ဂျပန်နိုင်ငံမှာ နေထိုင်နေကြစဉ် ဗီဇာသက်တမ်းကုန်ဆုံးသွားတာကို သတိမပြုမိလိုက်တာမျိုး သို့မဟုတ် တစ်စုံတစ်ရာသော အကြောင်းပြချက်များကြောင့် တရားမဝင်နေထိုင်မိတဲ့ အခြေအနေမျိုး ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။ ဒီလို အရေးပေါ်အခြေအနေတွေနဲ့ ကြုံတွေ့လာရတဲ့အခါ ဘယ်လိုလုပ်ဆောင်သင့်သလဲဆိုတာကို သိရှိထားဖို့က အလွန်အရေးကြီးပါတယ်။ မှန်ကန်တဲ့ ဗဟုသုတရှိခြင်းက သင့်ရဲ့ ရှေ့ဆက်ရမယ့် ဘဝလမ်းကြောင်းကို အကြီးအကျယ် ပြောင်းလဲသွားစေနိုင်ပါတယ်။ ဒီတစ်ခါမှာတော့ 退去強制手続၊ 在留特別許可 နဲ့ 出国命令制度 အကြောင်းကို နားလည်လွယ်အောင် ရှင်းပြပေးပါမယ်။
၁။ 退去強制手続 ဆိုတာဘာလဲ။ ဖမ်းဆီးခံရပြီးနောက် ဖြစ်စဉ်များ
ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ဗီဇာသက်တမ်းကျော်လွန်ပြီး နေထိုင်တဲ့ "オーバーステイ" (Overstay) ဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရှိပါက 入国警備官 သို့မဟုတ် 警察 တို့မှ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ပါလိမ့်မယ်။ ဒါကို 退去強制手続 လို့ ခေါ်ပါတယ်။
【လုပ်ဆောင်ရမည့် အဆင့်ဆင့်】
-
違反調査 (စည်းကမ်းဖောက်ဖျက်မှု စုံစမ်းစစ်ဆေးခြင်း): 入国警備官 က သင်ရဲ့ နေထိုင်မှုအခြေအနေနဲ့ စည်းကမ်းဖောက်ဖျက်တဲ့ အချက်အလက်တွေကို စုံစမ်းပါလိမ့်မယ်။
-
違反審査 (စစ်ဆေးခြင်း): 入国審査官 က သင်ဟာ 退去強制 ရဲ့ ပစ်မှတ်အစစ်အမှန် ဟုတ်မဟုတ်ကို တိကျစွာ စစ်ဆေးပါလိမ့်မယ်။ ဒီအဆင့်မှာ ပုံမှန်အားဖြင့် 収容 (ထိန်းသိမ်းခံရခြင်း) ဖြစ်တတ်ပေမယ့်၊ ကိုယ်တိုင် သွားရောက် တိုင်ကြားတဲ့ ကိစ္စမျိုးမှာတော့ သတ်မှတ်ချက်အချို့နဲ့ "仮放免" (ယာယီ ပြန်လွှတ်ပေးခြင်း) ရရှိနိုင်တဲ့ နည်းလမ်းလည်း ရှိပါတယ်။
-
口頭審理 (နှုတ်ဖြင့် စစ်ဆေးခြင်း): အကယ်၍ 入管 ရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို မကျေနပ်ပါက 特別審理官 ကို 口頭審理 တောင်းဆိုနိုင်ပါတယ်။ ဒီအချိန်မှာ 弁護士 သို့မဟုတ် 行政書士 တို့ရဲ့ အကြံဉာဏ်ကို ရယူနိုင်ပါတယ်။
-
