ဂျပန်နိုင်ငံမှာ နေထိုင်နေကြတဲ့ နိုင်ငံခြားသားတွေအတွက် အစိုးရိမ်ရဆုံးကတော့ "တစ်နေ့မှာ ရုတ်တရက် ဂျပန်မှာ ဆက်နေလို့မရတော့တာ" ပဲ ဖြစ်ပါလိမ့်မယ်။ ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ 入管法 (出入国管理及び難民認定法) အရ သတ်မှတ်ထားတဲ့ စည်းကမ်းတွေကို ချိုးဖောက်တဲ့ နိုင်ငံခြားသားတွေကို မိမိနိုင်ငံသို့ အတင်းအဓမ္မ ပြန်လွှတ်တဲ့ 退去強制 (နယ်နှင်ဒဏ်) ဆိုတဲ့ စနစ်တစ်ခု ရှိပါတယ်။
လူအတော်များများက "ငါက ရိုးရိုးသားသား နေတာပဲ၊ ဘာမှမဖြစ်နိုင်ဘူး" လို့ ထင်တတ်ကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တကယ်တမ်းမှာတော့ "ဒီလောက်လေးနဲ့လား" လို့ ထင်ရတဲ့ သေးငယ်တဲ့ ပြဿနာလေးတွေ ဒါမှမဟုတ် ဥပဒေဗဟုသုတ နည်းပါးမှုကြောင့် ပြုလုပ်မိတဲ့ အပြုအမူတွေက 退去強制 ဖြစ်စေတဲ့ အကြောင်းရင်းတွေ ဖြစ်လာတတ်ပါတယ်။ ဒီတစ်ခေါက်မှာတော့ အထူးသဖြင့် 入管法第24条 မှာ သတ်မှတ်ထားတဲ့ "ပြစ်မှုကျူးလွန်ခြင်းနဲ့ 退去強制" ရဲ့ ဆက်စပ်မှုကို အသေးစိတ် ရှင်းပြပေးသွားပါမယ်။
၁။ "မသိလို့ပါ" ဆိုရုံနဲ့ မရတဲ့ 不法就労 (တရားမဝင် အလုပ်လုပ်ကိုင်ခြင်း) ရဲ့ အန္တရာယ်
ပထမဆုံးအနေနဲ့ ကျွန်တော်တို့နဲ့ အနီးစပ်ဆုံး အန္တရာယ်ကတော့ "အလုပ်အကိုင်" နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ကိစ္စပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
資格外活動 ရှိပေမဲ့ 専ら (အဓိကလုပ်ငန်းဖြစ်နေခြင်း) ရဲ့ ထောင်ချောက် 留学生 ဒါမှမဟုတ် 家族滞在 ဗီဇာနဲ့ နေထိုင်သူတွေဟာ ခွင့်ပြုထားတဲ့ အချိန်ထက် ပိုပြီး アルバイト လုပ်တာ၊ ဒါမှမဟုတ် တားမြစ်ထားတဲ့ ဖျော်ဖြေရေး လုပ်ငန်းတွေ (Snack Bar နဲ့ Bar အပါအဝင်) မှာ အလုပ်လုပ်တာဟာ ဥပဒေကို ချိုးဖောက်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ သတိထားရမှာက "အချိန်ကို စောင့်ရုံနဲ့တင် မပြီးဘူး" ဆိုတဲ့ အချက်ပါ။ တရားရုံးရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေအရ ပညာရေးကို ပစ်ပယ်ပြီး