ဂျပန်နိုင်ငံမှာ အလုပ်လုပ်ကိုင်နေသူ ဒါမှမဟုတ် ပညာသင်ကြားနေသူ မြန်မာနိုင်ငံသားများအတွက် မိမိတို့ရဲ့ မိသားစုနဲ့အတူ ဂျပန်မှာ နေထိုင်ခွင့်ရဖို့ဆိုတာ အကြီးမားဆုံး ဆန္ဒတစ်ခု ဖြစ်ပါလိမ့်မယ်။ ဒါပေမဲ့ ဂျပန်ရဲ့ 入管 စည်းမျဉ်းတွေအရ ဘယ်သူမဆို မိမိစိတ်ကြိုက် မိသားစုကို လွတ်လပ်စွာ ခေါ်ယူလို့ရတာမျိုးတော့ မဟုတ်ပါဘူး။
မိမိ ကိုင်ဆောင်ထားတဲ့ 在留資格 (ဗီဇာအမျိုးအစား)၊ ဂျပန်မှာ နေထိုင်နိုင်တဲ့ စီးပွားရေး အင်အားနဲ့ မိသားစုနဲ့ တော်စပ်ပုံ အထောက်အထားတွေအပေါ် မူတည်ပြီး 入管 က ခွင့်ပြုချက် ပေး၊ မပေး ဆိုတာကို အသေးစိတ် စစ်ဆေးတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီဆောင်းပါးမှာတော့ မိသားစုကို ခေါ်ယူရာမှာ အဓိက အသုံးပြုတဲ့ 「家族滞在」 ဗီဇာအကြောင်း၊ လိုက်နာရမယ့် စည်းကမ်းချက်တွေနဲ့ သတိထားရမယ့် အချက်တွေကို ခက်ခဲတဲ့ ဥပဒေစကားလုံးတွေ မသုံးဘဲ လူတိုင်း နားလည်အောင် ရှင်းပြပေးသွားပါမယ်။
၁။ 「家族」 အနေနဲ့ ဘယ်သူတွေကို ခေါ်လို့ရသလဲ။
ပထမဆုံး သိထားရမှာက ဂျပန်ဥပဒေအရ 「家族滞在」 ဗီဇာနဲ့ ခေါ်ယူလို့ရတဲ့ မိသားစုဝင် ဆိုတာဟာ ဇနီး သို့မဟုတ် ခင်ပွန်း (配偶者) နဲ့ သားသမီး (子) သာ ဖြစ်ပါတယ်။
配偶者 အတွက် သတ်မှတ်ချက်: တရားဝင် လက်ထပ်ထားသူ ဖြစ်ရပါမယ်။ မိခင်နိုင်ငံ (မြန်မာနိုင်ငံ) မှာ တရားဝင် အိမ်ထောင်ဖက်အဖြစ် မှတ်ပုံတင်ထားဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ တရားဝင် လက်မထပ်ဘဲ အတူနေသူတွေ ဒါမှမဟုတ် ကွာရှင်းထားတဲ့ ဇနီးဟောင်း/ခင်ပွန်းဟောင်းတွေကိုတော့ ခေါ်ယူလို့ မရပါဘူး။
သားသမီး (子) အတွက် သတ်မှတ်ချက်: မိမိအရင်း သားသမီးတင်မကဘဲ တရားဝင် မွေးစားထားတဲ့ သားသမီးတွေလည်း ပါဝင်ပါတယ်။ အသက်ကန့်သတ်ချက် အတိအကျ မရှိပေမယ့် အဓိကအချက်က "မိဘရဲ့ ထောက်ပံ့မှုကို ယူနေသူ" ဖြစ်ဖို့ လိုပါတယ်။ အသက် ၁၈ နှစ်ကျော်ရင်တောင် ကျောင်းတက်နေလို့ မိဘက ထောက်ပံ့ပေးနေရတဲ့ ခိုင်လုံတဲ့ အကြောင်းပြချက် ရှိရင်တော့ ရနိုင်ခြေ ရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ များသောအားဖြင့် အသက်မပြည့်သေးတဲ့ ကလေးတွေက ဗီဇာ ပိုကျလွယ်ပါတယ်။