裁決・送還 (ဆုံးဖြတ်ချက်နှင့် ပြန်လည်ပို့ဆောင်ခြင်း): 法務大臣 က နောက်ဆုံး ဆုံးဖြတ်ချက် ချမှတ်ပါလိမ့်မယ်။ 退去強制令書 ထုတ်ပြန်ပြီးတာနဲ့ သင့်ရဲ့ နိုင်ငံကို ချက်ချင်း ပြန်လည် ပို့ဆောင်ခံရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့၊ အကယ်၍ ဂျပန်နိုင်ငံမှာ မိသားစုရှိနေလို့ မပြန်မဖြစ်နိုင်တဲ့ အထူးအကြောင်းပြချက် ရှိနေတယ်ဆိုရင်တော့ နောက်ပိုင်းမှာ ပြောပြမယ့် "在留特別許可" ကို လျှောက်ထားဖို့ ကြိုးစားကြည့်နိုင်ပါတယ်။
၂။ ပြန်လို့ရနိုင်မလား။ "出国命令制度"
အကယ်၍ သင်ဟာ "ဂျပန်နိုင်ငံကနေ ကိုယ်တိုင် သဘောဆန္ဒနဲ့ ပြန်ချင်တယ်" ဆိုရင်တော့ ပုံမှန် 退去強制手続 နဲ့ မတူတဲ့ "出国命令制度" ကို အသုံးပြုနိုင်တဲ့ အခွင့်အလမ်း ရှိပါတယ်။
ဒီစနစ်ကတော့ သတ်မှတ်ချက်အချို့ ပြည့်မီရင် ထိန်းသိမ်းခံရခြင်း မရှိဘဲ ပိုမိုလွယ်ကူတဲ့ နည်းလမ်းနဲ့ မိမိဆန္ဒအလျောက် ပြန်သွားနိုင်ဖို့ ရည်ရွယ်တဲ့ စနစ်ဖြစ်ပါတယ်။
-
သက်ဆိုင်သူများ: တရားမဝင် နေထိုင်သူများက 入管 မှာ ကိုယ်တိုင် သွားရောက်တိုင်ကြားပြီး အမြန်ဆုံး ထွက်ခွာလိုကြောင်း ဆန္ဒရှိသူများ။
-
အားသာချက်: ပုံမှန် 退去強制 မှာဆိုရင် ဂျပန်နိုင်ငံကို ၅ နှစ်ကနေ ၁၀ နှစ်အထိ ပြန်ဝင်ခွင့် ပိတ်ပင်ခံရတတ်ပေမယ့်၊ 出国命令 ဆိုရင်တော့ ၁ နှစ်တာ ကာလသာ ပိတ်ပင်ခံရမှာ ဖြစ်တာက အဓိက အချက်ဖြစ်ပါတယ်။
၃။ ဂျပန်မှာ ဆက်နေချင်သူများအတွက် "在留特別許可"
တရားမဝင် နေထိုင်တဲ့ အခြေအနေမှာ ရှိနေရင်တောင်မှ၊ ဂျပန်လူမျိုးနဲ့ အိမ်ထောင်ပြုထားတာ၊ ဂျပန်မှာ ကြီးပြင်းနေတဲ့ ကလေးရှိတာ၊ သို့မဟုတ် မိမိနိုင်ငံကို ပြန်သွားရင် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုအရ အန္တရာယ်ရှိနိုင်တဲ့ အခြေအနေမျိုး ရှိနေရင် "在留特別許可" ကို စဉ်းစားပေးပါလိမ့်မယ်။
【ဆုံးဖြတ်ခြင်းဆိုင်ရာ အချက်များ】 法務省 ရဲ့ လမ်းညွှန်ချက်အရ တစ်ဦးချင်းစီရဲ့ ကိစ္စရပ်အလိုက် "လူသားချင်းစာနာမှု"၊ "မိသားစုနှင့် ဆက်သွယ်မှု"၊ "ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အခြေချနေထိုင်မှု" စတာတွေကို ပြည့်စုံစွာ ထည့်သွင်း စဉ်းစားပါလိမ့်မယ်။
-
အားသာချက်: ဂျပန်လူမျိုးနဲ့ တည်ငြိမ်တဲ့ အိမ်ထောင်ရေး ရှိခြင်း၊ ဂျပန်လူမျိုး ကလေးကို ပြုစုစောင့်ရှောက်နေရခြင်း၊ ကြာရှည်စွာ ဂျပန်မှာ နေထိုင်ခြင်း။