နေထိုင်စရိတ် အများစုကို アルバイト နဲ့ပဲ ရှာဖွေနေတယ်ဆိုရင် "မူလ ဗီဇာရဲ့ ရည်ရွယ်ချက် (ဥပမာ - 留学 စတာတွေ) ပြောင်းလဲသွားပြီ" လို့ သတ်မှတ်ခံရနိုင်ပါတယ်။ ကျောင်းတက်မှန်ပြီး အမှတ်ကောင်းနေရင်တောင် လက်တွေ့ လုပ်ဆောင်နေတာက "အလုပ်က အဓိက" (専ら) ဖြစ်နေရင် 入管 က ပြင်းထန်တဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက် ချတတ်ပါတယ်။
တရားမဝင် အလုပ်လုပ်ဖို့ ကူညီတာကလည်း "ရာဇဝတ်မှု" ပါပဲ ကိုယ်တိုင် အလုပ်လုပ်တာတင်မကဘဲ သူငယ်ချင်းကို တရားမဝင် အလုပ် မိတ်ဆက်ပေးတာ ဒါမှမဟုတ် ကူညီပေးတာမျိုးကလည်း 不法就労助長行為 အဖြစ်နဲ့ 退去強制 ရဲ့ အကြောင်းရင်း ဖြစ်စေပါတယ်။ ဒီဥပဒေဟာ အင်မတန် ကျယ်ပြန့်တာကြောင့် "အလုပ်ရှာနေတဲ့ သူငယ်ချင်းကို ကူညီပေးရုံတင်ပါ" ဆိုတဲ့ ဆင်ခြေက အလုပ်မဖြစ်ပါဘူး။
၂။ မူးယစ်ဆေးဝါး ပြစ်မှုဟာ "ချက်ချင်း အထုတ်ခံရမယ့်" ပြင်းထန်တဲ့ လက်တွေ့ဘဝ
ဂျပန်ဥပဒေက အပြင်းထန်ဆုံး ကိုင်တွယ်တာကတော့ "မူးယစ်ဆေးဝါး ပြစ်မှု" ဖြစ်ပါတယ်။
ဆေးခြောက်၊ စိတ်ကြွဆေးနဲ့ တခြား မူးယစ်ဆေးဝါးတွေကို လက်ဝယ်ထားရှိတာ၊ သုံးစွဲတာ ဒါမှမဟုတ် လွှဲပြောင်းပေးတာတွေမှာ ပါဝင်ပတ်သက်မိရင် အဲဒီအချိန်ကစပြီး ဂျပန်က နေထိုင်မှု ဘဝဟာ ပြီးဆုံးသွားပြီလို့ မှတ်ယူရပါမယ်။
-
執行猶予 ရလည်း ဘာမှ ထူးမလာပါဘူး - ပုံမှန်အားဖြင့် ထောင်ဒဏ် ကျခံရရင်တောင် 執行猶予 (ထောင်ထဲ တန်းမသွားရဘဲ စောင့်ကြည့်ခံရတဲ့ ကာလ) ရရင် လူမှုပတ်ဝန်းကျင်မှာ ပြန်နေလို့ ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ မူးယစ်ဆေးဝါး ပြစ်မှုမှာတော့ 執行猶予 ရသည်ဖြစ်စေ တရားရုံးက အမိန့်ချမှတ်ပြီးတာနဲ့ 退去強制 ရဲ့ အရာဝတ္ထု ဖြစ်သွားပါတယ်။
-
ဂျပန်ပြန်ဝင်ဖို့ အခက်အခဲ - မူးယစ်ဆေးဝါးကြောင့် 退去強制 ဖြစ်သွားရင် နောင်တစ်ချိန်မှာ ဂျပန်ကို ပြန်လာဖို့ အင်မတန် ခက်ခဲသွားပါလိမ့်မယ်။ ဒါဟာ 上陸拒否事由 ဆိုတဲ့ ပြင်းထန်တဲ့ စည်းကမ်းနဲ့လည်း သက်ဆိုင်သွားလို့ ဖြစ်ပါတယ်။
၃။ ထောင်ဒဏ်နှင့် "၁ နှစ်" ဆိုတဲ့ စည်းကမ်းချက်
