ဂျပန်နိုင်ငံမှာ နေထိုင်ကြတဲ့ နိုင်ငံခြားသားတွေအတွက် "難民認定" (ဒုက္ခသည်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခြင်း) ဆိုတဲ့ စကားလုံးက ကိုယ်နဲ့မသက်ဆိုင်သလို ဒါမှမဟုတ် အဝေးကြီးက ကိစ္စလို ခံစားရနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကိုယ့်နိုင်ငံမှာ ဖြစ်ပွားနေတဲ့ ပဋိပက္ခတွေနဲ့ ဖိနှိပ်မှုတွေကနေ ထွက်ပြေးလာပြီး ဂျပန်မှာ ဘဝအသစ်တစ်ခုကို တည်ဆောက်ဖို့ ကြိုးစားနေသူတွေအတွက်တော့ ဒီစနစ်က အနာဂတ်ကို ဆုံးဖြတ်ပေးမယ့် အလွန်အရေးကြီးတဲ့ အရာဖြစ်ပါတယ်။
ဒီတစ်ခါမှာတော့ "ဒုက္ခသည်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခံရရင် ဘာတွေဖြစ်လာမလဲ?" နဲ့ "အသိအမှတ်မပြုခံရရင်ရော ဘာဆက်ဖြစ်မလဲ?" ဆိုတဲ့ လူတိုင်း စိတ်ပူနေကြတဲ့ မေးခွန်းတွေကို နားလည်ရလွယ်အောင် ရှင်းပြပေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
၁။ ဒုက္ခသည်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခံရရင် ဘဝမှာ ဘာတွေပြောင်းလဲသွားမလဲ?
ဒုက္ခသည်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခံရပြီဆိုရင် ဂျပန်နိုင်ငံမှာ နေထိုင်ရတာ ပိုပြီး စိတ်အေးချမ်းသာ ရှိလာပါလိမ့်မယ်။ အဓိက အကျိုးကျေးဇူးတွေကတော့ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါတယ် -
-
"定住者" ဆိုတဲ့ 在留資格 ရရှိခြင်း: အကြီးမားဆုံး အကျိုးကျေးဇူးကတော့ ဂျပန်မှာ တည်ငြိမ်စွာနဲ့ ဆက်လက်နေထိုင်နိုင်တဲ့ အရည်အချင်းကို ရရှိတာပါ။ အများအားဖြင့် (၅) နှစ်သက်တမ်းရှိတဲ့ "定住者" 在留資格 ကို ပေးလေ့ရှိပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဂျပန်မှာ အလုပ်လုပ်ကိုင်တာနဲ့ နေထိုင်တာတွေအတွက် ကန့်သတ်ချက်တွေ သိသိသာသာ လျော့နည်းသွားပြီး ဂျပန်နိုင်ငံသားတွေနဲ့ တန်းတူ တည်ငြိမ်တဲ့ဘဝကို ဖြတ်သန်းနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
-
"難民旅行証明書" ထုတ်ပေးခြင်း: ကိုယ့်နိုင်ငံရဲ့ राहदानी (Passport) ကို မလုပ်နိုင်တဲ့ အခြေအနေမှာတောင် ဂျပန်အစိုးရက ထုတ်ပေးတဲ့ "難民旅行証明書" ရှိရင် နိုင်ငံခြားကို ခရီးသွားနိုင်ပါတယ်။ နောက်ပြီး ပြန်လည်ဝင်ရောက်ခွင့် (Re-entry permit) ကို ရယူထားရင် ဂျပန်ကနေ ထွက်သွားပြီးနောက် ပြန်ဝင်လာနိုင်ပါတယ်။
-
