"ဂျပန်မှာ ဂျပန်စာ သွားသင်ချင်တယ်၊ ဒါပေမယ့် ကျောင်းကို ဘယ်လိုရွေးရမလဲ?" ဒါမှမဟုတ် "ဗီဇာကိစ္စတွေက ဘယ်လိုဖြစ်မလဲ?" ဆိုပြီး စိတ်ပူနေပါသလား။
မင်္ဂလာပါ။ ကျွန်တော်ကတော့ ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ 在留資格 (ဗီဇာ) ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင် 行政書士 ဖြစ်ပါတယ်။ ဂျပန်မှာ ပညာသင်ဖို့အတွက် 「留学」 ဆိုတဲ့ 在留資格 လိုအပ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် တကယ်တမ်းမှာ ကျောင်းတိုင်းက အတူတူပဲလို့ ထင်ရင်တော့ မှားပါလိမ့်မယ်။ ကျောင်းရွေးချယ်မှု အမှားတစ်ခုကြောင့် ဗီဇာမကျတာမျိုး ဒါမှမဟုတ် ကိုယ်မျှော်လင့်ထားတဲ့ ဂျပန်ပြည်ဘဝက အခက်အခဲတွေနဲ့ ကြုံရတာမျိုး ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် ဂျပန်ကို ပညာတော်သင်လာဖို့ စဉ်းစားနေတဲ့သူတွေအားလုံး စိတ်အေးလက်အေးနဲ့ ပထမခြေလှမ်းကို လှမ်းနိုင်အောင် 日本語学校 ရဲ့ စနစ်နဲ့ ဗီဇာအကြောင်း အရေးကြီးတဲ့အချက်တွေကို နားလည်လွယ်အောင် ရှင်းပြပေးပါမယ်။
၁။ 日本語学校 ဖြစ်ရင်ပဲ 留学ビザ ရနိုင်တာလား
ပထမဆုံး သိထားရမှာက ကိုယ့်ဘာသာကိုယ် လေ့လာတာ ဒါမှမဟုတ် ပုဂ္ဂလိက သင်တန်းတွေမှာ တက်တာမျိုးနဲ့တော့ 留学ビザ လျှောက်လို့မရပါဘူး။
留学ビザ ရဖို့အတွက် နိုင်ငံတော် (法務大臣) က တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုထားတဲ့ 「告示校」 လို့ခေါ်တဲ့ 日本語教育機関 မှာ ကျောင်းဝင်ခွင့် ရဖို့လိုပါတယ်။ အခုအချိန်မှာ ဂျပန်နိုင်ငံမှာ 告示校 ပေါင်း ၇၀၀ ကျော်ရှိပြီး အဲဒီကျောင်းတွေက အစိုးရသတ်မှတ်ထားတဲ့ ပညာရေးအရည်အသွေးနဲ့ အဆောက်အအုံ စံနှုန်းတွေကို ပြည့်မီအောင် ဆောင်ရွက်ထားကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။
မိမိတက်မယ့်ကျောင်းက ဗီဇာလျှောက်ဖို့ အကျုံးဝင်တဲ့ကျောင်း ဟုတ်မဟုတ်ကို 出入国在留管理庁 ရဲ့ ဝဘ်ဆိုက်မှာ စစ်ဆေးကြည့်လို့ရပါတယ်။
၂။ ကျောင်းရွေးချယ်ရာမှာ အရေးကြီးဆုံးအချက် - 「適正校」 ဆိုတာ ဘာလဲ
ဒါက အရေးကြီးဆုံးအချက်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ 入管 (出入国在留管理庁) က ကျောင်းတွေကို 「適正校」 နဲ့ 「非適正校」 ဆိုပြီး အဆင့်ခွဲခြားထားပါတယ်။
-
適正校: ကျောင်းသားတွေရဲ့ ကျောင်းတက်မှန်ကန်မှုနဲ့ နေထိုင်မှု (ကျောင်းမှန်မှန်တက်ရဲ့လား၊ ဗီဇာကျော်ပြီး ခိုးနေတာမျိုး ရှိလား စတာတွေ) ကို စနစ်တကျ စီမံခန့်ခွဲနေတဲ့ အဆင့်မြင့်ကျောင်းတွေ ဖြစ်ပါတယ်။
-
非適正校: အတိတ်မှာ ဗီဇာသက်တမ်းကျော်ပြီး ခိုးနေသူ (Overstay) အများအပြား ရှိခဲ့တဲ့ကျောင်းတွေကို ဆိုလိုတာပါ။