သာမန် ပြစ်မှုတွေ (ဥပမာ - ခိုးမှု၊ ရန်ဖြစ်မှု၊ ဒဏ်ရာရစေမှု၊ လိမ်လည်မှု စတာတွေ) ကျူးလွန်မိတဲ့အခါ 退去強制 ဖြစ်မဖြစ်ကို "တရားရုံးရဲ့ အမိန့်" နဲ့ ဆုံးဖြတ်ပါတယ်။
မူလ စည်းကမ်းဖြစ်တဲ့ "၁ နှစ်ထက်ကျော်ရင်" - 入管法第24条4号リ အရ 昭和26年 (၁၉၅၁ ခုနှစ်) နောက်ပိုင်းမှာ "၁ နှစ်ထက်ကျော်တဲ့ ထောင်ဒဏ်" ချမှတ်ခံရရင် 退去強制 ဖြစ်ပါလိမ့်မယ်။ ဒါပေမဲ့ 執行猶予 ရတဲ့သူတွေကိုတော့ ချွင်းချက်အနေနဲ့ ဖယ်ထုတ်ထားပါတယ်။ ဆိုလိုတာက လက်တွေ့ ထောင်ထဲသွားရမယ့်သူတွေပဲ သက်ဆိုင်တာ ဖြစ်ပါတယ်။
သတ်မှတ်ထားတဲ့ ဗီဇာ ကိုင်ဆောင်သူတွေအတွက် ပိုပြင်းထန်တဲ့ "၁ နှစ်အောက်" စည်းကမ်း - ဒါပေမဲ့ 技术・人文知識・国際業務, 技能, 留学 စတဲ့ 在留資格 ရှိတဲ့သူတွေကတော့ ပိုသတိထားရပါမယ်။ ဒီဗီဇာ ရှိတဲ့သူတွေဟာ သတ်မှတ်ထားတဲ့ ပြစ်မှုတွေ (ဥပမာ - သူများအိမ်ထဲ ခွင့်မပြုဘဲ ဝင်တာ၊ စာရွက်စာတမ်း အတုလုပ်တာ၊ လောင်းကစားတာ၊ လူသတ်တာ၊ ဒဏ်ရာရစေတာ၊ ခိုးတာ၊ လိမ်တာ စတာတွေ) ကျူးလွန်မိရင် ထောင်ဒဏ် ၁ နှစ်အောက် ဖြစ်နေရင်တောင် ဒါမှမဟုတ် 執行猶予 ရထားရင်တောင် 退去強制 ရဲ့ အရာဝတ္ထု ဖြစ်သွားမှာပါ။
တစ်ဖက်မှာတော့ 日本人の配偶者等, 定住者, 永住者 စတဲ့ ဗီဇာ ရှိတဲ့သူတွေကတော့ ဒီ "၁ နှစ်အောက် ပြစ်မှု" စည်းကမ်းကနေ ကင်းလွတ်ခွင့် ရပါတယ်။ ကိုယ်ကိုင်ထားတဲ့ ဗီဇာ အမျိုးအစားပေါ် မူတည်ပြီး ကာကွယ်မှု ရနိုင်တဲ့ အတိုင်းအတာ ကွာခြားပါတယ်။
၄။ ပြည့်တန်ဆာ လုပ်ငန်းနှင့် လူကုန်ကူးမှု
ပြည့်တန်ဆာ လုပ်ငန်းနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ အလုပ်တွေ (နေရာပေးတာ၊ လိုက်ရှာပေးတာ စတာတွေ) မှာ ပါဝင်ပတ်သက်မိရင် တရားရုံးက အမိန့်မချခင်မှာတင် 入管 က အချက်အလက်တွေကို အတည်ပြုပြီးတာနဲ့ 退去強制 လုပ်ငန်းစဉ်တွေ စတင်ပါလိမ့်မယ်။ လူကုန်ကူးမှုမှာ သားကောင်ဖြစ်ရသူတွေကိုတော့ ကာကွယ်ပေးထားပေမဲ့ ပါဝင်ကူညီသူတွေကိုတော့ ပြင်းပြင်းထန်ထန် အပြစ်ပေးပါတယ်။
၅။ နောက်ဆုံး မျှော်လင့်ချက် "在留特別許可" ဆိုတာ ဘာလဲ?
