bạn có thể xin hoàn trả một phần thông qua chế độ 脱退一時金 trong vòng 2 năm kể từ ngày rời khỏi Nhật.

Q2. Việc chưa đóng nenkin có ảnh hưởng gì đến quá trình xét duyệt visa 永住権 (thường trú) không?

A. Có, điều này gây ảnh hưởng tiêu cực rất lớn (nguy cơ bị từ chối cao). Trong quá trình xét duyệt của 出入国在留管理局(入管), ý thức chấp hành pháp luật được kiểm tra vô cùng khắt khe. Những năm gần đây, khi xin cấp vĩnh trú hoặc gia hạn visa lao động, việc nộp kèm theo tình trạng đóng thuế cư trú, cũng như tình trạng đóng nenkin và 健康保険 gần nhất (như biên lai hoặc ảnh chụp màn hình từ hệ thống Nenkin Net) đã trở thành yêu cầu phổ biến. Nếu có nợ đọng hoặc chưa đóng, hồ sơ visa của bạn sẽ bị bất lợi nghiêm trọng.

Q3. Tôi không giỏi tiếng Nhật lắm thì có thể tư vấn hoặc làm thủ tục nenkin ở đâu?

A. Bạn có thể tận dụng các tổng đài hỗ trợ bằng tiếng nước ngoài hoặc trực tiếp tại các trung tâm tư vấn của 日本年金機構. Ngoài ra, nếu bạn cảm thấy lo lắng về thủ tục tự làm, việc dịch thuật giấy tờ hay các thủ tục yêu cầu từ nước ngoài, bạn hoàn hảo có thể ủy thác cho các chuyên gia như 行政書士 hoặc 社労士 (những người chuyên xử lý các thủ tục liên quan đến visa và hỗ trợ người nước ngoài) để giải quyết vấn đề một cách nhanh chóng và thuận lợi nhất.

Lời kết

Bài viết trên đã cung cấp thông tin tổng quan về hệ thống nenkin tại Nhật dành cho người nước ngoài, các điều kiện thụ hưởng, thủ tục khi về nước cũng như chế độ 遺族年金.

Hệ thống bảo hiểm xã hội có thể có vẻ phức tạp và khó hiểu, nhưng đây chính là "quyền lợi quan trọng bảo vệ tương lai và gia đình bạn". Việc đóng bảo hiểm đầy đủ và trang bị kiến thức chính xác không chỉ mang lại cuộc sống ổn định, an tâm tại Nhật mà còn hỗ trợ rất lớn cho các thủ tục xin visa (永住 v.v.) trong tương lai.

Nếu bạn đang gặp rắc rối vì thời gian chưa đóng nenkin làm ảnh hưởng đến việc gia hạn visa hay xin vĩnh trú, hoặc gặp khó khăn trong các thủ tục về nước và yêu cầu 遺族年金, xin vui lòng liên hệ ngay với 社労士 hoặc 行政書士 – chuyên gia về VISA để được tư vấn tận tình mà không phải loay hoay một mình.

Dịch vụ

  • この記事を書いた人

Kazuto Sato

行政書士 Chúng tôi chuyên sâu về các thủ tục pháp lý liên quan đến tư cách lưu trú (Visa, Thẻ xanh, Nhập tịch) và các thủ tục ly hôn quốc tế.

-Kết hôn / Sinh con / ly hôn (家族), Thông tin hay