ဂျပန်နိုင်ငံမှာ နေထိုင်နေကြတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံသားများခင်ဗျာ... "မိမိလက်ထဲမှာ ဗီဇာ (在留資格) ရှိနေသရွေ့ သက်တမ်းမကုန်မချင်း ဘာပဲလုပ်လုပ် ရတယ်" လို့ ထင်နေပါသလား။ တကယ်တော့ ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ ဥပဒေမှာ "မိမိရထားတဲ့ 在留資格 ရဲ့ သတ်မှတ်ချက်အတိုင်း လုပ်ငန်းဆောင်တာတွေကို စနစ်တကျ လုပ်ဆောင်ရမယ်" ဆိုတဲ့ စည်းကမ်း ရှိပါတယ်။
တကယ်လို့ ကျောင်းမတက်တော့ဘဲ ပစ်ထားတာမျိုး၊ အလုပ်ထွက်ပြီး ဘာမှမလုပ်ဘဲ နေတာမျိုးတွေ ရှိလာရင် ခက်ခက်ခဲခဲ ရထားတဲ့ ဗီဇာဟာ အပယ်ခံရ (ပယ်ဖျက်ခံရ) တာမျိုးအထိ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဒီတစ်ခါမှာတော့ လူသိနည်းနေသေးတဲ့ "在留資格の取消し" (နေထိုင်ခွင့် ပယ်ဖျက်ခြင်း) အန္တရာယ်နဲ့ ဂျပန်မှာ စိတ်အေးချမ်းသာစွာ ဆက်လက်နေထိုင်နိုင်ဖို့ သတိထားရမယ့် အချက်တွေကို ဗီဇာအထူးပြု 行政書士 တစ်ဦးအနေနဲ့ အလွယ်ကူဆုံး ရှင်းပြပေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
၁။ ဂျပန်ဗီဇာဆိုတာ "လုပ်ဆောင်ရမယ့်အလုပ်" နဲ့ တွဲရက်ဖြစ်တယ်
ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ 入管法 အရ 在留資格 တစ်ခုချင်းစီအလိုက် "ဂျပန်မှာ ဘာတွေလုပ်လို့ရတယ်" ဆိုတာကို တိတိကျကျ သတ်မှတ်ထားပါတယ်။
-
ဥပမာ - 「技術・人文知識・国際業務」 ဗီဇာဆိုရင် မိမိတတ်မြောက်ထားတဲ့ ပညာရပ်ကို အသုံးချပြီး ရုံးလုပ်ငန်းခွင်မှာ အလုပ်လုပ်ရပါမယ်။ 「留学」 ဆိုရင် ကျောင်းမှာ ပညာသင်ကြားရပါမယ်။ 「日本人の配偶者等」 ဆိုရင်တော့ ဇနီးမောင်နှံအဖြစ် အတူတူ အသက်ရှင် နေထိုင်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
လူအများစု မှားယွင်းစွာ နားလည်နေကြတာက "လုပ်ဆောင်နိုင်သည် (လုပ်လို့ရတယ်)" ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို "မလုပ်ဘဲ နေလည်းရတယ်" လို့ ထင်နေကြတာပါ။ ဒါပေမဲ့ 入管 ဌာနဟာ သင်တင်ပြထားတဲ့ "လုပ်ဆောင်မယ့် အကြောင်းအရာ" ကို ယုံကြည်လို့ ဗီဇာ ထုတ်ပေးထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် သတ်မှတ်ထားတဲ့အတိုင်း မလုပ်ဆောင်တာဟာ နိုင်ငံတော်နဲ့ ထားထားတဲ့ ကတိကို ဖောက်ဖျက်ရာ ရောက်ပါတယ်။
၂။ သတိထားပါ။ ဗီဇာအပယ်ခံရနိုင်တဲ့ "အဓိက ပုံစံ ၃ မျိုး"
ဘယ်လို အခြေအနေမျိုးမှာ 在留資格 အပယ်ခံရနိုင်သလဲ ဆိုတာကို အဓိက အချက် ၃ ချက်နဲ့ ကြည့်ကြရအောင်။