အကြံပြုချက် - မိဘတွေ၊ မောင်နှမတွေနဲ့ ဆွေမျိုးတွေကိုတော့ 「家族滞在」 ဗီဇာနဲ့ ခေါ်လို့ မရပါဘူး။ ဒီအကြောင်းကိုတော့ အောက်က "Q&A" မှာ ဆက်လက် ရှင်းပြပေးပါမယ်။
၂။ မိမိ ဗီဇာအမျိုးအစားအလိုက် ခေါ်ယူခွင့် ရှိ၊ မရှိ
ဂျပန်မှာ သင်နေထိုင်နေတဲ့ ဗီဇာအမျိုးအစားပေါ် မူတည်ပြီး မိသားစု ခေါ်ယူခွင့်က ကွာခြားသွားပါတယ်။
① 就労ビザ နဲ့ အလုပ်လုပ်နေသူများ: 「技術・人文知識・国際業務」、「技能」 (ဥပမာ-စားဖိုမှူး)၊ 「経営・管理」 စတဲ့ အလုပ်ဗီဇာ အမျိုးအစားတွေ ကိုင်ဆောင်ထားသူတွေဟာ မိသားစုကို ခေါ်ယူနိုင်ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ 「特定技能1号」 နဲ့ 「技能実習」 ဗီဇာနဲ့ နေထိုင်သူတွေကတော့ လက်ရှိ စည်းမျဉ်းအရ မိသားစု ခေါ်ယူခွင့် မရှိပါဘူး။ 「特定技能2号」 ကို အောင်မြင်ပြီး အဆင့်တက်သွားမှသာ မိသားစုကို ခေါ်ယူခွင့် ရရှိမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
② 留学ビザ နဲ့ ကျောင်းတက်နေသူများ: တက္ကသိုလ် ဒါမှမဟုတ် 専門学校 မှာ တက်နေတဲ့ ကျောင်းသားတွေလည်း မိသားစုကို ခေါ်လို့ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အလုပ်ဗီဇာသမားတွေထက်စာရင် စစ်ဆေးတာ ပိုတင်းကျပ်ပါတယ်။ အဓိကကတော့ "ငွေကြေး" အင်အားပါပဲ။ ကျောင်းသားဟာ ပညာသင်ဖို့က အဓိက ဖြစ်သလို アルバイト လုပ်ချိန်လည်း ကန့်သတ်ချက် ရှိတာကြောင့် မိသားစုကိုပါ ကောင်းကောင်း ထောက်ပံ့နိုင်ကြောင်း ဘဏ်စာရင်း အထောက်အထားတွေ ခိုင်ခိုင်လုံလုံ ပြနိုင်ဖို့ လိုပါတယ်။
③ အထူးကိစ္စရပ်များ (高度専門職 စသည်): ပညာအရည်အချင်းနဲ့ လုပ်သက် အလွန်မြင့်မားတဲ့ 「高度専門職」 ဗီဇာ ကိုင်ဆောင်ထားသူတွေအတွက်တော့ အထူးအခွင့်အရေးတွေ ရှိပါတယ်။ ဝင်ငွေ သတ်မှတ်ချက် ပြည့်မီရင် ကလေးထိန်းဖို့ စတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ "မိဘ" တွေကိုပါ ခေါ်ယူ နေထိုင်ခွင့် ရနိုင်ပါတယ်။
၃။ အရေးကြီးဆုံးအချက် - 「扶養能力」 (ထောက်ပံ့နိုင်စွမ်း)
入管 က စစ်ဆေးတဲ့အခါ အဓိက ကြည့်တာက "မိသားစု ဂျပန်ကို ရောက်လာတဲ့အခါ ဒုက္ခမရောက်ဘဲ အဆင်ပြေပြေ နေထိုင်နိုင်ပါ့မလား" ဆိုတဲ့ အချက်ပါ။ ဒါကို 「扶養能力」 လို့ ခေါ်ပါတယ်။
အဓိက စစ်ဆေးမယ့် အချက်များ:
-
ပုံမှန်ဝင်ငွေ - မိသားစုကို ထောက်ပံ့ဖို့ လစဉ်လစာ လုံလောက်မှု ရှိ၊ မရှိ။
