ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ပညာသင်ကြားနေကြတဲ့ ကျောင်းသားကျောင်းသူတွေအတွက် အစိုးရိမ်ရဆုံးက "နေမကောင်းဖြစ်လို့ ကျောင်းမသွားနိုင်တာ" ပဲ ဖြစ်မှာပါ။ "ကျောင်းပျက်ရင် ဗီဇာ အပယ်ခံရမလား?" "ကျောင်းတက်ရက် ရာခိုင်နှုန်း (Attendance) နည်းသွားရင် နောက်တစ်ကြိမ် ဗီဇာတိုးလို့ မရတော့ဘူးလား?" ဆိုတဲ့ စိုးရိမ်စိတ်တွေက လူတိုင်းမှာ ရှိတတ်ပါတယ်။
တကယ်တော့ ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ 入管 (လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး) ရဲ့ စည်းမျဉ်းတွေထဲမှာ မလွှဲမရှောင်သာတဲ့ အခြေအနေမျိုးအတွက် ကူညီပေးမယ့် နည်းလမ်းတွေ ရှိပါတယ်။ ဒီနေ့မှာတော့ ဗီဇာအထူးကု 行政書士 တစ်ဦးအနေနဲ့ နေမကောင်းလို့ ကျောင်းနားရတဲ့အခါ ဒါမှမဟုတ် ကျောင်းပျက်ရတဲ့အခါ ဘယ်လိုပြင်ဆင်ရမလဲဆိုတာကို လူတိုင်းနားလည်အောင် ရှင်းပြပေးသွားမှာပါ။
၁။ (၃) လထက်ပိုပြီး ကျောင်းပျက်ရင် ဗီဇာ အပယ်ခံရမှာလား?
ပထမဆုံး သိထားရမှာက "ကိုယ်ယူထားတဲ့ ဗီဇာရဲ့ အဓိကလုပ်ငန်းစဉ် (ပညာသင်ကြားခြင်း) ကို (၃) လထက်ပိုပြီး မလုပ်ဆောင်ဘူးဆိုရင် ဗီဇာရုပ်သိမ်းခံရမယ့် စာရင်းထဲ ပါသွားနိုင်တယ်" ဆိုတဲ့ စည်းမျဉ်းပါ။
ဒါပေမဲ့ "ခိုင်လုံတဲ့အကြောင်းပြချက်" ရှိရင် စိတ်ပူစရာမလိုပါဘူး ဂျပန်ဥပဒေမှာ "ခိုင်လုံတဲ့ အကြောင်းပြချက်ရှိရင်တော့ ခြွင်းချက်အနေနဲ့ ခွင့်ပြုတယ်" ဆိုတဲ့ သတ်မှတ်ချက် ရှိပါတယ်။
-
ဆေးရုံတက်ရလောက်အောင် ပြင်းထန်တဲ့ ရောဂါ ဒါမှမဟုတ် ထိခိုက်ဒဏ်ရာကြောင့် ရေရှည်နားဖို့ လိုအပ်တာ။
-
ကိုယ်တိုင် ဘယ်လိုမှ မတတ်နိုင်တဲ့ မလွှဲမရှောင်သာတဲ့ အခြေအနေမျိုး။
ဒီအချက်တွေကို သက်သေပြနိုင်ရင် (၃) လထက်ပိုပြီး ကျောင်းပျက်နေရင်တောင် ဗီဇာ ချက်ချင်းရုပ်သိမ်းခံရမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ "ဘာအကြောင်းပြချက်မှ မရှိဘဲ ကျောင်းပျက်နေတာ" ကတော့ အင်မတန် အန္တရာယ်များပါတယ်။
၂။ ကျောင်းတက်ရက် ရာခိုင်နှုန်း (Attendance) နည်းရင် "ဗီဇာသက်တမ်းတိုးတာ" ဘာဖြစ်မလဲ?