① မူလဗီဇာရဲ့ ရည်ရွယ်ချက် မဟုတ်တဲ့ အခြားအလုပ်တွေကို လုပ်နေတဲ့အခါ ဥပမာ - အလုပ်လုပ်ဖို့ ဗီဇာယူထားပေမယ့် အလုပ်မလုပ်ဘဲ ခွင့်ပြုချက်မရှိတဲ့ တခြားအလုပ် (ဥပမာ - သတ်မှတ်ထားတဲ့ နယ်ပယ်မဟုတ်တဲ့ အလုပ်) တွေကိုပဲ အဓိက လုပ်နေတာမျိုးပါ။ ဒါဟာ အလွန်ပြင်းထန်တဲ့ စည်းကမ်းဖောက်ဖျက်မှုအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရနိုင်ပါတယ်။
② ၃ လထက်ပိုပြီး မူလအလုပ်/ပညာသင်ကြားမှုကို မလုပ်ဘဲ နေတဲ့အခါ (就労ビザ, 留学ビザ စသဖြင့်) အလုပ်ထွက်ပြီးနောက် အလုပ်အသစ်မရှာဘဲ ၃ လကျော်ကြာအောင် ဒီအတိုင်း နေနေတာမျိုး၊ ဒါမှမဟုတ် ကျောင်းကနေ ထုတ်ပယ်ခံရပြီးတာတောင် ဂျပန်မှာ ဆက်နေနေတာမျိုးတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ 「高度専門職」 လိုမျိုး ဗီဇာအချို့မှာတော့ ဒီထက်ပိုပြီး တင်းကျပ်တဲ့ စည်းကမ်းတွေ ရှိတတ်ပါတယ်။
③ ဇနီးမောင်နှံအဖြစ် နေထိုင်မှုမရှိတာ ၆ လထက် ကျော်သွားတဲ့အခါ 「日本人の配偶者等」 ဒါမှမဟုတ် 「永住者の配偶者等」 ဗီဇာ ကိုင်ဆောင်ထားသူတွေအနေနဲ့ ခိုင်လုံတဲ့ အကြောင်းပြချက် (ဥပမာ - အိမ်တွင်းအကြမ်းဖက်မှု DV ကြောင့် ထွက်ပြေးရတာမျိုး၊ ဒါမှမဟုတ် ဖျားနာလို့ ဆေးရုံတက်နေရတာမျိုး) မရှိဘဲ လင်မယားအဖြစ် အတူနေထိုင်မှု မရှိတာ ၆ လကျော်သွားတဲ့အခါမျိုး ဖြစ်ပါတယ်။
၃။ "ခိုင်လုံတဲ့ အကြောင်းပြချက်" ရှိရင်ရော အဆင်ပြေပါသလား။
ဟုတ်ကဲ့၊ တစ်ခါတလေ အခြေအနေအကြောင်းကြောင်းကြောင့် လုပ်ငန်းဆောင်တာတွေ ရပ်တန့်သွားနိုင်တာမျိုး ရှိပါတယ်။
-
ဖျားနာလို့ ဆေးရုံမှာ ရေရှည်တက်နေရတာမျိုး။
-
ကုမ္ပဏီ ဒေဝါလီခံလိုက်ရလို့ အလုပ်ပြုတ်သွားပေမယ့် အလုပ်အသစ်ရဖို့ အစွမ်းကုန် ကြိုးစားရှာဖွေနေတာမျိုး (ဥပမာ - ハローワーク ကို သွားနေတာမျိုး)။
-
ကျောင်း နွေရာသီကျောင်းပိတ်ရက်ရှည် ကာလဖြစ်နေတာမျိုး။
ဒီလို "ခိုင်လုံတဲ့ အကြောင်းပြချက်" ရှိနေရင်တော့ ဗီဇာကို ချက်ချင်းကြီး ပယ်ဖျက်တာမျိုး မလုပ်ပါဘူး။ အဓိက အရေးကြီးတာက "ဆက်လက် လုပ်ဆောင်လိုတဲ့ ဆန္ဒ ရှိ၊ မရှိ" နဲ့ "ဒါကို သက်သေပြနိုင်၊ မပြနိုင်" ဆိုတဲ့ အချက်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
၄။ ဗီဇာအပယ်မခံရရင်တောင် "သက်တမ်းတိုး (Renew)" တဲ့အခါ အခက်တွေ့နိုင်တယ်
၃ လ စည်းကမ်းကြောင့် ဗီဇာ အပယ်မခံရဘူး ဆိုရင်တောင် စိတ်ချလက်ချ မနေသင့်ပါဘူး။ နောက်တစ်ကြိမ် 在留期間更新許可申請 (ဗီဇာသက်တမ်းတိုးခြင်း) လုပ်တဲ့အခါမှာ အလုပ်မလုပ်ဘဲ နားနေခဲ့တဲ့ ကာလတွေအကြောင်းကို အသေအချာ စစ်ဆေးခံရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
"ဒီလူဟာ အရင်ဗီဇာသက်တမ်းအတွင်းမှာ စနစ်တကျ အလုပ်မလုပ်ခဲ့ဘူး" လို့ ဆုံးဖြတ်ခံရရင် သက်တမ်းတိုးခွင့် မရတော့တဲ့ (不許可) အန္တရာယ် ရှိပါတယ်။
【သိထားသင့်တဲ့】 Q&A