-
အခွန်ပေးဆောင်မှု - 税金၊ 年金၊ 健康保険 တွေကို သတ်မှတ်ရက်အတိုင်း ပေးဆောင်ထားခြင်း ရှိ၊ မရှိ။
-
နေထိုင်မည့်နေရာ - မိသားစုနဲ့အတူ နေထိုင်ဖို့ လုံလောက်တဲ့ အကျယ်အဝန်းရှိတဲ့ အိမ် (အပါတ်မန့် စသည်) ရှိ၊ မရှိ။
အခုနောက်ပိုင်း စစ်ဆေးမှုတွေမှာ အခွန်ပေးဆောင်ဖို့ ပျက်ကွက်တာ ရှိ၊ မရှိကို အလွန် တင်းကျပ်စွာ ကြည့်ပါတယ်။ အခွန်ပေးဖို့ ကျန်နေတာရှိရင် လျှောက်လွှာ မတင်ခင် အရင်ပေးဆောင်ပြီး 反省文 (ဝန်ခံကတိစာ) နဲ့ နောင်မှာ စနစ်တကျ ပေးဆောင်မယ့် အစီအစဉ်တွေကို တင်ပြဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
၄။ သိလိုသမျှ မေးမြန်းနိုင်သော Q&A ကဏ္ဍ
Q1 - မြန်မာပြည်က မိဘတွေက အသက်ကြီးပြီး တစ်ယောက်တည်း ဖြစ်နေလို့ ဂျပန်ကို ခေါ်ပြီး အတူနေလို့ မရဘူးလား။
A1 - ပုံမှန်အားဖြင့် မိဘတွေအတွက် 「家族滞在」 ဗီဇာ မရှိပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ လက်တွေ့မှာ 「老親扶養ビザ」 လို့ ခေါ်တဲ့ လုပ်ငန်းစဉ် ရှိပါတယ်။ ဒါဟာ တရားဝင် ဗီဇာအမျိုးအစား မဟုတ်ဘဲ အထူးအခြေအနေတွေမှာပဲ ပေးတဲ့ 「特定活動（告示外）」 ဗီဇာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကို ရဖို့က (၁) မိဘ အသက် ၇၀ ကျော် ဖြစ်ရမယ်၊ (၂) မြန်မာပြည်မှာ ပြုစုစောင့်ရှောက်မယ့်သူ လုံးဝ မရှိရဘူး၊ (၃) မိဘက ကျန်းမာရေးမကောင်းလို့ တစ်ယောက်တည်း မနေနိုင်ဘူး၊ (၄) ဂျပန်မှာရှိတဲ့ သင့်ရဲ့ ဝင်ငွေကလည်း မြင့်မားရမယ် (ဥပမာ-တစ်နှစ်ဝင်ငွေ ယန်း ၆ သန်းအထက်) စတဲ့ ခက်ခဲတဲ့ သတ်မှတ်ချက်တွေ ရှိပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကျွမ်းကျင်တဲ့ 行政書士 နဲ့ သေချာ တိုင်ပင်ဖို့ လိုပါတယ်။
Q2 - 「家族滞在」 ဗီဇာနဲ့ ရောက်လာတဲ့ ဇနီး/ခင်ပွန်းက အလုပ်လုပ်လို့ ရသလား။
A2 - ရောက်ရောက်ချင်း တန်းလုပ်လို့ မရပါဘူး။ 入管 မှာ 「資格外活動許可」 အရင် လျှောက်ထားရပါမယ်။ ခွင့်ပြုချက် ရပြီဆိုရင်တော့ တစ်ပတ်ကို ၂၈ နာရီအထိ (アルバイト) လုပ်ကိုင်နိုင်ပါတယ်။ အကယ်၍ အချိန်ပြည့် (正社員) လုပ်ချင်တယ်ဆိုရင်တော့ သူကိုယ်တိုင်ရဲ့ ပညာအရည်အချင်းနဲ့ လိုက်ဖက်တဲ့ 就労ビザ ကို ပြောင်းလဲ လျှောက်ထားရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