退去強制 ဖြစ်ရမယ့် အကြောင်းရင်းတွေ ရှိနေရင်တောင်မှ ဂျပန်မှာ မိသားစု ရှိနေတာ ဒါမှမဟုတ် ဂျပန်မှာ နှစ်ပေါင်းများစွာ ရိုးရိုးသားသား နေထိုင်လာတာ စတဲ့ ခိုင်လုံတဲ့ အကြောင်းပြချက်တွေ ရှိရင် 法務大臣 ဆီကနေ အထူးခွင့်ပြုချက်အနေနဲ့ ဂျပန်မှာ နေထိုင်ခွင့် ရနိုင်ပါတယ်။ ဒါကို 在留特別許可 လို့ ခေါ်ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ ဒါဟာ "လူတိုင်း ရပိုင်ခွင့်ရှိတဲ့ အခွင့်အရေး" တော့ မဟုတ်ပါဘူး။
-
ဂျပန်လူမျိုး အိမ်ထောင်ဖက် ဒါမှမဟုတ် ကလေး ရှိသလား။
-
ကျူးလွန်တဲ့ ပြစ်မှုက ဘယ်လောက်အထိ ကြီးလေးသလဲ။
-
နေ့စဉ်ဘဝမှာ အကျင့်စာရိတ္တ ဘယ်လိုရှိသလဲ။
-
出入国在留管理庁 ရဲ့ လမ်းညွှန်ချက်တွေနဲ့ ကိုက်ညီသလား။
ဒါတွေကို အဘက်ဘက်ကနေ သုံးသပ်ဆုံးဖြတ်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဗီဇာသက်တမ်း ကျော်လွန်နေရုံ (Overstay) ထက်စာရင် ရာဇဝတ်မှုနဲ့ ပတ်သက်နေတဲ့ ကိစ္စတွေမှာ ဒီခွင့်ပြုချက်ရဖို့က အင်မတန် ခက်ခဲပါတယ်။
သိချင်နေကြတဲ့ Q&A
Q1 - စူပါမားကတ်မှာ ပစ္စည်းခိုးမိလို့ ဖမ်းခံရပြီး ငွေဒဏ် (罰金刑) ပဲ ချမှတ်ခံရပါတယ်။ ဒါဆိုရင် 退去強制 ဖြစ်မှာလား။
A - ယေဘုယျအားဖြင့် ထောင်ဒဏ်မဟုတ်ဘဲ ငွေဒဏ် (罰金) ပဲဆိုရင်တော့ 第24条 အရ 退去強制 ဖြစ်ဖို့ အကြောင်းရင်း မဖြစ်သေးပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ နောင်တစ်ချိန်မှာ ဗီဇာသက်တမ်းတိုးတာ ဒါမှမဟုတ် 永住 (PR) လျှောက်တဲ့အခါမှာတော့ အကျင့်စာရိတ္တ မကောင်းဘူးလို့ အမှတ်ခံရပြီး ပယ်ချခံရတဲ့ အဓိက အကြောင်းရင်း ဖြစ်သွားနိုင်ပါတယ်။ "နယ်နှင်မခံရလို့ တော်သေးတယ်" ဆိုပြီး အပေါ့မတွေးဘဲ ဂျပန်မှာ ရှေ့ဆက်မယ့် ဘဝအတွက် ကြီးမားတဲ့ အစွန်းအထင်း ဖြစ်သွားနိုင်တယ်ဆိုတာ သတိထားပါ။
