ဂျပန်နိုင်ငံမှာ အလုပ်လုပ်ရင်း နေထိုင်ကြတဲ့အခါမှာ ကိုယ့်ရဲ့ကလေးတွေကိုလည်း ကိုယ့်အနားမှာပဲ ခေါ်ထားပြီး အတူတူနေချင်ကြတာကတော့ မိဘတိုင်းရဲ့ သဘာဝပဲဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဂျပန်မှာ အမှန်တကယ် စတင်နေထိုင်တဲ့အခါမှာတော့ "ဂျပန်မှာ ကလေးကို ကျောင်းထားဖို့ ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲ?" "လုပ်ထုံးလုပ်နည်းတွေက ခက်ခဲမှာစိုးလို့ စိတ်ပူတယ်" စတဲ့ အခက်အခဲတွေကို ရင်ဆိုင်ရတဲ့သူတွေလည်း အများကြီးရှိပါတယ်။
တကယ်တော့ ဂျပန်မှာနေထိုင်တဲ့ နိုင်ငံခြားသားကလေးငယ်တွေရဲ့ ပညာရေးနဲ့ပတ်သက်တဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေက လုံလောက်စွာ မရောက်ရှိသေးတဲ့အတွက်ကြောင့် ကလေးတွေရဲ့ ပညာသင်ယူခွင့် အခွင့်အရေးကို လွတ်သွားရတဲ့ အခြေအနေမျိုးတွေလည်း မနည်းလှပါဘူး။ ဒီဆောင်းပါးမှာတော့ 行政書士 တစ်ယောက်ရဲ့ ကျွမ်းကျင်တဲ့ ရှုထောင့်ကနေပြီး ကလေးတွေကို ဂျပန်ကျောင်းမှာ စိတ်အေးချမ်းသာစွာနဲ့ ထားနိုင်ဖို့အတွက် လုပ်ဆောင်ရမယ့်စနစ်တွေနဲ့ အစိုးရဘက်က ပံ့ပိုးကူညီမှုတွေကို နားလည်လွယ်အောင် ရှင်းပြပေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဂျပန်ရဲ့ 義務教育 ဟာ နိုင်ငံခြားသားကလေးတွေအတွက်လည်း အကျုံးဝင်သလား?
အရင်ဦးဆုံး အရေးကြီးဆုံးအချက်ကို ပြောပြပါမယ်။ ဂျပန်မှာ "義務教育" (မဖြစ်မနေသင်ယူရမယ့် ပညာရေး) ဆိုတဲ့ စနစ်ရှိပါတယ်။ ဒါက "ကလေးတိုင်း ပညာသင်ယူခွင့်ရှိတယ်" ဆိုတဲ့ အတွေးအခေါ်ပေါ်မှာ အခြေခံထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဂျပန်ကလေးတွေအတွက်တော့ ကျောင်းကို မဖြစ်မနေတက်ရမယ့် တာဝန်ရှိပေမဲ့ နိုင်ငံခြားသားကလေးတွေအတွက်တော့ ဂျပန်ဥပဒေအရ ကျောင်းတက်ရမယ့် တာဝန်မျိုး သီးသန့်မရှိပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ဒါက ကျောင်းတက်လို့မရဘူးလို့ ဆိုလိုတာမဟုတ်ပါဘူး။ အမှန်တော့ ကိုယ့်အနေနဲ့ တက်ချင်တယ်ဆိုရင် ဂျပန်ကလေးတွေနည်းတူ အများပြည်သူဆိုင်ရာ (Public) မူလတန်းနဲ့ အလယ်တန်းကျောင်းတွေမှာ အခမဲ့ တက်ရောက်နိုင်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် "နိုင်ငံခြားသားဖြစ်တဲ့အတွက် ငြင်းပယ်ခံရမှာလား?" ဆိုပြီး စိတ်ပူစရာမလိုပါဘူး။ ကျောင်းသုံးစာအုပ်တွေကို အခမဲ့ပေးအပ်တာတွေ၊ စီးပွားရေးအရ အခက်အခဲရှိတဲ့အခါ ပညာရေးဆိုင်ရာ ထောက်ပံ့မှုတွေ စတဲ့ လိုအပ်တဲ့ ပံ့ပိုးကူညီမှုတွေကို ဂျပန်ကလေးတွေနည်းတူ ရပိုင်ခွင့်ရှိပါတယ်။
ကျောင်းတက်ဖို့ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းတွေကို ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲ?