မိသားစုကို ဂျပန်ကို ခေါ်ယူနိုင်ခြင်း: ဒုက္ခသည်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခံရသူတွေအနေနဲ့ ကိုယ့်နိုင်ငံမှာ ကျန်ခဲ့တဲ့ ဇနီး/ခင်ပွန်း သို့မဟုတ် အသက်မပြည့်သေးတဲ့ ကလေးတွေကို ဂျပန်ကို ခေါ်ယူပြီး အတူနေထိုင်ဖို့အတွက် လုပ်ငန်းစဉ် (在留資格認定証明書 လျှောက်ထားခြင်း) ကို လုပ်ဆောင်နိုင်ပါတယ်။ ဝေးကွာနေခဲ့တဲ့ မိသားစုနဲ့ ပြန်ဆုံပြီး ဂျပန်မှာ ဘဝအသစ်တစ်ခုကို စတင်ဖို့အတွက် ကြီးမားတဲ့ ခြေလှမ်းတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။
-
永住許可 ရနိုင်ခြေ ရှိခြင်း: ပုံမှန်အားဖြင့် 永住許可 ရဖို့ဆိုရင် "ကိုယ်ပိုင်ဝင်ငွေနဲ့ ရပ်တည်နိုင်တဲ့ အရည်အချင်း သို့မဟုတ် ပိုင်ဆိုင်မှု" ကို တင်းကျပ်စွာ စစ်ဆေးပေမဲ့ ဒုက္ခသည်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခံရသူတွေအတွက်တော့ ဒီလိုအပ်ချက်ကို လျှော့ပေါ့ပေးတဲ့ အထူးအခွင့်အရေး ရှိပါတယ်။
၂။ "ဒုက္ခသည်" အဖြစ် အသိအမှတ်မပြုခံရရင်ရော?
စိတ်မကောင်းစွာနဲ့ပဲ လျှောက်ထားသမျှ အားလုံးကို အသိအမှတ်ပြုပေးတာတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ အသိအမှတ်မပြုခံရတိုင်း ချက်ချင်းပဲ ကိုယ့်နိုင်ငံကို ပြန်ရမယ်လို့ ဆိုလိုတာ မဟုတ်တဲ့ အခြေအနေတွေလည်း ရှိပါတယ်။
-
在留特別許可 ကို စဉ်းစားပေးနိုင်ခြင်း: လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုအရ လိုအပ်တယ်လို့ ဆုံးဖြတ်တဲ့အခါ "特定活動" စတဲ့ 在留資格 တွေကို ပေးပြီး ဂျပန်မှာ ဆက်နေခွင့်ရတဲ့ အခြေအနေတွေ ရှိပါတယ်။ လက်တွေ့မှာတော့ ဂျပန်မှာ နေထိုင်တာ ကြာလာတာနဲ့အမျှ "定住者" ကို ပြောင်းလဲနိုင်တဲ့ အခွင့်အရေးလည်း ရှိနိုင်ပါတယ်။
-
審査請求 သို့မဟုတ် တရားရုံးမှာ ရင်ဆိုင်နိုင်ခြင်း: "ရလဒ်ကို လက်မခံနိုင်ဘူး" ဆိုရင် ဆုံးဖြတ်ချက်အကြောင်းကြားစာ ရပြီးနောက် သတ်မှတ်ကာလအတွင်းမှာ ဥပဒေအရ မကျေနပ်ချက်ကို တင်ပြခြင်း (審査請求) သို့မဟုတ် တရားရုံးမှာ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ပယ်ဖျက်ပေးဖို့ တောင်းဆိုနိုင်ပါတယ်။ ဒီလုပ်ငန်းစဉ် ကာလအတွင်းမှာတော့ ချက်ချင်း ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးခံရမှာ မဟုတ်ပါဘူး။
၃။ နိုင်ငံခြားသားများ အမေးများသော Q&A
Q1: ဒုက္ခသည် လျှောက်ထားဆဲကာလမှာアルバイト (အချိန်ပိုင်းအလုပ်) လုပ်လို့ရပါသလား?