ဘာကြောင့် 「適正校」 ကိုပဲ ရွေးသင့်တာလဲ? 適正校 အဖြစ် သတ်မှတ်ခံထားရတဲ့ ကျောင်းကို လျှောက်ထားမယ်ဆိုရင် ဗီဇာစစ်ဆေးတဲ့အခါ တင်ပြရမယ့် စာရွက်စာတမ်းတွေ နည်းသွားပြီး စစ်ဆေးမှုကလည်း ပိုမိုမြန်ဆန် ချောမွေ့တတ်ပါတယ်။ အပြန်အလှန်အားဖြင့် 「非適正校」 ကို ရွေးမိရင်တော့ တင်ပြရမယ့် စာရွက်စာတမ်းတွေ အများကြီး ပိုများလာပြီး စစ်ဆေးမှုလည်း ပိုတင်းကျပ်ပါလိမ့်မယ်။ ဒါ့အပြင် ရရှိမယ့် ဗီဇာသက်တမ်းကလည်း တိုသွားတာမျိုး (ဥပမာ - ၆ လပဲ ပေးတာမျိုး) ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
ကျောင်းအများစုက သူတို့ရဲ့ ဝဘ်ဆိုက်မှာ "ကျွန်ုပ်တို့က 適正校 ဖြစ်ပါတယ်" ဆိုပြီး ဖော်ပြထားလေ့ရှိတာကြောင့် သေချာစစ်ဆေးဖို့ မမေ့ပါနဲ့။
၃။ 留学ビザ ရရှိဖို့ အဆင့်ဆင့် ဆောင်ရွက်ပုံ
ဂျပန်ကို မလာခင် ဆောင်ရွက်ရမယ့် လုပ်ငန်းစဉ်တွေကတော့ အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါတယ်။
၁။ ကျောင်းလျှောက်ခြင်း: မိမိနှစ်သက်ရာ 日本語学校 ကို ရွေးချယ်ပြီး ကျောင်းဝင်ခွင့် လျှောက်လွှာတင်ပါ။ ၂။ ကျောင်းမှတစ်ဆင့် လျှောက်ထားပေးခြင်း: ကျောင်းကနေ သင့်ကိုယ်စား ဂျပန်နိုင်ငံက 入管 မှာ 「在留資格認定証明書 (COE)」 ဆိုတဲ့ စာရွက်စာတမ်းကို လျှောက်ထားပေးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ၃။ COE ထွက်ရှိခြင်း: 入管 ရဲ့ စစ်ဆေးမှုကို အောင်မြင်ရင် ဒီလက်မှတ် ထွက်လာမှာပါ။ ၄။ မိမိနိုင်ငံမှာ ဗီဇာလျှောက်ခြင်း: ရရှိလာတဲ့ COE ကို ယူပြီး မိမိနိုင်ငံမှာရှိတဲ့ ဂျပန်သံရုံးမှာ ဗီဇာ လျှောက်ထားရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ၅။ ဂျပန်သို့ ထွက်ခွာခြင်း: ဗီဇာရပြီဆိုရင်တော့ ဂျပန်ကို စတင်ထွက်ခွာနိုင်ပါပြီ။
ဒီလုပ်ငန်းစဉ်မှာ အရေးကြီးဆုံးကတော့ "ဂျပန်မှာ တကယ်စာသင်ချင်တဲ့ဆန္ဒ ရှိကြောင်း" နဲ့ "ဂျပန်မှာနေစဉ် ကျောင်းလခနဲ့ နေထိုင်စရိတ်ကို ထောက်ပံ့နိုင်စွမ်း ရှိကြောင်း (経費支弁能力)" ကို သက်သေပြနိုင်ဖို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
၄။ အချိန်ပိုင်းအလုပ်နဲ့ နေထိုင်မှုဆိုင်ရာ သတိပြုရန်များ
留学ビザ ဆိုတာ "စာသင်ဖို့အတွက် ပေးထားတဲ့ ဗီဇာ" ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် အခြေခံအားဖြင့်တော့ အလုပ်လုပ်ခွင့် မရှိပါဘူး။ တကယ်လို့ ဂျပန်မှာ အချိန်ပိုင်းအလုပ် လုပ်ချင်တယ်ဆိုရင် လေဆိပ် ဒါမှမဟုတ် 入管 မှာ 「資格外活動許可」 ဆိုတဲ့ ခွင့်ပြုချက်ကို လျှောက်ထားရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီခွင့်ပြုချက် ရပြီဆိုရင်တော့ တစ်ပတ်ကို ၂၈ နာရီအတွင်း (ကျောင်းပိတ်ရက်ရှည်တွေမှာဆိုရင် တစ်နေ့ ၈ နာရီအတွင်း) အလုပ်လုပ်ခွင့် ရရှိမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
တကယ်လို့ ဒီအချိန်သတ်မှတ်ချက်ကို မလိုက်နာဘူးဆိုရင် ဒါမှမဟုတ် ကျောင်းမတက်ဘဲ အလုပ်ပဲ လုပ်နေမယ်ဆိုရင် ဗီဇာသက်တမ်းတိုးလို့ မရတော့ဘဲ မိမိနိုင်ငံကို ပြန်ရတတ်တာကြောင့် အထူးသတိထားကြပါခင်ဗျာ။
ဗဟုသုတအဖြစ် သိထားသင့်တဲ့ 留学 Q&A
Q1: 日本語学校 ကနေ ဘွဲ့ရပြီးရင် ဂျပန်မှာ တန်းပြီး အလုပ်လုပ်လို့ ရသလား?