"Public ကျောင်းကို တက်ချင်ပေမဲ့ ဘယ်သူ့ကို မေးရမလဲ?" လို့ တွေးနေတယ်ဆိုရင် အရင်ဦးဆုံး ကိုယ်နေထိုင်တဲ့ ဒေသရဲ့ "教育委員会" ကို တိုင်ပင်ကြည့်ပါ။
မြို့နယ်တိုင်းမှာရှိတဲ့ "教育委員会" ကတော့ နိုင်ငံခြားသားကလေးတွေ ကျောင်းတက်နိုင်အောင် လိုအပ်တဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေကို လမ်းညွှန်ပေးတာ၊ ကျောင်းအပ်နှံတဲ့ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းတွေကို ကူညီပေးတာ စတဲ့ အခန်းကဏ္ဍကနေ ပါဝင်ဆောင်ရွက်ပေးနေပါတယ်။ အသေးစိတ်ပြောရရင် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါတယ်။
-
就学案内: "住民登録" ပြုလုပ်ထားတဲ့ နိုင်ငံခြားသားတွေကို အနီးအနားက Public ကျောင်းတွေမှာ ကျောင်းအပ်နှံဖို့ လမ်းညွှန်ချက်တွေကို အကြောင်းကြားပေးပါတယ်။
-
တိုင်ပင်ဆွေးနွေးရာနေရာ: ဂျပန်စကားကို ကောင်းကောင်းမပြောနိုင်သေးတဲ့ ကလေးတွေနဲ့ မိဘတွေအတွက် တိုင်ပင်ဆွေးနွေးမှုတွေကို လက်ခံပေးပါတယ်။
-
သတင်းအချက်အလက် ပံ့ပိုးပေးခြင်း: Public ကျောင်းသာမက နိုင်ငံခြားသားတွေအတွက် ကျောင်းတွေ (International School စသည်) ပါဝင်တဲ့ ကျောင်းတက်နိုင်တဲ့ အခြေအနေတွေကို သိရှိထားပြီး၊ စိုးရိမ်ပူပန်မှုတွေအပေါ်မှာ အကြံဉာဏ်ပေးပါတယ်။
ဥပမာအားဖြင့် "東京都教育相談センター" လို နေရာမျိုးတွေမှာဆိုရင် မိမိတို့ရဲ့ မိခင်ဘာသာစကားနဲ့ ပညာရေးဆိုင်ရာ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးမှုတွေကို ပြုလုပ်နိုင်ပါတယ်။ အရင်ဦးဆုံး ကိုယ်နေထိုင်တဲ့ ဒေသရဲ့ ရုံးကိုသွားပြီး "ကလေးရဲ့ ပညာရေးနဲ့ ပတ်သက်ပြီး တိုင်ပင်ချင်ပါတယ်" လို့ မေးမြန်းကြည့်ပါ။
ဘာသာစကား အခက်အခဲအတွက် စိုးရိမ်နေရတဲ့အခါ ဘာလုပ်မလဲ?
"ဂျပန်စကား မပြောတတ်တော့ ကျောင်းနေဘဝမှာ လိုက်နိုင်ပါ့မလား စိုးရိမ်တယ်" "မိဘဖြစ်တဲ့ ကိုယ်တိုင်ကလည်း ဂျပန်စကား မကျွမ်းကျင်တော့ ဆရာ၊ ဆရာမတွေနဲ့ စကားပြောရမှာ စိုးရိမ်တယ်" လို့ တွေးပူနေတဲ့ မိဘတွေလည်း အများကြီးရှိမှာပါ။
တကယ်တော့ အဲဒီလို စိုးရိမ်ပူပန်မှုတွေရှိတဲ့ မိဘတွေအတွက် ဒေသအလိုက် ဂျပန်စာ လေ့ကျင့်ပေးတာနဲ့ လေ့လာမှုဆိုင်ရာ အကူအညီတွေကို ပေးအပ်နေပါတယ်။ ဘာသာစကား အခက်အခဲကို မိဘနဲ့ကလေးနှစ်ယောက်တည်းမှာပဲ ထားထားစရာ မလိုပါဘူး။ ဒေသအလိုက် ဂျပန်စာသင်ကြားပေးတဲ့ စေတနာ့ဝန်ထမ်းတွေ ဒါမှမဟုတ် ဘာသာစကားမျိုးစုံနဲ့ စကားပြန်ပေးတဲ့ ဝန်ဆောင်မှုတွေလည်း ရှိပါတယ်။
မိဘနဲ့ကလေး စိတ်အေးချမ်းသာစွာနဲ့ ဂျပန်မှာနေထိုင်ဖို့အတွက် အရေးကြီးဆုံးကတော့ "တစ်ယောက်တည်း မခံစားပါနဲ့" ဆိုတာပါပဲ။ ဘာသာစကားအခက်အခဲနဲ့ ကြုံတွေ့လာခဲ့ရင် ဒေသတွင်းမှာရှိတဲ့ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးအသင်းတွေ ဒါမှမဟုတ် အစိုးရရုံးခန်းတွေကို အကူအညီတောင်းပါ။
မေးလေ့ရှိတဲ့ အမေးအဖြေများ (Q&A)
Q1: ဂျပန်စကားကို သိပ်မပြောတတ်ပေမဲ့ Public ကျောင်းကို တက်ရင် အဆင်ပြေပါ့မလား?
