မင်္ဂလာပါ။ ကျွန်တော်ကတော့ ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ ဗီဇာနဲ့ 在留資格 ဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းတွေကို အထူးပြု ဆောင်ရွက်ပေးနေတဲ့ 行政書士 တစ်ဦး ဖြစ်ပါတယ်။
ဂျပန်မှာ နေထိုင်ရင်းနဲ့ 「SOFA (日米地位協定)」 ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို ကြားဖူးကြမှာပါ။ အထူးသဖြင့် ဂျပန်အခြေစိုက် အမေရိကန် စစ်တပ်မှာ တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူတွေနဲ့ သူတို့ရဲ့ မိသားစုဝင်တွေအတွက်တော့ SOFA status ဟာ ဂျပန်မှာ နေထိုင်ဖို့အတွက် အလွန်အရေးကြီးတဲ့ အခြေခံ အချက်အလက် ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ သင်ဟာ စစ်တပ်ကနေ အနားယူတာပဲဖြစ်ဖြစ်၊ ဒါမှမဟုတ် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အလုပ်ကနေ ထွက်လိုက်ပြီးနောက်မှာ "သာမန် နိုင်ငံခြားသား" တစ်ဦးအနေနဲ့ ဂျပန်မှာ ဆက်လက် နေထိုင်ချင်တယ်ဆိုရင် ဘယ်လို လုပ်ထုံးလုပ်နည်းတွေ လိုအပ်မယ်ဆိုတာ သိထားပြီးပြီလား။
တကယ်တော့ SOFA status ကနေ သာမန် 在留資格 တစ်ခုခုကို ပြောင်းလဲဖို့ဆိုတာ သတ်မှတ်ထားတဲ့ အချိန်ကာလက အရမ်းတိုတောင်းပြီး တိကျတဲ့ ဥပဒေ ဗဟုသုတတွေ လိုအပ်ပါတယ်။ ဒီနေ့မှာတော့ အဲ့ဒီ အလုပ်လုပ်ပုံ အဆင့်ဆင့်နဲ့ သတိထားရမယ့် အချက်တွေကို နားလည်လွယ်အောင် ရှင်းပြပေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
၁။ 「SOFA status」 ဆိုတာ တကယ်တော့ ဘာလဲ။
ပုံမှန်အားဖြင့် နိုင်ငံခြားသားတွေ ဂျပန်မှာ နေထိုင်ဖို့အတွက် 「技術・人文知識・国際業務」 (သို့မဟုတ်) 「日本人の配偶者等」 စတဲ့ 在留資格 (ဗီဇာ) တစ်မျိုးမျိုး လိုအပ်ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ 日米地位協定 (SOFA) အရ ဂျပန်မှာ နေထိုင်နေတဲ့ အမေရိကန် စစ်သည်တွေ၊ စစ်ဘက် အရပ်သား ဝန်ထမ်းတွေနဲ့ သူတို့ရဲ့ မိသားစုဝင်တွေဟာ ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ 入管法 မှာ သတ်မှတ်ထားတဲ့ ပုံမှန် 「上陸審査」 ကို ခံယူဖို့ မလိုပါဘူး။ ဆိုလိုတာကတော့ နိုင်ငံကူးလက်မှတ် (Passport)၊ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ID နဲ့ ခရီးသွား မိန့်စာ (Travel Order) တွေနဲ့ ဂျပန်ကို အဝင်အထွက် လုပ်နိုင်တာကြောင့် သာမန် နိုင်ငံခြားသားတွေ ကိုင်ဆောင်ရတဲ့ 「在留カード」 သင့်မှာ ရှိမှာ မဟုတ်ပါဘူး။
ဒါ့အပြင် 住民基本台帳制度 ရဲ့ အကျုံးဝင်မှုထဲမှာလည်း မပါဝင်တဲ့အတွက် မြို့နယ်ရုံးတွေမှာ 住民登録 (နေထိုင်သူ မှတ်ပုံတင်ခြင်း) လုပ်ထားလေ့ မရှိတာကလည်း ထူးခြားတဲ့ အချက်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။
၂။ စစ်တပ်က ထွက်ပြီးရင် ဘာဖြစ်မလဲ။ 「ရက်ပေါင်း ၆၀」 ဆိုတဲ့ အရေးကြီးတဲ့ သတ်မှတ်ချက်