ဗီဇာသက်တမ်းတိုးတဲ့အခါ 入管 က အဓိက စစ်ဆေးတာက "ကျောင်းတက်ရက်" နဲ့ "စာမေးပွဲရလဒ်" ပါပဲ။ ဒါက "တကယ်ပဲ ပညာသင်ချင်တဲ့ စိတ်ရှိရဲ့လား" ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်တဲ့ အချက်ဖြစ်လို့ပါ။
နေမကောင်းလို့ ကျောင်းပျက်တာဆိုရင် ထည့်သွင်းစဉ်းစားပေးပါတယ် နေမကောင်းလို့ ကျောင်းတက်ရက် နည်းသွားရင်တောင် တစ်ခါတည်း ဗီဇာအပယ်ခံရမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ စစ်ဆေးတဲ့အခါ အောက်ပါအချက်တွေကို ကြည့်ရှုဆုံးဖြတ်ပေးပါတယ်။
-
ကျောင်းပျက်ရတဲ့ အကြောင်းပြချက်က ခိုင်လုံရဲ့လား (ဥပမာ - 診断書 ဆေးစာ စသည်ဖြင့်)။
-
နေမကောင်းမဖြစ်ခင် အချိန်တွေမှာ ကျောင်းတက်မှန်ရဲ့လား၊ စာမေးပွဲ ရလဒ်ကောင်းရဲ့လား။
-
အခုလက်ရှိ ကျန်းမာရေး ပြန်ကောင်းနေပြီလား၊ ရှေ့လျှောက် ကျောင်းပုံမှန် တက်နိုင်ပြီလား။
ဒီနေရာမှာ အရေးကြီးဆုံးက "အခု ကျန်းမာရေး ပြန်ကောင်းနေပါပြီ၊ ရှေ့လျှောက် ကြိုးစားပါမယ်" ဆိုတာကို စာရွက်စာတမ်းနဲ့ သေသေချာချာ သက်သေပြဖို့ပါပဲ။ တကယ်လို့ နေမကောင်းတာက အရမ်းကြာနေပြီး ဗီဇာတိုးပြီးရင်တောင် ကျောင်းပြန်တက်ဖို့ မလွယ်ဘူးလို့ ယူဆခံရရင်တော့ ဗီဇာတိုးဖို့ ခက်ခဲသွားနိုင်ပါတယ်။
၃။ ကျောင်းရဲ့ "အဆင့်အတန်း" (Rank) က စစ်ဆေးမှုအပေါ် သက်ရောက်မှု ရှိလား?
တကယ်တော့ ကိုယ်တက်နေတဲ့ကျောင်းကို 入管 က ဘယ်လိုသတ်မှတ်ထားသလဲ ဆိုတာကလည်း ဗီဇာစစ်ဆေးတဲ့ အချိန်နဲ့ ခက်ခဲမှုအပေါ်မှာ သက်ရောက်မှု ရှိပါတယ်။
適正校 နဲ့ 非適正校 ရဲ့ ကွာခြားချက် 入管 က ကျောင်းသားတွေကို စနစ်တကျ စောင့်ရှောက်မှု ရှိမရှိအပေါ် မူတည်ပြီး ကျောင်းတွေကို အဆင့်သတ်မှတ်ထားပါတယ်။
-
適正校 (Proper School): ကျောင်းသားတွေကို စနစ်တကျ ထိန်းသိမ်းတဲ့ကျောင်း။ ဒီလိုကျောင်းမျိုးဆိုရင် ဗီဇာတင်တဲ့အခါ စာရွက်စာတမ်း အများကြီး မလိုဘဲ ပိုလွယ်ကူတတ်ပါတယ်။
-
非適正校: အရင်က ပြဿနာရှိခဲ့တဲ့ ကျောင်းသားတွေ များတဲ့ကျောင်း။ ဒီလိုကျောင်းမျိုးဆိုရင် စစ်ဆေးမှု ပိုတင်းကျပ်ပြီး စာရွက်စာတမ်းတွေ အများကြီး တောင်းတတ်ပါတယ်။
ကိုယ်တက်နေတဲ့ကျောင်းက 適正校 ဖြစ်မယ်ဆိုရင် နေမကောင်းလို့ ကျောင်းပျက်ရတဲ့ အကြောင်းပြချက်ကို ပိုပြီး နားလည်ပေးဖို့ လွယ်ကူပါတယ်။
