जापानमा काम गर्न चाहनुहुने वा जापानमा विदेशी कर्मचारी भर्ना गर्न चाहनुहुने सबैका लागि यो जानकारी धेरै महत्वपूर्ण छ। जापानमा "入管法（出入国管理及び難民認定法）" नामक कानुन छ र विदेशीले काम गर्दा यो नियम पालना गर्नु अनिवार्य छ।
तर, यो नियम राम्ररी नबुझ्दा जानी-नजानी "不法就労" (गैरकानुनी काम) को अवस्थामा पर्न सकिन्छ। यदि त्यस्तो भयो भने, काम गर्ने विदेशी व्यक्ति मात्र होइन, रोजगारदाता कम्पनीले पनि कडा कानुनी कारबाही भोग्नुपर्ने हुन्छ।
आज, कस्तो अवस्थालाई "不法就労" भनिन्छ र कम्पनीले के-कस्ता कुरामा ध्यान दिनुपर्छ भन्ने बारेमा सजिलो गरी व्याख्या गर्नेछु।
१. जापानमा "不法就労" मानिने ३ वटा अवस्था
जापानको नियम अनुसार मुख्यतया ३ वटा अवस्थालाई "不法就労" मानिन्छ:
① जापानमा बस्ने अनुमति नभएका व्यक्तिले काम गर्दा: उदाहरणका लागि, 観光ビザ को म्याद सकिएर पनि जापानमा बसिरहेका वा जापानमा बस्ने आधिकारिक अनुमति नभएका व्यक्तिले काम गर्नु। साथै, जापानबाट फिर्ता जान आदेश पाएका व्यक्तिले काम गर्नु पनि यसैमा पर्छ।
② काम गर्ने अनुमति नलिई काम गर्दा: जापानमा प्रवेश गर्दा 観光 को उद्देश्यले आएका व्यक्तिले नियमअनुसार काम गर्न पाउँदैनन्। साथै, 留学生 वा 難民 申請中の व्यक्तिले सरकारबाट आधिकारिक "働く許可（資格外活動許可など）" नलिई काम गर्नु पनि 不法就労 हुन्छ।
③ अनुमति पाएको भन्दा बाहिरको काम गर्दा: यो धेरैले ध्यान नदिने कुरा हो। जापानमा काम गर्ने भिसा भए पनि "जुनसुकै काम पनि गर्न पाइन्छ" भन्ने होइन। उदाहरणका लागि, "料理人" को अनुमति पाएको व्यक्तिले अनुमति नभएको ठाउँमा साधारण श्रम (जस्तै: सरसफाइ वा प्याकिङ) गर्नु नियमको उल्लंघन हो। साथै, 留学生 को हकमा "हप्ताको २८ घण्टा" को नियम हुन्छ, यो भन्दा बढी काम गरेमा 不法就労 मानिन्छ।
२. रोजगारदाता (भर्ना गर्ने पक्ष) लाई हुने कडा सजाय
यहाँ सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा के छ भने, 不法就労 कामदारको मात्र समस्या होइन। रोजगारदाता कम्पनीले पनि "थाहा थिएन" भनेर उम्कन पाउँदैन।
यदि कुनै विदेशीलाई गैरकानुनी रूपमा काम गराएमा "不法就労助長罪" को अभियोग लाग्न सक्छ। यसमा दोषी पाइएमा ३ वर्षसम्मको जेल सजाय वा ३० लाख 円 सम्मको जरिवाना हुन सक्छ।
"अगाडि बसेको व्यक्ति 不法就労र हो भन्ने थाहा थिएन" भन्ने बहाना चल्दैन। भर्ना गर्नुअघि नै "在留カード" हेरेर ती व्यक्ति काम गर्न पाउने हुन् वा होइनन्, कस्तो काम गर्न पाइन्छ, त्यो आफैंले जाँच गर्नुपर्छ। यदि यो चेक गर्ने काममा लापरबाही गरियो भने कम्पनी नै जिम्मेवार हुनुपर्छ।
साथै, विदेशीलाई भर्ना गर्दा ハローワーク मा रिपोर्ट गर्नुपर्छ। यदि रिपोर्ट गरिएन वा झूटो रिपोर्ट गरियो भने ३ लाख 円 सम्मको जरिवाना लाग्न सक्छ।
३. तपाईंका लागि उपयोगी Q&A
Q1: 在留カード बोकेको छ भने जुनसुकै काम गर्दा पनि हुन्छ?
A: हुँदैन। 在留カード को पछाडि पट्टि लेखिएको "就労制限の有無" वा भिसाको प्रकार हेर्नुहोस्। उदाहरणका लागि, "技術・人文知識・国際業務" को भिसा हुनेहरूले आफ्नो विशेषज्ञता अनुसारको काम मात्र गर्न पाउँछन्, कारखानाको साधारण श्रम गर्न पाइँदैन। कार्ड जाँच गर्नु रोजगारदाताको अनिवार्य कर्तव्य हो।
Q2: 留学生 लाई पार्ट-टाइम काममा राख्न चाहन्छु, केही सीमाहरू छन्?
A: छन्। 留学生 ले काम गर्नका लागि "資格外活動許可" चाहिन्छ। साथै, समयको सीमा हुन्छ; नियमअनुसार हप्ताको २८ घण्टाभित्र हुनुपर्छ। लामो बिदा (जस्तै स्प्रिङ वा समर ब्रेक) को समयमा दिनको ८ घण्टासम्म काम गर्न पाइन्छ, तर त्यो भन्दा बढी काम गर्नु 不法就労 हुन्छ। सधैं अनुमति छ कि छैन र काम गर्ने समयको व्यवस्थापनमा ध्यान दिनुहोस्।
Q3: यदि 不法就労 भनी थाहा नपाईकनै काममा राखियो भने के गर्ने?
A: तुरुन्तै काम बन्द गर्नुहोस् र行政書士 वा नजिकैको 出入国在留管理局 सँग परामर्श गर्नुहोस्। समस्यालाई बेवास्ता गर्नु सबैभन्दा खतरनाक हुन्छ। आफैंले निर्णय लिनुको साटो, विज्ञहरूसँग परामर्श गरी क्षतिलाई कसरी कम गर्ने भन्नेबारे तुरुन्तै उपाय खोज्नुहोस्।
निष्कर्ष: नियम बुझौं, जापानमा ढुक्क भएर बसौं
जापानमा जीवन र व्यवसाय चलाउँदा नियमको पालना गर्दा मात्र सुरक्षा र स्थायित्व मिल्छ। 不法就労 जस्ता समस्याबाट बच्नका लागि सबैभन्दा पहिले कुन सर्तमा काम गर्न पाइन्छ वा कुन सर्तमा विदेशीलाई भर्ना गर्न पाइन्छ भन्ने कुरा स्पष्ट रूपमा बुझ्नुहोस्।
कानुनका नियमहरू जटिल छन्, त्यसैले行政書士 जस्ता विज्ञहरूको सहयोग लिनु राम्रो हुन्छ। केही कुरामा शंका वा डर लागेमा एक्लै नसोच्नुहोस्, विज्ञलाई एकपटक सोधिहाल्नुहोस्।