"ဂျပန်လူမျိုးနဲ့ အိမ်ထောင်ပြုလိုက်လို့ စစ်တပ်က ထွက်ပြီး ဂျပန်မှာပဲ နေချင်တယ်" ဒါမှမဟုတ် "အနားယူပြီးနောက်မှာ အရင်က အတွေ့အကြုံတွေကို အသုံးချပြီး ဂျပန်ကုမ္ပဏီတစ်ခုမှာ အလုပ်လုပ်ချင်တယ်" စတဲ့ အခြေအနေမျိုးတွေမှာ သင်ဟာ SOFA ဆိုတဲ့ အထူး အကာအကွယ်အောက်ကနေ ထွက်ခွာပြီး ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ 入管法 ဥပဒေ စည်းမျဉ်းတွေအောက်ကို ရောက်ရှိသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ အရေးအကြီးဆုံး စည်းမျဉ်းကတော့ 「အကြောင်းကိစ္စ ပေါ်ပေါက်တဲ့နေ့ကနေ ရက်ပေါင်း ၆၀ အတွင်း လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ ဆောင်ရွက်ရန်」 ဆိုတာပါပဲ။
စစ်တပ်က ထွက်လိုက်တဲ့နေ့ (ဒါမှမဟုတ် မိသားစုဝင် အဆင့်အတန်း ဆုံးရှုံးသွားတဲ့နေ့) ကစပြီး ရက်ပေါင်း ၆၀ ထက်ပိုပြီး ဂျပန်မှာ နေထိုင်ချင်တယ်ဆိုရင် 出入国在留管理局 ထံမှာ 「在留資格取得許可申請」 ကို လျှောက်ထားရပါမယ်။
ဒီ 「ရက်ပေါင်း ၆၀」 ကျော်သွားရင်တော့ Overstay (တရားမဝင် နေထိုင်မှု) အဖြစ် သတ်မှတ်ခံရမယ့် အန္တရာယ် ရှိတာကြောင့် အလုပ်က နားဖို့ ဆုံးဖြတ်ပြီးတာနဲ့ ကြိုတင် ပြင်ဆင်မှုတွေ စတင်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
၃။ ဘယ်လို 在留資格 မျိုးတွေကို ပြောင်းလဲ လျှောက်ထားနိုင်မလဲ။
SOFA status ကနေ ပြောင်းလဲတဲ့အခါ အဓိက လျှောက်ထားလေ့ရှိတဲ့ 在留資格 တွေကတော့ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါတယ်။
-
日本人の配偶者等: ဂျပန်လူမျိုးနဲ့ အိမ်ထောင်ပြုထားတဲ့ အခြေအနေမျိုး။
-
技術・人文知識・国際業務: ဂျပန်ကုမ္ပဏီတစ်ခုခုမှာ ရုံးလုပ်ငန်း ဒါမှမဟုတ် အင်ဂျင်နီယာ အလုပ်မျိုးတွေနဲ့ ခန့်အပ်ခံရတဲ့ အခြေအနေမျိုး။
-
特定活動: အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် သတ်မှတ်ထားတဲ့ ကာလတစ်ခုအထိ နေထိုင်ခွင့် ပြုတဲ့ အခြေအနေမျိုး (ဥပမာ- အလုပ်ရှာဖွေနေစဉ် ကာလ)။
-
経営・管理: ဂျပန်မှာ ကိုယ်ပိုင် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းတစ်ခု ထူထောင်မယ့် အခြေအနေမျိုး။
ဘယ် ဗီဇာ အမျိုးအစားကိုပဲ ရည်မှန်းပါစေ၊ အဲ့ဒီ ဗီဇာနဲ့ ကိုက်ညီတဲ့ လှုပ်ရှားမှုတွေ လုပ်ဆောင်မှာ ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြဖို့အတွက် စာရွက်စာတမ်း အထောက်အထား အမြောက်အမြား လိုအပ်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
၄။ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းရဲ့ အရေးကြီးတဲ့ အချက်နဲ့ သတိထားရမယ့် အချက်များ
SOFA ကနေ ပြောင်းလဲတဲ့အခါ ပုံမှန် ဗီဇာလျှောက်ထားမှုတွေနဲ့ ကွာခြားတဲ့ အချက်ကတော့ 「ယခင်က နေထိုင်ခဲ့မှု သက်သေပြချက်」 ဖြစ်ပါတယ်။
ပုံမှန် ဂျပန်မှာနေတဲ့ နိုင်ငံခြားသားတွေက 在留カード ဒါမှမဟုတ် 住民票 နဲ့ သူတို့ရဲ့ အဆင့်အတန်းကို သက်သေပြနိုင်ပေမဲ့ SOFA status သမားတွေမှာတော့ ဒါတွေ မရှိပါဘူး။ ဒါကြောင့် စစ်တပ်က ထုတ်ပေးတဲ့ 離職証明書 (ဥပမာ- DD214) ဒါမှမဟုတ် မိမိဟာ SOFA status ရှိခဲ့သူ ဖြစ်ကြောင်း သက်သေခံ စာရွက်စာတမ်းတွေကို သေချာ ပြင်ဆင်ပြီး "ဘာကြောင့် အခုထိ 在留カード မရှိခဲ့တာလဲ" ဆိုတဲ့ အကြောင်းရင်းကို လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး (入管) ဘက်က နားလည်အောင် ရှင်းလင်း တင်ပြဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