၄။ ဗီဇာသက်တမ်းတိုးတဲ့အခါ လိုအပ်တဲ့ "အဓိက စာရွက်စာတမ်း (၅) မျိုး" နဲ့ အပိုပြင်ဆင်ချက်များ
ကျောင်းတက်ရက် နည်းနေတဲ့ အခြေအနေမျိုးမှာ ပုံမှန်စာရွက်စာတမ်းတွေနဲ့တင် မလုံလောက်ပါဘူး။ အောက်ပါအချက်တွေကို သေသေချာချာ ပြင်ဆင်ပါ။
အခြေခံ လိုအပ်တဲ့ (၅) မျိုး: ၁။ ဗီဇာသက်တမ်းတိုး လျှောက်လွှာ (在留期間更新許可申請書) ၂။ ဓာတ်ပုံ (4cm×3cm) ၃။ ပတ်စ်ပို့ နဲ့ ဇိုင်ရူးကတ် (在留カード) ၄။ ကျောင်းတက်ကြောင်းထောက်ခံစာ နဲ့ ကျောင်းတက်ရက်/အမှတ်စာရင်း (在学証明書 နဲ့ 成績・出席証明書) ၅။ အသုံးစရိတ် ထောက်ပံ့နိုင်မှု သက်သေခံစာရွက်စာတမ်း (経費支弁能力)
【အရေးကြီး】 နေမကောင်းဖြစ်တဲ့အခါ အပိုတင်ပြရမယ့် စာရွက်စာတမ်းများ: ဒါက ဗီဇာရမရ ဆုံးဖြတ်မယ့် အချက်တွေပါပဲ။ မိမိဘာသာ ပြင်ဆင်ပြီး တင်ပြဖို့ လိုပါတယ်။
-
医師の診断書 (ဆရာဝန်ဆေးစာ): ဘယ်အချိန်ကနေ ဘယ်အချိန်အထိ၊ ဘယ်လိုအခြေအနေကြောင့် ကျောင်းနားခဲ့ရလဲဆိုတာ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ပါရပါမယ်။
-
理由書 (အကြောင်းပြချက်စာလွှာ): ဘာကြောင့် ကျောင်းတက်ရက် နည်းသွားလဲ၊ အခု ပြန်ကောင်းနေပြီ ဖြစ်ကြောင်းနဲ့ ရှေ့လျှောက် ပညာသင်ကြားမယ့် အစီအစဉ်တွေကို ကိုယ်တိုင်ရေးသား (သို့မဟုတ် ဘာသာပြန်နဲ့တွဲပြီး) တင်ပြရမယ့် စာဖြစ်ပါတယ်။
-
ကျောင်းက ထောက်ခံစာ: ကိုယ့်ရဲ့ ပုံမှန်စာသင်ယူလိုစိတ်က ကောင်းမွန်ကြောင်း ကျောင်းဘက်ကနေ ကူညီရေးသားပေးတဲ့ စာဖြစ်ပါတယ်။
၅။ တက္ကသိုလ် ဒါမှမဟုတ် ဆင်မွန်ကျောင်းသားတွေအတွက်လည်း အတူတူပဲလား?
အခြေခံအားဖြင့်တော့ ဘာသာစကားကျောင်းက ကျောင်းသားတွေနဲ့ အတူတူပါပဲ။ တက္ကသိုလ်တွေမှာ ကျောင်းခဏနားတဲ့ စနစ် (休学制度) ရှိတတ်ပေမဲ့ ကျောင်းနားထားတဲ့ အချိန်မှာ ဂျပန်မှာ ဆက်နေဖို့ဆိုရင် "နေမကောင်းလို့ ဆေးကုသမှု ခံယူနေရတယ်" ဆိုတဲ့ ခိုင်လုံတဲ့ အကြောင်းပြချက် လိုအပ်ပါတယ်။ တကယ်လို့ ဂျပန်မှာ ဆေးကုဖို့ မလိုဘဲ ကိုယ့်နိုင်ငံမှာပဲ အနားယူမယ်ဆိုရင်တော့ ဗီဇာကို ပြန်အပ်ပြီး နေကောင်းမှ တစ်ခါပြန်လာဖို့ စဉ်းစားသင့်ပါတယ်။
၆။ ကျောင်းသားတွေအတွက် အမေးများတဲ့ မေးခွန်းများ (Q&A)
မေး (၁) - ကျောင်းတက်ရက် ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းအောက် ရောက်သွားပြီ၊ ဗီဇာရဖို့ လုံးဝ မဖြစ်နိုင်တော့ဘူးလား?
