行政書士解説！ဂျပန်မှာ လစာမရတဲ့အခါ ဘယ်လိုဖြေရှင်းမလဲ - နိုင်ငံခြားသားအလုပ်သမားများအတွက် လမ်းညွှန်

ဂျပန်မှာ ကြိုးစားပမ်းစား အလုပ်လုပ်နေပေမဲ့ "ကတိပေးထားတဲ့အတိုင်း လစာမရတာ" ဒါမှမဟုတ် "အဆောင်ခ၊ ထမင်းဖိုးတွေကို သဘောတူညီချက်မပါဘဲ ဖြတ်တောက်ခံရလို့ လက်ထဲမှာ ပိုက်ဆံနည်းနည်းပဲ ကျန်တော့တာ" ဆိုတဲ့ ပြဿနာတွေကို ကြုံတွေ့နေရတဲ့ နိုင်ငံခြားသားအလုပ်သမားတွေ အများကြီးရှိနေပါတယ်။

ဘာသာစကားနဲ့ ယဉ်ကျေးမှု အတားအဆီးတွေကြောင့် "ငါက နိုင်ငံခြားသားဆိုတော့လည်း ဒီအတိုင်းပဲ နေရမှာပေါ့" ဆိုပြီး တွေးမိတာ၊ "တိုင်ကြားလိုက်ရင် ဗီဇာ ပြုတ်သွားမှာလား" ဆိုပြီး စိုးရိမ်တာမျိုးနဲ့ အခက်အခဲတွေကို မြိုသိပ်နေရတဲ့သူတွေ အများကြီးပါ။ ဒါပေမဲ့ တစ်ခုတော့ အသေအချာ ပြောချင်ပါတယ် - သင် ဘယ်လိုအခြေအနေမှာပဲရှိရှိ၊ ဂျပန်မှာ အလုပ်လုပ်နေသူတိုင်းဟာ ဥပဒေအရ ကာကွယ်ပိုင်ခွင့် အပြည့်အဝ ရှိပါတယ်။

ဒီဆောင်းပါးမှာတော့ လစာမရတဲ့ ပြဿနာကို ရင်ဆိုင်နေရတဲ့ နိုင်ငံခြားသားတွေအနေနဲ့ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ဘယ်လိုကာကွယ်ရမလဲ၊ လစာအပြည့်အဝရဖို့ ဘယ်လိုသိထားသင့်သလဲဆိုတာကို ရှင်းပြပေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဂျပန်ဥပဒေက သင့်ဘက်မှာ ရှိပါတယ်

ပထမဆုံး သိထားသင့်တာက ဂျပန်ဥပဒေ (ဥပမာ - 労働基準法) ဟာ အလုပ်သမားအားလုံးကို ကာကွယ်ဖို့ ရေးဆွဲထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ သင်ဟာ တရားဝင် အလုပ်လုပ်ကိုင်ခွင့် အခြေအနေမှာ မရှိရင်တောင်မှ ကုမ္ပဏီဘက်က "မင်းက တရားမဝင်မို့ လစာပေးစရာမလိုဘူး" လို့ ပြောပိုင်ခွင့် မရှိပါဘူး။

ဥပဒေအရ လစာပေးချေမှုမှာ အောက်ပါ "မူဝါဒ ၅ ချက်" ရှိပါတယ်။

ငွေသား (သို့မဟုတ် ဘဏ်လွှဲ) ဖြင့် ပေးရမည်။
ကိုယ်တိုင် လက်ထဲသို့ တိုက်ရိုက် ပေးရမည်။
လစာအပြည့်အဝ ပေးရမည်။
တစ်လလျှင် အနည်းဆုံး တစ်ကြိမ် ပေးရမည်။
သတ်မှတ်ထားတဲ့ ရက်မှာ ပေးရမည်။