Q1: အလုပ်ထွက်ပြီး ၃ လ ပြည့်လို့ ၁ ရက်တောင် ကျော်သွားရင် ချက်ချင်း နေရပ်ပြန်ရမှာလား။
A: မဟုတ်ပါဘူး၊ ဗီဇာက ချက်ချင်းကြီး အလိုအလျောက် ပျက်ပြယ်သွားတာ မဟုတ်ပါဘူး။ 入管 ကနေ 取消手続き (ပယ်ဖျက်ခြင်းဆိုင်ရာ လုပ်ထုံးလုပ်နည်း) အကြောင်း ကြားစာ ပို့လာပါလိမ့်မယ်။ အဲဒီအခါမှာ မိမိရဲ့ အခြေအနေကို ရှင်းပြခွင့် (意見の聴取) ရပါမယ်။ ဒါပေမဲ့ ကြားစာမလာခင်ကတည်းက မိမိဘက်က ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားဖို့ လိုပါတယ်။ အလုပ်ရှာနေတယ်ဆိုရင်လည်း အလုပ်လျှောက်ထားတဲ့ မှတ်တမ်းတွေကို သေချာ သိမ်းဆည်းထားပါ။
Q2: アルバイト လုပ်နေရင် "အလုပ်လုပ်နေတယ်" လို့ ပြောလို့ရမလား။
A: မရပါဘူး။ 「技術・人文知識・国際業務」 လိုမျိုး 就労ビザ ကိုင်ဆောင်ထားသူက မူလကျွမ်းကျင်အလုပ်ကို မလုပ်ဘဲ Convenience Store ဒါမှမဟုတ် စားသောက်ဆိုင်တွေမှာ アルバイト ပဲ လုပ်နေတာဟာ 資格外活動 (သတ်မှတ်ချက်ပြင်ပ လုပ်ကိုင်မှု) အဖြစ် စည်းကမ်းဖောက်ဖျက်ရာ ရောက်ပါတယ်။ ဒါဟာ ဗီဇာအပယ်ခံရနိုင်တဲ့ တိုက်ရိုက်အကြောင်းရင်း ဖြစ်ပါတယ်။ アルバイト ဆိုတာဟာ မူလအလုပ်ကို ထောက်ပံ့ရုံသာ လုပ်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
Q3: ကွာရှင်းဖို့ (離婚) စဉ်းစားနေပါတယ်။ ကွာရှင်းစာချုပ် လက်မှတ်ထိုးလိုက်တာနဲ့ ဗီဇာ ပျက်ပြယ်သွားမှာလား။
A: လက်မှတ်ထိုးလိုက်တာနဲ့ ချက်ချင်းတော့ မပျက်ပြယ်ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ကွာရှင်းပြီး ၁၄ ရက်အတွင်း 入管 ကို 離婚の届出 (ကွာရှင်းကြောင်း အကြောင်းကြားစာ) မပျက်မကွက် တင်ရပါမယ်။ အဲဒီနောက်မှာ အခြားဗီဇာ အမျိုးအစားကို ပြောင်းလဲဖို့ စဉ်းစားရပါမယ်။ ဘာမှမလုပ်ဘဲ ၆ လကျော် ပစ်ထားရင်တော့ ဗီဇာအပယ်ခံရနိုင်တဲ့အတွက် ကျွမ်းကျင်သူနဲ့ စောစောစီးစီး တိုင်ပင်ဆွေးနွေးဖို့ အကြံပြုလိုပါတယ်။
၅။ ယုံကြည်စိတ်ချရတဲ့ နိုင်ငံခြားသားတစ်ဦး ဖြစ်လာစေဖို့
ဂျပန်မှာ ရေရှည်နေထိုင်ချင်တယ်၊ ဒါမှမဟုတ် နောင်တစ်ချိန်မှာ 「永住権」 (ဗီဇာအမြဲနေထိုင်ခွင့်) ယူချင်တယ် ဆိုရင်တော့ အခုရှိနေတဲ့ 在留資格 ရဲ့ သတ်မှတ်ချက်အတိုင်း ရိုးရိုးသားသား လုပ်ကိုင်နေထိုင်တာဟာ အကောင်းဆုံးနဲ့ အမြန်ဆုံး လမ်းစပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
တကယ်လို့ အခု မိမိရဲ့ အခြေအနေဟာ ဗီဇာသတ်မှတ်ချက်တွေနဲ့ ကိုက်ညီမှု ရှိ၊ မရှိ စိုးရိမ်နေရတယ်ဆိုရင် တစ်ယောက်တည်း စိတ်မညစ်ပါနဲ့။ ကျွန်ုပ်တို့လို ကျွမ်းကျင်သူတွေနဲ့ ဆွေးနွေးတိုင်ပင်ပါ။ ကြိုတင်ပြင်ဆင်ခြင်းကသာ သင့်ရဲ့ ဂျပန်နိုင်ငံက လူမှုဘဝကို ကာကွယ်ပေးနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