A: ကျောင်းပြီးပြီးချင်း အလုပ်လုပ်ချင်တယ်ဆိုရင် 留学ビザ ကနေ 「技術・人文知識・国際業務」 စတဲ့ အလုပ်ဗီဇာ (Working Visa) ကို ပြောင်းလဲဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အဲဒီအတွက် မိမိနိုင်ငံ ဒါမှမဟုတ် ဂျပန်က တက္ကသိုလ်တစ်ခုခုကနေ ဘွဲ့ရထားဖို့ ဒါမှမဟုတ် 専門学校 ကနေ အဆင့်မြင့်ပညာရပ်တစ်ခုခု တတ်မြောက်ထားဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ 日本語学校 ရဲ့ ဘွဲ့လက်မှတ်တစ်ခုတည်းနဲ့တော့ အလုပ်ဗီဇာ တိုက်ရိုက်ပြောင်းဖို့ ခက်ခဲပါတယ်။
Q2: ကျောင်းလခ ထောက်ပံ့ပေးမယ့်သူ 「経費支弁者」 က မိဘမဟုတ်ရင်ရော ရသလား?
A: အခြေခံအားဖြင့်တော့ မိဘ ဒါမှမဟုတ် ဆွေးမျိုးသားချင်းဖြစ်တာ အကောင်းဆုံးပါ၊ ဒါပေမယ့် မိဘဖြစ်ရမယ်လို့တော့ အတိအကျ ကန့်သတ်မထားပါဘူး။ ဒါပေမယ့် အဲဒီလူက သင့်ကို ဘာကြောင့် ထောက်ပံ့ပေးတာလဲဆိုတဲ့ "ပတ်သက်မှု" နဲ့ သူ့ရဲ့ "ဝင်ငွေ ဒါမှမဟုတ် ဘဏ်စာရင်း" အထောက်အထားတွေကို 入管 က သေချာစစ်ဆေးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ တကယ်လို့ ဆွေမျိုးတွေက ထောက်ပံ့ပေးတာဆိုရင် ခိုင်လုံတဲ့ ရှင်းလင်းချက်စာရွက်စာတမ်းတွေ ပြင်ဆင်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
Q3: အသက်ကန့်သတ်ချက် ရှိပါသလား? အသက် ၃၀ ကျော်မှ 日本語学校 တက်လို့ ရသလား?
A: ဥပဒေအရ အသက်ဘယ်လောက်ဆိုပြီး အတိအကျ ကန့်သတ်ချက် မရှိပါဘူး။ ဒါပေမယ့် နောက်ဆုံး ကျောင်းပြီးခဲ့တဲ့အချိန်ကနေ အချိန်အကြာကြီး ကွာဟနေရင် (ဥပမာ - ဆယ်တန်းအောင်ပြီးတာ ၁၀ နှစ်ကျော်နေရင်) "ဘာကြောင့် အခုမှ ဂျပန်စာ သင်ချင်တာလဲ?" ဆိုတဲ့ 「学習理由書」 (စာသင်ရခြင်းအကြောင်းပြချက်) ကို အသေးစိတ် တင်ပြဖို့ 入管 က တောင်းဆိုတတ်ပါတယ်။ ခိုင်လုံတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ အနာဂတ်အစီအစဉ်ကို ရှင်းပြနိုင်ရင် အသက် ၃၀ ကျော်၊ ၄၀ ကျော်တွေလည်း ဗီဇာရပြီး တက်နေကြတာ အများကြီး ရှိပါတယ်။
နိဂုံးချုပ်
ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ဘဝသစ်တစ်ခုကို အောင်မြင်စွာ စတင်နိုင်ဖို့အတွက် ပထမဆုံး "ကျောင်းရွေးချယ်မှု" နဲ့ "မှန်ကန်တဲ့ ဗီဇာလျှောက်ထားမှု" က အရာအားလုံးရဲ့ အခြေခံပါပဲ။
"ဘယ်ကျောင်းက ငါနဲ့ကိုက်ညီမလဲ?" "စာရွက်စာတမ်းတွေ ပြင်ဆင်ရမှာ စိတ်ပူနေတယ်" ဆိုရင်တော့ ကျွမ်းကျင်သူတွေနဲ့ တိုင်ပင်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုလိုပါတယ်။ အားလုံးပဲ အိမ်မက်တွေဆီ အရောက်လှမ်းနိုင်ဖို့ ကျွန်တော်တို့က အစွမ်းကုန် ကူညီပေးသွားမှာပါ!