ကုမ္ပဏီက သင့်သဘောတူညီချက်မပါဘဲ အဆောင်ခ၊ ထမင်းဖိုး၊ အလုပ်ဝတ်စုံဖိုး ဒါမှမဟုတ် အကြောင်းပြချက် အမျိုးမျိုးနဲ့ လစာထဲက ဖြတ်တောက်နေမယ်ဆိုရင် ဒါဟာ ဥပဒေချိုးဖောက်မှု ဖြစ်နိုင်ခြေ များပါတယ်။ "ဂျပန်လာဖို့ လေယာဉ်လက်မှတ်ဖိုး ကြိုပေးထားတာ" ဆိုပြီး လစာထဲက ဖြတ်တောက်တဲ့ လုပ်ရပ်မျိုးလည်း ဥပဒေက ခွင့်မပြုပါဘူး။

ကုမ္ပဏီက လစာမပေးတဲ့အခါ ဘယ်လိုလုပ်မလဲ

အခုချိန်မှာ လစာမရသေးဘူးဆိုရင် တစ်ယောက်တည်း ပူပန်မနေပါနဲ့။ အောက်ပါ အဖွဲ့အစည်းတွေကို တိုင်ပင်ပါ။ သင်ဟာ ဘယ်လို အခြေအနေမျိုးမှာပဲ အလုပ်လုပ်နေပါစေ၊ အလုပ်သမား ပြဿနာတွေကို ကူညီဖြေရှင်းပေးတဲ့ နေရာတွေ ဖြစ်ပါတယ်။

၁။ 労働基準監督署 (労基署) ကို တိုင်ပင်ခြင်း ဒါက ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ ဒေသတိုင်းမှာ ရှိတဲ့ အစိုးရရုံး ဖြစ်ပါတယ်။ ကုမ္ပဏီက လစာမပေးတဲ့ ပြဿနာကို တိုင်ပင်နိုင်ပြီး လိုအပ်ရင် ကုမ္ပဏီကို စုံစမ်းစစ်ဆေးတာ၊ ညွှန်ကြားချက် ပေးတာမျိုး လုပ်ပေးနိုင်ပါတယ်။

အကြံပြုချက်: ဘာသာစကား အခက်အခဲရှိရင် "ဘာသာပြန် (Interpreter) ရှိပါသလား" လို့ မေးကြည့်ပါ။ နေ့ရက်အလိုက် ဘာသာစကားမျိုးစုံ ကူညီပေးတဲ့ ဝန်ဆောင်မှုတွေလည်း ရှိပါတယ်။
အရေးကြီးတဲ့ အခွင့်အရေး: 労基署 မှာ တိုင်ပင်လိုက်လို့ ဆိုပြီး ကုမ္ပဏီဘက်က 入管 ကို "ဒီနိုင်ငံခြားသားက တရားမဝင် အလုပ်လုပ်နေတာပါ" လို့ ပြန်တိုင်ကြားခွင့် မရှိပါဘူး။ တိုင်ပင်တာနဲ့ ချက်ချင်း ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးတာမျိုး မရှိတဲ့အတွက် စိတ်ချပါ။

၂။ ကျွမ်းကျင်သူများနှင့် ကူညီရေးအဖွဲ့အစည်းများကို အသုံးချခြင်း လက်ရှိမှာ ပြည်နယ်တိုင်းမှာ "外国人雇用管理アドバイザー" တွေကို ထားရှိပေးထားပါတယ်။ ဒါ့အပြင် 弁護士 အဖွဲ့အစည်းတွေ၊ NGO၊ NPO စတဲ့ အဖွဲ့အစည်းတွေကလည်း နိုင်ငံခြားသားတွေရဲ့ အခွင့်အရေးကို ကာကွယ်ပေးနေပါတယ်။ အခက်အခဲရှိရင် တတိယလူရဲ့ အကူအညီရယူတာက ပြဿနာကို အမြန်ဆုံး ဖြေရှင်းနိုင်တဲ့ နည်းလမ်း ဖြစ်ပါတယ်။

စိတ်ဝင်စားဖွယ် Q&A

Q1: ကုမ္ပဏီက "入管 ကို တိုင်လိုက်မယ်" လို့ ခြိမ်းခြောက်နေပါတယ်။ တိုင်ပင်မိရင် နိုင်ငံထဲက အဓမ္မ ပြန်လွှတ်ခံရမလား?