Q3 - ဘဏ်စာရင်းထဲမှာ ပိုက်ဆံအများကြီး ရှိရင် လစာနည်းနေပေမယ့် ရနိုင်မလား။
A3 - ဘဏ်စာရင်း ရှိတာက အမှတ်တော့ ပိုရစေပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ 入管 က ပိုကြည့်တာက "လစဉ် ပုံမှန်ဝင်ငွေ (လစာ)" ကိုပါ။ ဘဏ်ထဲက ပိုက်ဆံက သုံးလိုက်ရင် ကုန်သွားနိုင်ပေမယ့် လစာကတော့ လစဉ် ရနေတာဖြစ်လို့ နေထိုင်မှု ပိုတည်ငြိမ်တယ်လို့ ယူဆပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ကျောင်းသားဗီဇာသမားတွေဆိုရင် အိမ်ကနေ ပိုက်ဆံလွှဲပေးတဲ့ အထောက်အထားတွေက အရေးကြီးတဲ့ လက်နက် ဖြစ်ပါတယ်။
၅။ ဗီဇာ လျှောက်ထားခြင်း အဆင့် ၅ ဆင့်
ဒီလုပ်ငန်းစဉ်ကို 「在留資格認定証明書交付申請（COE申請）」 လို့ ခေါ်ပါတယ်။
၁။ စာရွက်စာတမ်း ပြင်ဆင်ခြင်း - 結婚証明書 (အိမ်ထောင်စုစာရင်း/လက်ထပ်စာချုပ်)၊ 出生証明書 (မွေးစာရင်း) စတာတွေကို ဂျပန်ဘာသာ ပြန်ဆိုရပါမယ်။ ၂။ 入管 သို့ တင်ပြခြင်း - ဂျပန်မှာရှိတဲ့ သင်က ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် နီးစပ်ရာ 入管 မှာ တင်ပြရပါမယ်။ ၃။ စစ်ဆေးခြင်း - ပုံမှန်အားဖြင့် ၁ လ ကနေ ၃ လအထိ ကြာတတ်ပါတယ်။ ၄။ COE ပို့ပေးခြင်း - ခွင့်ပြုချက် ကျပြီဆိုရင် ရလာတဲ့ COE စာရွက်ကို မြန်မာပြည်က မိသားစုဆီ စာတိုက်ကနေ ပို့ပေးရပါမယ်။ ၅။ သံရုံးမှာ ဗီဇာထုတ်ခြင်း - မြန်မာပြည်က မိသားစုက အဲ့ဒီ COE နဲ့အတူ မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဂျပန်သံရုံးမှာ ဗီဇာ သွားရောက် ထုတ်ယူရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
နိဂုံး
မိသားစုဗီဇာ လျှောက်ထားတာဟာ ရိုးရှင်းသလို ထင်ရပေမယ့် "ဘာကြောင့် ခေါ်ရသလဲ"၊ "ဘယ်လို ထောက်ပံ့မလဲ" ဆိုတာကို ဥပဒေကြောင်းအရ သေချာ ရှင်းပြနိုင်ဖို့ လိုပါတယ်။ တစ်ခါ အငြင်းခံရ (不許可) ပြီဆိုရင် နောက်တစ်ခါ ပြန်လျှောက်ဖို့ ပိုခက်ခဲသွားတတ်ပါတယ်။
သင့်ရဲ့ ဝင်ငွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး စိုးရိမ်တာမျိုး ဒါမှမဟုတ် အထောက်အထား ပြဖို့ ခက်ခဲနေတာမျိုး ရှိရင် ကျွမ်းကျင်သူနဲ့ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးဖို့ အကြံပြုလိုပါတယ်။
