Chào các bạn, những người đang mong muốn làm việc tại Nhật Bản hoặc các chủ doanh nghiệp đang muốn tuyển dụng nhân sự nước ngoài.
Tại Nhật Bản, có một bộ luật gọi là 入管法 (出入国管理及び難民認定法). Việc tuân thủ bộ luật này là cực kỳ quan trọng đối với bất kỳ ai đang làm việc tại đây. Nếu không hiểu rõ luật, các bạn rất dễ rơi vào tình trạng "lao động bất hợp pháp" mà không hề hay biết. Điều này không chỉ gây rắc rối cho người lao động mà còn khiến công ty tuyển dụng phải đối mặt với những hình phạt rất nghiêm khắc.
Dưới đây, tôi xin giải thích một cách dễ hiểu nhất về những tình huống nào bị coi là "lao động bất hợp pháp" và những điểm mà doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý.
1. 3 trường hợp bị coi là "lao động bất hợp pháp" tại Nhật
Theo quy định của Nhật Bản, có 3 trường hợp chính bị coi là vi phạm:
① Làm việc khi không có tư cách lưu trú hợp pháp Ví dụ: Những người đã quá hạn 観光ビザ hoặc visa lưu trú, những người không có giấy phép cư trú chính thức tại Nhật nhưng vẫn đi làm. Hoặc những trường hợp đã bị lệnh trục xuất nhưng vẫn cố tình ở lại làm việc.
② Làm việc khi không có giấy phép lao động Khi nhập cảnh vào Nhật với mục đích 観光, bạn không được phép làm việc. Đối với 留学生 hoặc những người đang trong quá trình xin công nhận 難民, nếu không có 資格外活動許可 (Giấy phép hoạt động ngoài tư cách lưu trú) từ cơ quan chức năng mà vẫn đi làm thì đó là lao động bất hợp pháp.
③ Làm việc ngoài phạm vi được cho phép Đây là trường hợp rất phổ biến. Dù bạn có visa lao động, không có nghĩa là bạn được làm bất cứ việc gì. Ví dụ: Người được cấp visa để làm đầu bếp nhưng lại đi làm công việc chân tay đơn thuần tại công trường là vi phạm luật. Hoặc 留学生 có quy định giới hạn làm thêm (thông thường là 28 tiếng/tuần), nếu làm quá số giờ đó cũng sẽ bị coi là lao động bất hợp pháp.
2. Hình phạt nghiêm khắc dành cho chủ doanh nghiệp (người tuyển dụng)
Điều quan trọng cần nhấn mạnh là: lao động bất hợp pháp không chỉ là vấn đề của người lao động. Nếu công ty tuyển dụng nhân viên bất hợp pháp, công ty đó sẽ bị truy tố về tội 不法就労助長罪. Hình phạt có thể lên đến 3 năm tù hoặc phạt tiền lên đến 3 triệu Yên.
Đừng bao giờ lấy lý do "tôi không biết người đó là lao động bất hợp pháp". Trước khi tuyển dụng, chủ doanh nghiệp bắt buộc phải kiểm tra 在留カード để xác nhận tư cách của người lao động. Nếu bỏ qua bước này, công ty sẽ phải chịu trách nhiệm hoàn toàn. Ngoài ra, khi tuyển dụng người nước ngoài, doanh nghiệp bắt buộc phải báo cáo với ハローワーク. Nếu không báo cáo hoặc báo cáo sai sự thật, công ty có thể bị phạt tới 300.000 Yên.
3. Q&A: Những câu hỏi thường gặp
Q1: Cứ có 在留カード là có thể làm bất cứ việc gì đúng không?
A: Không phải vậy. Các bạn cần kiểm tra mặt sau của 在留カード ở mục 就労制限の有無 và loại visa hiện có. Ví dụ, những người có visa 技術・人文知識・国際業務 chỉ được phép làm các công việc chuyên môn, không được làm các công việc chân tay đơn thuần tại xưởng. Việc kiểm tra này là nghĩa vụ của người tuyển dụng.
Q2: Tuyển 留学生 làm thêm có những giới hạn nào?
A: Có. 留学生 chỉ được làm việc khi có 資格外活動許可. Thông thường chỉ được làm dưới 28 tiếng/tuần. Trong các kỳ nghỉ dài (nghỉ xuân, nghỉ hè), có thể làm tối đa 8 tiếng/ngày, nhưng nếu vượt quá số giờ đó thì sẽ thành bất hợp pháp. Doanh nghiệp cần quản lý chặt chẽ thời gian làm việc của nhân viên.
Q3: Nếu lỡ tuyển phải người lao động bất hợp pháp mà không biết, tôi phải làm sao?
A: Hãy dừng việc tuyển dụng ngay lập tức và tham khảo ý kiến của 行政書士 hoặc 出入国在留管理局 gần nhất. Việc trì hoãn là nguy hiểm nhất. Hãy liên hệ với chuyên gia để tìm giải pháp giảm thiểu rủi ro sớm nhất có thể.
Lời kết: Tuân thủ luật pháp là chìa khóa để cuộc sống và công việc của các bạn tại Nhật được ổn định và phát triển lâu dài. Nếu có bất kỳ điểm nào không rõ hoặc cảm thấy lo lắng, đừng ngần ngại tìm kiếm sự giúp đỡ từ các chuyên gia như 行政書士. Hãy chủ động tìm hiểu để bảo vệ quyền lợi của chính mình và doanh nghiệp của bạn!