-
အားနည်းချက်: အတိတ်မှာ ပြစ်မှုမှတ်တမ်း ရှိခြင်း၊ တရားမဝင် နေထိုင်မှုကို အားပေးတဲ့ လုပ်ရပ်တွေမှာ ပါဝင်နေခြင်း။
ဒီဆုံးဖြတ်ချက်ကတော့ 法務大臣 ရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်အပေါ်မှာပဲ မူတည်တဲ့အတွက် လွယ်ကူတော့မှာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါကြောင့် ကျွမ်းကျင်သူတွေရဲ့ အကူအညီကို ရယူပြီး မိမိရဲ့ အခြေအနေကို အရှိအတိုင်း လိုဂျစ်ကျကျ ရှင်းပြနိုင်မယ့် စာရွက်စာတမ်းတွေကို ပြင်ဆင်ထားဖို့က အလွန်အရေးကြီးပါတယ်။
【Q&A】 နိုင်ငံခြားသားများ အထူးသိလိုသည့် အချက်များ
Q1။ オーバーステイ နဲ့ 警察 မှာ အဖမ်းခံရရင် ချက်ချင်း ပြန်ပို့ခံရမှာလား။
A1။ ချက်ချင်း ပြန်ပို့ခံရမယ်လို့ မသေချာပါဘူး။ တခါတရံမှာ ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းတွေကို အရင် လုပ်ဆောင်ရတတ်ပေမယ့်၊ နောက်ဆုံးမှာတော့ 入管 ကို လွှဲပြောင်းပြီး 退去強制手続 ကို ဆက်လုပ်သွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ အခြေအနေကို အမြန်ဆုံး ရှင်းလင်းပြီး နောက်ဆက်တွဲ ရွေးချယ်စရာတွေကို စဉ်းစားထားဖို့က အရေးကြီးပါတယ်။
Q2။ "仮放免" ရသွားရင် ဂျပန်မှာ လွတ်လပ်စွာ နေနိုင်ပြီလား။
A2။ မဟုတ်ပါဘူး။ 仮放免 ဆိုတာက ထိန်းသိမ်းထားခြင်းကို ခဏရပ်ဆိုင်းထားတဲ့ အခြေအနေ သက်သက်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ တရားဝင် ဗီဇာ မရှိတဲ့အတွက် နေထိုင်ရာနေရာနဲ့ သွားလာလှုပ်ရှားမှုမှာ ကန့်သတ်ချက်တွေ ရှိနေမှာဖြစ်ပြီး၊ ပုံမှန် 入管 ကို သွားရောက် သတင်းပို့ရမယ့် တာဝန်လည်း ရှိပါတယ်။
Q3။ 在留特別許可 ကို လျှောက်ထားဖို့ ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲ။
A3။ ပထမဦးဆုံး ကိုယ်တိုင် 入管 မှာ သွားရောက်ပြီး နေထိုင်လိုတဲ့ ဆန္ဒနဲ့ အကြောင်းပြချက်ကို ရှင်းလင်းစွာ ပြောပြဖို့ လိုပါတယ်။ အဲ့ဒီအချိန်မှာ မိသားစုနဲ့ ဆက်သွယ်မှုရှိကြောင်းနဲ့ နေထိုင်မှု တည်ငြိမ်ကြောင်းကို သက်သေပြနိုင်တဲ့ စာရွက်စာတမ်းတွေကို ပြည့်စုံအောင် ပြင်ဆင်ထားဖို့က ခွင့်ပြုချက်ရဖို့အတွက် အဓိက သော့ချက် ဖြစ်ပါတယ်။