ဖြေ - အဲဒီလို မဟုတ်ပါဘူး။ များသောအားဖြင့် ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းအောက်ဆိုရင် စစ်ဆေးမှု အရမ်းတင်းကျပ်သွားတတ်ပေမဲ့ နေမကောင်းတဲ့ အကြောင်းပြချက် ခိုင်ခိုင်လုံလုံ (診断書) ရှိပြီး ရှေ့လျှောက် ကြိုးစားမယ့်အကြောင်း (理由書) ကို သေသေချာချာ တင်ပြနိုင်ရင် ဗီဇာရဖို့ အခွင့်အရေး ရှိပါတယ်။ အားမလျှော့ဘဲ ကျွမ်းကျင်သူနဲ့ တိုင်ပင်ပါ။
မေး (၂) - ပိုက်ဆံမရှိလို့ ဆေးရုံမသွားနိုင်ခဲ့ပါဘူး၊ ဒါကြောင့် ဆေးစာ (診断書) မရှိရင် ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲ?
ဖြေ - ဒါကတော့ တကယ့်ကို ခက်ခဲတဲ့ အခြေအနေပါ။ 入管 က ခိုင်လုံတဲ့ သက်သေကိုပဲ ကြည့်တာပါ။ ဆေးဆိုင်က ဆေးဝယ်ထားတဲ့ ရေစီ (သို့မဟုတ်) ဆေးဘူးခွံ၊ ဒါမှမဟုတ် အဲဒီအချိန်က ဆရာမဆီကို ပို့ထားတဲ့ အကြောင်းကြား အီးမေးလ် စတာတွေကို စုဆောင်းထားပါ။ ဒါပေမဲ့ အကောင်းဆုံးကတော့ ဆရာဝန်ဆီက ဆေးစာ (診断書) ပါပဲ။
မေး (၃) - နေမကောင်းလို့ ကျောင်းနားနေတုန်း စားဝတ်နေရေးအတွက် အလုပ် (アルバイト) သွားလုပ်လို့ ရမလား?
ဖြေ - လုံးဝ (လုံးဝ) မလုပ်ရပါဘူး! "နေမကောင်းလို့ ကျောင်းမသွားနိုင်ဘူး" ဆိုပြီး "အလုပ်သွားလုပ်နိုင်တယ်" ဆိုတာက 入管 ရဲ့ အမြင်မှာ ရှေ့နောက်မညီပါဘူး။ "အလုပ်လုပ်ချင်လို့ ကျောင်းကို အကြောင်းပြပြီး နားနေတာလား" ဆိုပြီး သံသယဝင်ခံရပြီး ဗီဇာအပယ်ခံရရုံတင်မကဘဲ ပြည်နှင်ဒဏ်အထိ ခံရနိုင်ပါတယ်။ နေမကောင်းရင် အနားပဲ ယူပါ။
နိဂုံးချုပ်အနေနဲ့ - တစ်ယောက်တည်း မပူပါနဲ့၊ စောစောစီးစီး ပြင်ဆင်ပါ
နေမကောင်းတာက ဘယ်သူ့အပြစ်မှ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ စည်းမျဉ်းအရ "သက်သေဘယ်လိုပြမလဲ" ဆိုတာက အရေးကြီးဆုံးပါ။
ကျောင်းတက်ရက်တွေ ဒါမှမဟုတ် ကျောင်းနားတဲ့ကိစ္စတွေအတွက် စိတ်ပူလာရင် အရင်ဆုံး ကျောင်းက ဆရာမနဲ့ တိုင်ပင်ပါ၊ ပြီးရင် ကျွန်တော်တို့လို ဗီဇာအထူးကု 行政書士 ဆီမှာ အကြံဉာဏ်တောင်းပါ။ အခြေအနေတွေ မဆိုးရွားခင်မှာ စာရွက်စာတမ်းတွေ သေသေချာချာ ပြင်ဆင်တာက ဂျပန်မှာ ပညာဆက်သင်နိုင်ဖို့ အကောင်းဆုံး နည်းလမ်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
