जापानमा कार्यरत技能実習生का लागि विशेष जानकारी!
जापानमा दिनरात खटिएर काम गरिरहनुभएका तपाई सम्पूर्ण साथीहरूलाई धेरै धेरै शुभकामना। जापानमा बस्दा बुझ्नै पर्ने र नछुट्याउनै पर्ने एउटा महत्वपूर्ण विषय हो— 年金 (पेन्सन) प्रणाली।
"प्रत्येक महिना तलबबाट पैसा काटिन्छ, आखिर यो के हो?", "के पछि गएर हामीले साँच्चै यो पैसा पाउँछौँ त?"— यस्ता जिज्ञासा वा अन्योल तपाईँमा पक्कै पनि हुन सक्छ।
जापानमा बसोबास गर्ने विदेशी नागरिकले पनि जापानी नागरिक सरह 年金 मा सहभागी हुनुपर्ने कानूनी व्यवस्था छ। यो सुन्दा जटिल जस्तो लागे पनि, यसको आधारभूत कुराहरू बुझ्न जरुरी छ। आज म एक 行政書士 (Gyoseishoshi) को नाताले, 技能実習生 (प्राविधिक प्रशिक्षार्थी) हरूका लागि 年金 को नियम र पछि स्वदेश फर्किदा आफ्नो पैसा फिर्ता पाउने तरिका— 脱退一時金 (Lump-sum Withdrawal Payment) को बारेमा सरल रूपमा व्याख्या गर्दैछु।
१. कामको अवधि अनुसार 年金 को प्रकार फरक हुन्छ?
जापानमा तपाईँको कामको स्थिति अनुसार सहभागी हुनुपर्ने 年金 को प्रकार पनि फरक हुन्छ:
-
讲習期間 (तालिम अवधि): जापान आए लगत्तैको तालिम अवधिमा सामान्यतया कुनै कम्पनीसँग रोजगार सम्बन्ध नहुने भएकाले, तपाईँ आफैँले नगरपालिकाको कार्यालयमा गएर 国民年金 मा दर्ता गर्नुपर्छ। यसको शुल्क पनि आफैँले तिर्नुपर्ने हुन्छ।
-
実習期間 (कम्पनीमा काम गर्ने अवधि): कम्पनीमा काम सुरु गरेपछि, तपाईँ अनिवार्य रूपमा 厚生年金 मा सहभागी हुनुहुन्छ। यसको शुल्क प्रत्येक महिनाको तलबबाट काटिन्छ र आधा रकम कम्पनीले व्यहोर्छ। आफ्नो तलबको स्लिप (Pay slip) मा 厚生年金保険料 कट्टा भएको छ कि छैन भनेर जाँच गर्न नबिर्सनुहोला।
२. स्वदेश फर्किदा पैसा फिर्ता पाइन्छ! 脱退一時金 के हो?
"म सधैँ जापानमा बस्दिनँ, किन 年金 तिर्ने?" भन्ने लाग्न सक्छ। तर, जापान सरकारले विदेशी कामदारहरूका लागि स्वदेश फर्किदा तिरेको 厚生年金保険料 को केही अंश फिर्ता पाउने 脱退一時金 भन्ने विशेष व्यवस्था गरेको छ।
केही मुख्य सर्तहरू:
-
厚生年金 मा ६ महिनाभन्दा बढी सहभागी भएको हुनुपर्ने।
-
जापानी नागरिक नभएको।
-
जापानमा ठेगाना नरहेको (जापानबाट पूर्ण रूपमा बाहिरिएको)।
-
障害年金 जस्ता कुनै पनि 年金 पाउने अधिकार सिर्जना नभएको।
ध्यान दिनुहोस्: यो प्रक्रिया स्वदेश फर्किएको २ वर्षभित्र गरिसक्नुपर्छ। ढिला भएमा पैसा फिर्ता पाइँदैन।
जापान छोड्ने नेपालीका लागि खुसीको खबर! Nenkin (脱退一時金) कसरी फिर्ता लिने? प्रक्रिया र ध्यान दिनुपर्ने कुराहरू
३. 特定技能 मा परिवर्तन भए के हुन्छ?
धेरै साथीहरू 技能実習生 को अवधि पूरा गरेर 特定技能 को 在留資格 मा परिवर्तन गरी जापानमै लामो समय काम गरिरहनुभएको छ। यस्तो अवस्थामा 脱退一時金 लिएर प्रक्रिया बन्द गर्ने होइन, बरु 年金 मा निरन्तर सहभागी भइरहने हो।
यदि तपाईँले जापानमा कुल १० वर्षसम्म 年金保険料 तिर्नुभयो भने, भविष्यमा जापान सरकारबाट 老齢年金 (वृद्ध भत्ता) पाउन सक्नुहुन्छ। यो भविष्यको सुरक्षित आयको स्रोत बन्न सक्छ, त्यसैले आफ्नो 年金 को रेकर्ड सुरक्षित राख्नुहोला।
विदेशीहरूका लागि 年金 सम्बन्धी केही प्रश्न-उत्तर (Q&A)
Q1: तलबबाट काटिएको पैसा साँच्चै 年金 नै हो? कसरी थाहा पाउने?
A: तलबको स्लिपमा 厚生年金 लेखिएको छ कि छैन हेर्नुहोस्। साथै, 日本年金機構 बाट आउने ねんきん定期便 मा कहिलेदेखि कति पैसा तिर्दै हुनुहुन्छ भन्ने सबै रेकर्ड हुन्छ। यसलाई सुरक्षित राख्नुहोस्।
Q2: 脱退一時金 कति पैसा फिर्ता आउँछ?
A: यो तपाईँले कति समय काम गर्नुभयो र कति तलब पाउनुभयो भन्नेमा भर पर्छ। 日本年金機構 को नियम अनुसार गणना हुन्छ। ठ्याक्कै रकम जान्नको लागि 申請書 बुझाउने बेला 年金事務所 मा बुझ्न सक्नुहुन्छ।
Q3: स्वदेश फर्किसकेपछि यो प्रक्रिया आफैँ गर्न गाह्रो होला नि?
A: यसका लागि 年金手帳 वा पासपोर्टको प्रतिलिपि, बैंक खाताको जानकारी जस्ता आवश्यक कागजात चाहिन्छ। प्रक्रिया जटिल लागेमा वा समस्या भएमा, यसमा सहयोग गर्ने अनुभवी 社労士 वा 行政書士 सँग सल्लाह लिनु उपयुक्त हुन्छ।
अन्त्यमा: 年金 तपाईँले जापानमा पसिना बगाएर गरेको मिहिनेतको प्रमाण हो। नियमलाई सही ढंगले बुझ्नुहोस् र आफ्नो अधिकार प्रयोग गर्नुहोस्। यदि 年金 प्रक्रिया वा 在留資格 परिवर्तनको बारेमा कुनै अन्योल छ भने, हाम्रो कार्यालयमा निर्धक्क भएर सम्पर्क गर्नुहोस्।