Q2 - ရန်ဖြစ်လို့ တစ်ဖက်လူ ဒဏ်ရာရသွားပြီး 執行猶予 ပါတဲ့ ထောင်ဒဏ် အမိန့်ချခံရပါတယ်။ ကျွန်တော်က "技術・人文知識・国際業務" ဗီဇာ ဆိုရင် ဘာဖြစ်မလဲ။
A - အင်မတန် အန္တရာယ်ရှိတဲ့ အခြေအနေပါ။ ကျွမ်းကျင်လုပ်ငန်း ဗီဇာတွေ ကိုင်ဆောင်ထားသူတွေကတော့ ဒဏ်ရာရစေမှု (傷害罪) လိုမျိုး ပြစ်မှုတွေမှာ 執行猶予 ရထားရင်တောင် 退去強制 ရဲ့ အရာဝတ္ထု ဖြစ်သွားတတ်ပါတယ်။ တရားရုံးက အမိန့်ကို အတည်မပြုခင်မှာတင် 行政書士 ဒါမှမဟုတ် 弁護士 စတဲ့ ကျွမ်းကျင်သူတွေနဲ့ အမြန်ဆုံး တိုင်ပင်ဆွေးနွေးဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
Q3 - 退去強制 လုပ်ငန်းစဉ် စတင်တာနဲ့ ချက်ချင်း လေယာဉ်ပေါ် တင်ပို့ခံရမှာလား။
A - မဟုတ်ပါဘူး။ ပထမဆုံးအနေနဲ့ 入管 ရဲ့ ထိန်းသိမ်းရေး စခန်းမှာ ထိန်းသိမ်းခံရတာ ဒါမှမဟုတ် "仮放免" (ယာယီ ပြန်လွှတ်ပေးခြင်း) ဆိုတဲ့ ပုံစံမျိုးနဲ့ အပြင်မှာ ခဏနေလို့ ရပါသေးတယ်။ အဲဒီနောက်မှာ 審判 (စစ်ဆေးခြင်း) နဲ့ 異議申し立て (ကန့်ကွက်လွှာတင်ခြင်း) စတဲ့ အဆင့်ဆင့်ကို ဖြတ်ကျော်ရပါတယ်။ ဒီလုပ်ငန်းစဉ်တွေအတွင်းမှာ မိမိရဲ့ အခြေအနေကို သေချာ တင်ပြရမှာက ဂျပန်မှာ ဆက်နေဖို့ နောက်ဆုံး အခွင့်အရေးပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
နိဂုံး - သင်တို့ရဲ့ ဂျပန်မှာရှိတဲ့ အနာဂတ်ကို ကာကွယ်ဖို့
ဂျပန်ဥပဒေဟာ နိုင်ငံခြားသားတွေ ထင်ထားတာထက် ရာဇဝတ်မှုတွေအပေါ် အင်မတန် တင်းကျပ်ပါတယ်။ တစ်ခါ ပျက်စီးသွားတဲ့ ယုံကြည်မှုနဲ့ နေထိုင်ခွင့် ဗီဇာကို ပြန်ရဖို့က မလွယ်ကူပါဘူး။
တကယ်လို့ အခုအချိန်မှာ တစ်စုံတစ်ရာ ပြဿနာ ဖြစ်နေရင် ဒါမှမဟုတ် ကိုယ့်ရဲ့ အပြုအမူက ဥပဒေနဲ့ ငြိစွန်းနေမလားဆိုပြီး စိုးရိမ်နေရင် နောက်မကျခင်မှာ ကျွမ်းကျင်သူတွေနဲ့ တိုင်ပင်ပါ။ ကျွန်တော်တို့က ဥပဒေနဲ့အညီ သင်တို့ရဲ့ နေထိုင်မှုဘဝနဲ့ အခွင့်အရေးတွေကို ကာကွယ်ပေးဖို့ အကောင်းဆုံး အကြံဉာဏ်တွေ ပေးသွားပါမယ်။