A: ဟုတ်ကဲ့၊ အဆင်ပြေပါတယ်။ Public ကျောင်းအများစုမှာ နိုင်ငံခြားသားကလေးငယ်တွေကို လက်ခံနိုင်တဲ့ စနစ်တွေကို ပြင်ဆင်ထားပါတယ်။ ကျောင်းအလိုက် "ဂျပန်စာ လေ့ကျင့်ပေးတဲ့" အချိန်တွေကို သတ်မှတ်ထားတာ ဒါမှမဟုတ် ကျောင်းနဲ့ အသားကျတဲ့အထိ ကူညီပေးမယ့် ဆရာ၊ ဆရာမတွေလည်း ရှိပါတယ်။ အရင်ဦးဆုံး ကျောင်းအပ်ချင်တဲ့ ကျောင်း ဒါမှမဟုတ် ကိုယ်နေထိုင်တဲ့ ဒေသရဲ့ "教育委員会" မှာ "ကလေးရဲ့ ဂျပန်စာအဆင့်" ကို ပြောပြပြီး တိုင်ပင်ကြည့်ပါ။
Q2: ကျောင်းစရိတ်က ဘယ်လောက်လောက် ကျသင့်မလဲ?
A: Public မူလတန်းနဲ့ အလယ်တန်းကျောင်းဆိုရင်တော့ ကျောင်းလခက အခမဲ့ပါ။ ကျောင်းသုံးစာအုပ်တွေကိုလည်း အခမဲ့ ပေးအပ်ပါတယ်။ ကျောင်းကနေ့လယ်စာစရိတ် ဒါမှမဟုတ် ကျောင်းသုံးပစ္စည်းစရိတ်တွေအတွက် အခက်အခဲရှိတယ်ဆိုရင်တော့ "就学援助制度" လို့ခေါ်တဲ့ စီးပွားရေးအရ အကူအညီပေးတဲ့စနစ်လည်း ရှိတဲ့အတွက် ကျောင်းအပ်တဲ့အခါမှာ ကျောင်း ဒါမှမဟုတ် "教育委員会" ကို တိုင်ပင်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုလိုပါတယ်။
Q3: ကျောင်းက ဆရာတွေကို ဘာပြောရမှန်း မသိဘူး။ ဘယ်လိုပြင်ဆင်ရမလဲ?
A: ကျောင်းမှာဆိုရင်တော့ ကလေးရဲ့ ကျန်းမာရေးအခြေအနေ၊ အစားအသောက်ကန့်သတ်ချက် (ဓာတ်မတည့်တာ ဒါမှမဟုတ် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းအရင်းများ)၊ မိမိတို့နိုင်ငံရဲ့ ယဉ်ကျေးမှု ဒါမှမဟုတ် အိမ်မှာနေတဲ့ အလေ့အထတွေကို မေးမြန်းလေ့ရှိပါတယ်။ ကြိုတင်ပြီး "ပြောပြချင်တဲ့ အချက်တွေ" ကို စာရွက်လေးပေါ်မှာ မှတ်ထားလိုက်မယ်ဆိုရင် ပိုပြီးစိတ်အေးရပါတယ်။ ပြီးတော့ စိုးရိမ်တယ်ဆိုရင်လည်း စကားပြန် လိုအပ်မလားဆိုတာကို ကျောင်းနဲ့ တိုင်ပင်ကြည့်ပါ။
နိဂုံး: ကလေးတွေရဲ့ အနာဂတ်အတွက်
ဂျပန်မှာနေထိုင်တဲ့ နိုင်ငံခြားသားကလေးငယ်တွေက သူတို့ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်ပုံစံအတိုင်း လေ့လာပြီး ကျန်းမာစွာ ကြီးပြင်းလာဖို့ဆိုတာ မိသားစုအတွက်တင်မကဘဲ ဂျပန်လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွက်လည်း အလွန်အရေးကြီးပါတယ်။ ဘာသာစကားနဲ့ ယဉ်ကျေးမှုတွေ ကွာခြားနေပေမဲ့ ဂျပန်မှာတော့ မိဘတို့ရဲ့ကလေးတွေကို အားဖြည့်ပေးမယ့် ပညာရေးဆိုင်ရာ စနစ်တွေရှိပါတယ်။
အခု "ကလေးရဲ့ ပညာရေး" နဲ့ပတ်သက်ပြီး ဝေခွဲမရဖြစ်နေတယ်ဆိုရင် တစ်ယောက်တည်း စိတ်မပူပါနဲ့။ အရင်ဦးဆုံး အစိုးရရုံးခန်းကိုသွားပြီး တိုင်ပင်ကြည့်လိုက်ပါ။