A: မဟုတ်ပါဘူး၊ စိတ်ချပါ။ လစာမရတဲ့အကြောင်း တိုင်ပင်ရုံနဲ့ 労基署 က 入管 ကို ချက်ချင်း အကြောင်းကြားတာမျိုး မရှိပါဘူး။ 労働基準法 က သင့်ကို စိတ်ချလက်ချ အလုပ်လုပ်ခွင့် ကာကွယ်ပေးထားတဲ့အတွက် ကုမ္ပဏီရဲ့ ခြိမ်းခြောက်မှုကို ကြောက်စရာ မလိုပါဘူး။

Q2: စာချုပ်ထဲမှာ "အဆောင်ခ ဖြတ်မယ်" လို့ ရေးထားတယ်။ ဒါလည်း ဥပဒေချိုးဖောက်တာလား?

A: လစာထဲက ပိုက်ဆံဖြတ်ဖို့ဆိုရင် အလုပ်သမားနဲ့ ကုမ္ပဏီကြားမှာ တရားဝင် စာချုပ်စာတမ်း (労使協定) ရှိဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ပါးစပ်နဲ့ ပြောထားရုံသက်သက် ဒါမှမဟုတ် မတရားလွန်းတဲ့ ပမာဏကို ဖြတ်တောက်နေတာဆိုရင်တော့ ဒါဟာ ဥပဒေချိုးဖောက်မှု ဖြစ်ပါတယ်။ ဘယ်အရာအတွက် ဘယ်လောက်ဖြတ်ထားလဲဆိုတာ လစာဖြတ်ပိုင်းကို သေချာ ပြန်စစ်ဆေးကြည့်ပါ။

Q3: ကုမ္ပဏီက ဒေဝါလီခံတော့မယ်ဆိုရင် လစာရဖို့ မျှော်လင့်ချက် မရှိတော့ဘူးလား?

A: မျှော်လင့်ချက် မဖြတ်ပါနဲ့။ ဂျပန်မှာ 未払賃金立替払制度 ဆိုတဲ့ နိုင်ငံတော်ရဲ့ အစီအစဉ် ရှိပါတယ်။ ကုမ္ပဏီက ဒေဝါလီခံပြီး လစာမပေးနိုင်တော့တဲ့ အခြေအနေမှာ နိုင်ငံတော်ကနေ လစာရဲ့ အချို့အစိတ်အပိုင်းကို အစားထိုး ပေးချေပေးတဲ့ စနစ် ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ အလုပ်သမားတွေကို ကာကွယ်ဖို့ ထားရှိတဲ့ စနစ်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။

အနှစ်ချုပ် - သင့်အခွင့်အရေးကို ကာကွယ်ပါ

ဂျပန်မှာ အလုပ်လုပ်ရင်း အခက်အခဲရှိရင် "တစ်ယောက်ယောက်ကို တိုင်ပင်ဖို့" ဆိုတာ အရေးအကြီးဆုံးပါ။ "အလုပ်ခန့်စာ"၊ "လစာဖြတ်ပိုင်း"၊ "ကုမ္ပဏီနဲ့ ပြောထားတဲ့ လိုင်း (LINE) ဒါမှမဟုတ် အီးမေးလ်" စတဲ့ အထောက်အထားတွေကို အမြဲ သိမ်းထားဖို့ မမေ့ပါနဲ့။

သင်တို့အားလုံး ဂျပန်မှာ စိတ်အေးချမ်းသာစွာနဲ့ ပျော်ရွှင်စွာ အလုပ်လုပ်နိုင်ပါစေလို့ ကျွန်တော်တို့ ဆုတောင်းပါတယ်။ အလုပ်ခွင်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး သံသယရှိရင် 社労士 စတဲ့ ကျွမ်းကျင်သူတွေ ဒါမှမဟုတ် အစိုးရရဲ့ အလုပ်သမား တိုင်ပင်ရေးဌာနကို အကူအညီ တောင်းခံလိုက်ပါ။

ဝန်ဆောင်မှုများ