၅။ အမေးနှင့် အဖြေ (Q&A)
Q1: စစ်တပ်က ထွက်ပြီးမှ လုပ်ငန်းစဉ်တွေ စလုပ်ရင် အချိန်မီပါ့မလား။
A1: ဥပဒေအရ "ထွက်ပြီး ရက် ၆၀ အတွင်း" လို့ သတ်မှတ်ထားပေမဲ့ စာရွက်စာတမ်း ပြင်ဆင်ရတာ အချိန်ယူရပါတယ်။ အထူးသဖြင့် အလုပ်လုပ်ဖို့ စီစဉ်ထားသူတွေဆိုရင် ကုမ္ပဏီက ခန့်အပ်လွှာ ဒါမှမဟုတ် အလုပ်ခန့်စာချုပ်တွေလည်း လိုအပ်ပါတယ်။ ဖြစ်နိုင်ရင် စစ်တပ်က မထွက်ခင် ၃ လကနေ ၆ လ အလိုကတည်းက ဘယ်ဗီဇာ အမျိုးအစား လျှောက်မှာလဲဆိုတာ ဆုံးဖြတ်ပြီး စာရွက်စာတမ်းတွေ စုဆောင်းထားဖို့ အကြံပြုလိုပါတယ်။
Q2: 在留カード မရှိဘဲနဲ့ ဘဏ်အကောင့် ဖွင့်တာတို့၊ အိမ်ငှားတာတို့ ဘယ်လို လုပ်မလဲ။
A2: ဒါက ပြောင်းလဲမှု ကာလအတွင်းမှာ အခက်ခဲဆုံး အချက်တစ်ခု ပါပဲ။ 在留資格 ရဖို့ ခွင့်ပြုချက် မရမချင်း 在留カード က ထုတ်ပေးမှာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါကြောင့် စစ်ဆေးနေဆဲ ကာလအတွင်းမှာတော့ 入管 က ထုတ်ပေးတဲ့ 「申請受付票」 ကသာ သင်ဟာ တရားဝင် လျှောက်ထားနေသူ ဖြစ်ကြောင်း တစ်ခုတည်းသော သက်သေခံ လက်မှတ် ဖြစ်ပါတယ်။ အိမ်ငှားစာချုပ်လိုမျိုး တရားဝင် စာချုပ်ချုပ်ဆိုမှုတွေကိုတော့ ကတ်ပြား လက်ထဲ ရောက်လာပြီးမှသာ လုပ်လို့ရတဲ့ အခြေအနေတွေ များပါတယ်။
Q3: အလုပ်က နားပြီးရင် အမေရိကန်ကို တစ်ခေါက် ပြန်ပြီးမှ ဂျပန်ကို ပြန်ဝင်လာတာ ပိုကောင်းမလား။
A3: ဂျပန်မှာပဲ ဆက်နေမှာဆိုရင် ဂျပန်နိုင်ငံအတွင်းမှာတင် 「在留資格取得許可申請」 ကို လုပ်ဆောင်တာက အဆင်အပြေဆုံး ဖြစ်ပါတယ်။ ဂျပန်ကနေ ထွက်ပြီး ဗီဇာအသစ်နဲ့ ပြန်ဝင်လာလို့လည်း ရပေမဲ့ လေယာဉ်လက်မှတ်ခ ကုန်ကျစရိတ်နဲ့ ဗီဇာ စောင့်ဆိုင်းရမယ့် အချိန်တွေ ရှိတာကြောင့် ဂျပန်နိုင်ငံအတွင်းမှာတင် ပြောင်းလဲတာက အသုံးအများဆုံး နည်းလမ်း ဖြစ်ပါတယ်။
နိဂုံး
SOFA status ကနေ ဂျပန်ရဲ့ တရားဝင် 在留資格 တစ်ခုကို ကူးပြောင်းခြင်းဟာ သင့်ရဲ့ ဂျပန်နိုင်ငံက ဘဝသစ်အတွက် ပထမဆုံး ခြေလှမ်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဂျပန်ရဲ့ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး စည်းမျဉ်းတွေဟာ အရမ်းကို တင်းကျပ်တာကြောင့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်း တစ်ခု မှားယွင်းသွားရုံနဲ့ "ဂျပန်မှာ ဆက်နေလို့ မရတော့တဲ့ အခြေအနေ" မျိုးတွေ ဖြစ်သွားနိုင်ပါတယ်။
"ငါ့အတွက် ဘယ်ဗီဇာက အသင့်တော်ဆုံးလဲ" ဒါမှမဟုတ် "သတ်မှတ်ရက်အတွင်း စာရွက်စာတမ်းတွေ စုံပါ့မလား" ဆိုတာ စိုးရိမ်နေတယ်ဆိုရင် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး လုပ်ငန်းတွေကို ကျွမ်းကျင်တဲ့ 行政書士 နဲ့ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးဖို့ တိုက်တွန်းလိုပါတယ်။ သင့်ရဲ့ ဂျပန်နိုင်ငံက နေထိုင်မှု ဘဝကို စိတ်အေးချမ်းသာစွာ ဖြတ်သန်းနိုင်ဖို့အတွက် ကျွန်တော်တို့က ဘာသာစကားမျိုးစုံနဲ့ ကူညီ ဆောင်ရွက်ပေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