A: လျှောက်ထားတဲ့ အခြေအနေပေါ်မှာ မူတည်ပါတယ်။ ဒုက္ခသည် လျှောက်ထားလိုက်တာနဲ့ ချက်ချင်း အလုပ်လုပ်ခွင့် ရတာတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ လျှောက်ထားတဲ့ အချိန်နဲ့ လက်ရှိ နေထိုင်ခွင့် အခြေအနေပေါ်မှာ မူတည်တာမို့ မိမိရဲ့ အခြေအနေက "အလုပ်လုပ်လို့ရတဲ့ အခြေအနေ" ဟုတ်မဟုတ် ကျွမ်းကျင်သူနဲ့ အမြဲတိုင်ပင်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။
Q2: မိသားစုခေါ်ယူဖို့အတွက် စစ်ဆေးမှု ရှိပါသလား?
A: ရှိပါတယ်။ ဒုက္ခသည်တစ်ယောက် ဖြစ်နေရုံနဲ့တင် မိသားစုခေါ်ယူတာကို ဘာအခြေအနေမှမကြည့်ဘဲ ခွင့်ပြုပေးတာတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ ခေါ်ယူမယ့်သူမှာ ဂျပန်နိုင်ငံမှာ မိသားစုကို လုပ်ကျွေးနိုင်တဲ့ တည်ငြိမ်တဲ့ ဝင်ငွေရှိမရှိ စတာတွေကို တင်းကျပ်စွာ စစ်ဆေးပါတယ်။
Q3: 帰化 (ဂျပန်နိုင်ငံသားဖြစ်ခြင်း) လုပ်ဖို့ ပိုလွယ်သွားပါသလား?
A: ဒုက္ခသည်ဆိုင်ရာ သဘောတူစာချုပ်မှာ "帰化 လုပ်ငန်းစဉ်ကို တတ်နိုင်သလောက် လွယ်ကူစေရမည်" လို့ ပြဌာန်းထားပေမဲ့ ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ဒုက္ခသည်ဖြစ်နေရုံနဲ့တင် 帰化 စစ်ဆေးမှုကို အထူးကင်းလွတ်ခွင့်ပေးတဲ့ ဥပဒေမျိုး မရှိပါဘူး။ ပုံမှန် 帰化 လုပ်ငန်းစဉ်အတိုင်းပဲ ဂျပန်ဘာသာစကား အရည်အချင်းနဲ့ 素行要件 စတာတွေကို ပြည့်မီအောင် ဖြေဆိုရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
နိဂုံးချုပ် - တစ်ယောက်တည်း ပူပင်မနေပါနဲ့၊ ကျွမ်းကျင်သူနဲ့ တိုင်ပင်ပါ
難民認定 နဲ့ ဆက်စပ်နေတဲ့ 在留資格 လုပ်ငန်းစဉ်တွေက ကျွမ်းကျင်တဲ့ အသိပညာ လိုအပ်ပြီး အလွန်ရှုပ်ထွေးပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး လုပ်ငန်းစဉ်တွေက ဥပဒေပြင်ဆင်မှုတွေ မကြာခဏ ရှိတာကြောင့် အမြဲတမ်း နောက်ဆုံးရ သတင်းအချက်အလက်တွေအပေါ် အခြေခံပြီး ဆုံးဖြတ်ဖို့ လိုပါတယ်။
နေ့စဉ် စိတ်ပူပန်မှုတွေနဲ့ ဖြတ်သန်းနေရတယ်ဆိုရင် အရင်ဆုံး 行政書士 လိုမျိုး ကျွမ်းကျင်သူနဲ့ တစ်ခေါက် တိုင်ပင်ကြည့်ပါ။ သင့်ရဲ့ အခြေအနေနဲ့ ကိုက်ညီတဲ့ လုပ်ဆောင်နိုင်မယ့် အရာတွေနဲ့ ရွေးချယ်စရာလမ်းကြောင်းတွေကို အတူတူ စနစ်တကျ စဉ်းစားကြည့်ကြရအောင်။
